Vegetatiedaken en het fabeltje over isolerende eigenschappen

Vegetatiedaken en het fabeltje over isolerende eigenschappen

Agentschap NL adviseur duurzaam en energiezuinig bouwen Klaas de Vries gaat nader in op de zin en onzin over vegetatiedaken. Vegetatiedaken hebben voordelen genoeg, meer ze leveren geen extra bijdrage aan energiezuinig bouwen is zijn stellige mening.

"Een groendak vormt een uitstekende isolatie", "Vegetatiedaken zijn isolerend", "In de winter heeft het een isolerende werking ....Men kan ofwel gewoon profiteren van deze extra isolatie, ofwel de dakisolatie dienovereenkomstig verminderen."(!)

Op internet en in de pers kom je dit soort berichten steeds weer tegen: met een vegetatiedak kan je een flinke bijdrage aan energiezuinig bouwen leveren. Maar de literatuur (en de wetenschap) spreekt hier sinds jaar en dag anders over en het lijkt erop alsof auteurs het fabeltje steeds van elkaar overschrijven.

Vegetatiedaken hebben voordelen genoeg, maar ze leveren geen extra bijdrage aan energiezuinigheid; dat fabeltje moet de wereld maar eens uit. Net als alle andere daken moet een vegetatiedak gewoon van voldoende isolatiemateriaal worden voorzien.

Isolerende eigenschappen
Relatief dunne, zogeheten extensieve vegetatiedaken (zie hieronder) voegen nauwelijks iets toe aan de isolerende eigenschappen van het dak. Daarvoor zijn de lagen te dun en te vochtig. Alleen in de zomersituatie zou er een voordeel kunnen zijn, doordat het in de vegetatie aanwezige vocht verdampt, waardoor het dakpakket minder opwarmt. Daardoor is minder koeling nodig, wat een energiebesparing kan opleveren als airco kan worden vermeden. De publicatie 'Daken in het groen' van SBR zegt (op pag. 14) over de isolerende eigenschappen van een vegetatiedak:

"De bijdrage aan de warmteweerstand is bij vegetatiedaken, wellicht met uitzondering van gras-kruidenvegetatiedaken met een redelijke substraatdikte, vrijwel verwaarloosbaar. Niet alleen zijn de isolerende eigenschappen van de substraatmaterialen en vegetatie beperkt, bij deze typen zijn ook de laagdikten maar klein. Bovendien hebben het hoge vochtgehalte en de afvoer van overtollig water onder de substraatlaag een nadelige invloed. Er wordt daarom aanbevolen bij (lichte) vegetatiedaken het gedeelte boven de waterdichte laag niet bij de bouwfysische berekening te betrekken, anders dan daarvoor een vaste bijdrage aan de R-waarde in rekening te brengen. Men kan hiervoor 0,3 m2.K/W aanhouden."

'Begroeide daken in Nederland' voegt daaraan toe dat een volledig met water verzadigde substraatlaag vijftig keer minder goed isoleert dan een isolatiemateriaal. Vergelijk ook bijvoorbeeld droog zand, dat tien keer slechter isoleert dan isolatiemateriaal. Wie dus een goed isolerend, extensief (licht) vegetatiedak wil, moet, zoals gebruikelijk, zorgen voor voldoende isolatiemateriaal onder de waterdichte laag.

"Voor tuindaken heeft het wèl zin de verschillende lagen bij de berekening te betrekken." Echter ook daar moeten de doorgaans optimistische uitspraken van de fabrikanten gerelativeerd worden: "Teruggang in warmteweerstand gedurende de winterperiode treedt vooral op bij sterk vochtbufferende substraatmengsels." ('Daken in het groen').

Voordelen genoeg
Vegetatiedaken hebben andere eigenschappen, waardoor ze wel degelijk heel aantrekkelijk zijn: ze vertragen de afvoer van hemelwater, beperken daardoor de (piek)afvoer van hemelwater op het riool, bevorderen de verdamping en binden fijn stof. Bovendien vertegenwoordigen ze esthetische waarden, vooral als er van hoger gelegen gebouwen op een lager dak wordt uitgekeken.

Groene daken bieden levend groen op een plek die anders steenachtig zou zijn en ze dragen bij aan een gunstiger microklimaat in onze steden omdat het vastgehouden water geleidelijk aan de atmosfeer wordt afgestaan. Hiermee samen hangen ook financiële voordelen: een studie van de Ryerson University acht forse besparingen mogelijk op de kosten voor piekberging van hemelwater en op het verminderen van het 'Heat-Island'-effect in stedelijk gebied.

