Hittegroep probeert hoofd koel te houden

timer4 min
Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Vaak gaat het bij woningen nog over isoleren en verwarmen. En hoe daarbij op energielasten kan worden bespaard met bijvoorbeeld zonnepanelen of een warmtepomp. De Hittegroep van de Groene Huisvesters heeft echter een andere focus. De opwarming van de aarde geeft woningcorporaties nu al veel kopzorgen en dat maakt het bundelen van kennis nodig om de juiste maatregelen te kunnen nemen. We spreken met vier aanjagers die het hoofd koel proberen te houden.

“We zien het aantal klachten over te warme woningen in de zomer toenemen”, erkent Hittegroeplid Anke Struijs, adviseur duurzaamheid bij woningcorporatie Alwel. Dat beeld is overigens landelijk, want er zijn de laatste jaren steeds meer geschillen met hitte als twistappel tussen bewoners en corporaties. Dat komt voort uit de ruling dat woningen volgens een ISO-norm uit 2008 niet meer dan 300 uur per jaar warmer mogen zijn dan 26,5 graad, aldus Hittegroeplid Madeleen Helmer (projectmanager hitte-adaptatie, Klimaatverbond Nederland).
De hitteproblematiek in woningen was dan ook de reden voor de start van de Hittegroep als onderdeel van de Groene Huisvesters. Deze problematiek gaat overigens veel verder dan een incidentele hittegolf. Het probleem zit niet alleen in de woningen (gebouw), maar ook spelen de omgeving (gebied) en het bewonersgedrag (gebruiker) een grote rol.

Klimaatverandering is een werkelijkheid

Helmer gaat dieper in op de achtergronden en noodzaak van de oprichting van de Hittegroep. “Bij klimaatverandering spelen mitigatie, ofwel het terugdringen van het gebruik van broeikasgassen, en adaptatie. Nederland zette wat adaptatie betreft altijd sterk in op water-gerelateerde risico’s, zoals met het Deltaprogramma. Hitte was landelijk nog niet zo in beeld als risico. Het werd ook wat ‘klein’ gehouden, ook al is er sinds 2007 een Nationaal Hitteplan.

In de nationale adaptatiestrategie uit 2016 werd hitte wel verwerkt, mede op basis van een PBL-rapport uit 2015 waarin werd gemeld dat hitte nu al het gevaarlijkste klimaatrisico is en tot veel slachtoffers leidt. Bij elke hitteperiode zie je namelijk oversterfte bij kwetsbare mensen. Zo betreft bijvoorbeeld tachtig procent van de hittesterfte 80-plussers (bron CBS). Het Nationaal Hitteplan gaat in op de zorg voor oudere en kwetsbare mensen. Het gaat dan om voldoende drinken, zorgen voor verkoeling en de woning koel houden. Bij het Klimaatverbond vonden we al vanaf 2014 dat we dichter bij deze doelgroep moeten komen. Daaruit is het idee van lokale hitteplannen voortgekomen en daar zijn inmiddels steeds meer gemeenten mee aan het werk gegaan.

Parallel aan deze ontwikkeling was er de groep mensen die keek naar het urban-heat-island-effect, waarbij de buitenruimte in grote steden vier tot zeven graden warmer is dan in buitengebieden. Daar wilden ze meer over weten en ook over de maatregelen die je zou kunnen nemen. Dit resulteerde in het Praktijkonderzoek Hitte Richtlijnen door de Hogeschool van Amsterdam dat in 2020 verscheen. Uit een onderzoek van de GGD in Oost-Gelderland onder zevenduizend inwoners kwam ‘hitte’ ook heel duidelijk als een probleem naar voren, zeker als het kwetsbare mensen betreft.

Drieslag

Dus voor de hitte-adaptatie-aanpak kregen we zo de drieslag gebied, gebouw en gebruiker scherper in beeld. Ook bij de Groene Huisvesters kreeg klimaatadaptie, naast het verduurzamen van woningen, steeds meer aandacht. We vonden elkaar binnen het platform Samen Klimaat Bestendig, dat vier jaar geleden is opgericht om gemeenten te ondersteunen bij beleid rondom klimaatadaptie, en dan vooral gericht op water-gerelateerde zaken. Een hitte-excursie in Nijmegen samen met Talis werd vervolgens de aanleiding om een enquête onder zeventig woningcorporaties te houden. Daaruit bleek dat negen van de tien corporaties niet goed wisten wat ze met het hittevraagstuk aan moeten.

Met die uitkomst, en met de uitkomst van een vergelijkbaar onderzoek via de Vereniging van Gemeenten, namen we contact op met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Ook zij onderschreven de noodzaak om deze thematiek verder gemeenschappelijk te gaan verkennen. Dat resulteerde in 2020 in de Hittegroep. Ons doel is meer te leren over hitte in woningen en welke concrete maatregelen mogelijk zijn. We zijn ook betrokken bij de stimulering van onderzoek om een betere onderbouwing te vinden van wat de goede maatregelen zijn. Dat leidde vorig jaar tot het NKWK-onderzoek Klimaatbestendige stad naar hitte in bestaande woningen en een handreiking voor woningcorporaties.”

Opgave voor corporaties

Struijs ziet inderdaad een stevige opgave voor de woningcorporaties als het om hitteadaptatie gaat. “Wij renoveren en verduurzamen nu zo’n vijfhonderd woningen per jaar. Dat is niet genoeg om op die stip op de horizon in 2050 uit te komen, wanneer we energieneutraal moeten zijn. Dat tempo moet omhoog en daarin zit vooral de uitdaging. Wij geven wel allerlei eisen en normen mee aan de beperking van de warmtevraag en het van het gas af gaan, maar nog helemaal geen eisen als het gaat om het voorkomen of beperken van hitte in een woning. We zien echter wel dat juist hitte steeds meer klachten geeft.”

Hittegroep-lid Tom Geboers, consulent bij Alwel en actief betrokken bij het verduurzamen en vergroenen van het Liniekwartier in Breda, ziet dat er nog heel veel valt te winnen. “Bij een recent verduurzamingsproject van 134 woningen ging het vooral over het omlaag krijgen van de warmtevraag. Wat de zomer met hete dagen betekent, kwam daarbij niet of nauwelijks ter sprake. Mijn ervaring is dat bewoners daar nog niet zo over nadenken. Dat doen ze wel als het gaat om wat voor keuken en badkamer erin komt. Terwijl de vraagstukken rondom hitte steeds meer gaan spelen. In dezelfde wijk, die eerder aan een warmtenet is aansloten, doe ik nu een vergroeningsproject. Het gaat dan om tuinen en openbaar gebied en daar merkte ik in de gesprekken met bewoners dat die soms heel andere prioriteiten hebben.

Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Lees het uitgebreide artikel over de Hittegroep verder in ons nieuwe digitale magazine Gezondheid, met ook meer informatie over bovenstaande toolbox.

Tekst: Tom de Hoog
Beeld (boven): Shutterstock

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c225 c244 c277 c295
Wubbo Ockels Innovatieprijs stimuleert talent om duurzame impact te maken

Wubbo Ockels Innovatieprijs stimuleert talent ...

Astronaut en duurzaamheidspionier Wubbo Ockels was een toonbeeld van innovatief denken en om zijn gedachtegoed in leven te houden is er nu Wubbo Ockels Innovatieprijs.

Lees verder

c21 c54 c238 c278 c295
Veel manieren om stedelijke hittestress te voorkomen

Veel manieren om stedelijke hittestress te voorkomen

Nederland heeft een luxeprobleem als het gaat om de temperaturen in de zomer, want in het zuiden van Spanje en in Zuidoost-Azië willen ze morgen al met ons ...

Lees verder

c21 c225 c277 c295
Klimaatlat: wondermiddel voor toekomstbestendige woningbouw?

Klimaatlat: wondermiddel voor toekomstbestendige ...

Samen met provincies, gemeenten en waterschappen heeft het Rijk afgesproken dat alle nieuwe woningen in Nederland voortaan klimaatbestendig moeten worden gebouwd. ...

Lees verder

c223 c266 c277 c295
Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en gezonde wijken

Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en ...

Leefbare en gezonde wijken: de nieuwe standaard bij het omgaan met klimaatverandering De urgentie om in het ontwerp van nieuwbouw en renovatie van gebouwen systematisch ...
c21 c225 c243 c295 c299
Onno Dwars: ‘Meer woningen zonder verwarmingssysteem’

Onno Dwars: ‘Meer woningen zonder verwarmingssysteem’

Als pionier in de energietransitie wijst Duurzaam Gebouwd-expert Onno Dwars velen de weg naar de noodzakelijke klimaatadaptatie. In gesprek met Velox verklaarde ...

Lees verder

c20 c140 c225 c236 c243 c295 c298
'A New Dawn' is de Nederlandse inzending voor EXPO 2025

'A New Dawn' is de Nederlandse inzending voor ...

De Nederlandse inzending voor World Expo 2025 Osaka laat volgens minister Buitenlandse Handel en Ontwikkelingsamenwerking Liesje Schreinemacher zien welke innovatieve ...

Lees verder

c21 c225 c243 c265 c295
Podium voor innovatieve ideeën in de bouw

Podium voor innovatieve ideeën in de bouw

Ook op zoek naar de koplopers in de duurzame bouwwereld? Kom dan op 9 maart naar de jaarlijkse innovatiedag van CFP Green Buildings. Voor de twintigste keer zal ...

Lees verder

c21 c225 c243 c244 c295
BAM: ‘duurzamer, voorspelbaarder en winstgevender’

BAM: ‘duurzamer, voorspelbaarder en winstgevender’

Vandaag presenteert bouwreus Koninklijke BAM Groep nieuwe plannen op het gebied van duurzaam ondernemen. De nieuwe strategie, nodig 'om duurzaam te blijven bouwen ...

Lees verder

c21 c225 c286 c295
Hoe pak je CO2-reductie op in je bedrijfsvoering?

Hoe pak je CO2-reductie op in je bedrijfsvoering?

Wat zijn de gevolgen van klimaatverandering voor de bouw- en installatiesector? In aflevering 20 van de Duurzaam Gebouwd Podcast gaan we in gesprek met Dura Vermeer ...

Lees verder

c21 c243 c286 c295
Podcast #20 Dura Vermeer & Breman over klimaatverandering in de bouw- en installatiesector

Podcast #20 Dura Vermeer & Breman over klimaatverandering ...

Dura Vermeer & Breman over de gevolgen van klimaatverandering voor de bouw- en installatiesector. Wat zijn de ambities en wat speelt er rondom de bedrijfsvoering ...

Lees verder

c21 c135 c225 c277 c295
Succesvol samenwerken aan klimaatadaptatie

Succesvol samenwerken aan klimaatadaptatie

Er wordt heel wat gesproken en vergaderd over het tackelen van de klimaatverandering. Over het werkelijke uitvoeren, het dóén, heerst op veel fronten ...

Lees verder

c21 c225 c295
100 Months to Change bundelt krachten met jonge pioniers

100 Months to Change bundelt krachten met jonge ...

Met vijftien maanden klimaatwerk op de teller, zijn de klimaatpioniers van 100 Months to Change (100MTC) tot een belangrijk inzicht gekomen over waarom organisaties ...

Lees verder

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up