Tenslotte verkleint een vegetatiedak de grote temperatuurschommelingen van een zwart bitumineus dak en verlengt alleen al daardoor de levensduur van de dakbedekking. Bovendien beschermt de begroeïng de dakbedekking tegen veroudering door UV-licht.

Over de opbouw van vegetatiedaken
Een vegetatiedak kan op verschillende manieren worden opgebouwd:

• Extensief vegetatiedak: dat wil zeggen dat voor de bevloeiing gebruik wordt gemaakt van regenwater. De dakconstructie moet waterdicht en worteldicht zijn gescheiden van het vegetatiedak. Op deze scheidingslagen komt een relatief dunne substraatlaag met daarin sedum-plantjes (sedum is een soort vetplantje), mos-sedum, sedum-kruiden en/of gras-kruiden. Een licht vegetatiedak stelt geen bijzondere eisen aan de sterkte van de constructie. Het dak vergt 1 à 2 maal per jaar onderhoud. De bijdrage aan de warmteweerstand is vrijwel verwaarloosbaar: de isolerende eigenschappen van substraatmaterialen en vegetatie zijn beperkt en het hoge vochtgehalte van een substraatlaag is van nadelige invloed op het isolerend vermogen. Losliggende vegetatiedaken kunnen tot een hellingshoek van maximaal 25-30 graden worden aangelegd. Schuiner kan ook (tot ongeveer 40 graden), maar dan moet het dak verankerd worden (met bijvoorbeeld gaas).

• Intensief vegetatiedak: dat wil zeggen dat gebruik gemaakt wordt van kunstmatige bevloeiing. Op een waterkerende en worteldichte laag bevindt zich een dikke, zware laag aarde waarin zelfs bomen kunnen groeien (tuindak). Deze laag stelt bijzondere eisen aan de onderliggende constructie. Intensieve daken vergen gemiddeld tien maal per jaar onderhoud, mede door de veelzijdige beplanting. Hier kan, afhankelijk van de samenstelling van de laagopbouw, wel een bijdrage aan de warmteweerstand worden geleverd.

Literatuur:
• Daken in 't groen: Aanwijzingen voor het ontwerpen van vegetatiedaken en tuindaken; SBR 2007.
• Dakbegroeiingsrichtlijn: Richtlijn voor ontwerp, aanleg en onderhoud van dakbegroeiingen; SBR 2006.
• Begroeide daken in Nederland, Ontwerp, uitvoering, beheer; Delft University Press 1998.

Foto: Vegetatiedak De Monchyplein Den Haag

Klaas W. de Vries
Adviseur duurzaam en energiezuinig bouwen
Agentschap NL

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c260 c266
Ruim 80 organisaties tekenen Green Deal convenant Houtbouw

Ruim 80 organisaties tekenen Green Deal convenant ...

Gisteren om 10:53 uur

In 2025 bouwen we één op de vijf nieuwe woningen in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) van hout. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen

Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief ...

21 okt om 11:15 uur

In het digitaal magazine Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen lees je onder andere meer over het belang van ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Doe mee aan serious game De Expeditie

Doe mee aan serious game De Expeditie

21 okt om 09:03 uur

Tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres op 10 november kun je tot twee keer toe deelnemen aan een serious ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Nieuw: Duurzaam Gebouwd Podcast Live op Green Buildings Event 2021

Nieuw: Duurzaam Gebouwd Podcast Live op Green ...

21 okt om 08:57 uur

Met het thema ‘Building Change’ gaf het Green Buildings Event 2021, georganiseerd door CFP Green Buildings, ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
<span>Mijn tweede natuur</span><span> </span>

Mijn tweede natuur 

21 okt om 06:00 uur

Op donderdag 18 november brengen we tijdens het Congres Natuurlijk deelnemers, kennissessies en keynotes bij ...

Lees verder »

c21 c225
ABN AMRO Duurzame 50 (op alfabet) bekend!

ABN AMRO Duurzame 50 (op alfabet) bekend!

20 okt om 12:00 uur
timer 1 min

De ABN AMRO Duurzame 50 (op alfabet) is bekend! Via deze link kom jij erachter welke 50 voorvechters van duurzaamheid ...

Lees verder »

c21 c225 c275 c280
Warmtetransitievisie 2021: hoe ziet de finish eruit?

Warmtetransitievisie 2021: hoe ziet de finish ...

20 okt om 09:01 uur
timer 31 min

Het gaat er in veel gemeenten om spannen, de komende weken. Welke uitkomsten rollen er precies uit de verschillende ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Francesco Veenstra opent Building Holland 2021

Francesco Veenstra opent Building Holland 2021

20 okt om 08:00 uur
timer 1 min

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra opent Building Holland 2021 op 2 november aanstaande. Sinds 1 september 2021 ...

Lees verder »

c21 c225 c243
De energietransitie invullen: hoe pakken we dat aan?

De energietransitie invullen: hoe pakken we ...

20 okt om 07:00 uur
timer 2 min

In 2030 willen we de 49 procent minder CO2 uitstoten en in 2050 willen we geen schadelijke broeikasgassen meer ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Folkert Linnemans, Leontien de Waal en Onno Dwars op Building Holland 2021

Folkert Linnemans, Leontien de Waal en Onno ...

20 okt om 06:30 uur

De mainstage op Building Holland 2021 puilt uit van topsprekers, die jou enthousiast maken voor de volgende stap ...

Lees verder »

c21 c225
Advertorial: 80 nieuwe huurappartementen met Modul-AIR en GreenComfort module

Advertorial: 80 nieuwe huurappartementen ...

19 okt om 15:30 uur

In de Criekenput in Maastricht realiseert Laudy Bouw & Ontwikkeling samen met opdrachtgever Servatius 80 nieuwe ...

Lees verder »

c21 c143 c148 c160 c225
Programma Duurzame & Gezonde Scholen Congres compleet!

Programma Duurzame & Gezonde Scholen Congres ...

19 okt om 13:23 uur

Op 10 november komen we samen in Eindhoven voor het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. Leer alles over energiezuinige, ...

Lees verder »

Reacties

Goed stuk, verhelderend over de (niet) isolerende werking van groendaken. Aanvulling op het verschil tussen extensieve en intensieve groendaken: Een intensief dak voldoet aan de norm voor het veilig betreden van een dak (250kg/m2). Het succes van groendaken voor de consumentenmarkt hangt in mijn ogen af van de mogelijkheid de daktuin ook echt te kunnen gebruiken: weinig mensen investeren in een groendak dat ze niet zien (topdak) en waar ze niet op mogen. Joost Becking www.daktuinier.nl

Indrdaad: Vegetatiedaken hebben eigenschappen, waardoor ze wel degelijk heel aantrekkelijk zijn: ze vertragen de afvoer van hemelwater, beperken daardoor de (piek)afvoer van hemelwater op het riool, bevorderen de verdamping en binden fijn stof. Bovendien zijn ze mooi! Een Groendak biedt levend groen op een plek die anders steenachtig zou zijn en draagt bij aan een gunstiger microklimaat in onze steden omdat het vastgehouden water geleidelijk aan de atmosfeer wordt afgestaan. Hiermee samen hangen ook financiële voordelen: forse besparingen mogelijk op de kosten voor de piekberging van hemelwater en het verminderen van het 'Heat-Island'-effect in stedelijk gebied. Tenslotte verkleint een vegetatiedak de grote temperatuurschommelingen van een zwart bitumineus dak en verlengt alleen al daardoor de levensduur van de dakbedekking. Bovendien beschermt de begroeïng de dakbedekking tegen veroudering door UV-licht.

Het is jammer dat er in de markt veel onzin verkocht wordt. Daarom is het goed dat over dergelijke aspecten meer bekend gemaakt wordt. Ik sluit me dan ook volledig aan bij de stellingen van de heer De Vries. Een klein punt van kritiek, de omschrijvingen van de verschillende daktuin opbouwen zijn wel erg summier en ook niet volledig correct. Zo wordt er vrijwel nooit aarde gebruikt, maar praten we over substraten. Nog een aanvulling op het verschil tussen extensief en intensief: meestal zijn extensieve daken bedoelt als zichtdaken, en intensieve daken als gebruiksdaken. Albert Jan Kerssen Productmanager Dak- en Gevelbegroeiing, ISS Landscaping Services, tevens bestuurslid VHG vakgroep DGB.

Een goede bijdrage van Klaas de Vries die weer veel helderheid geeft. Alleen behoeft de opmerking "een licht vegetatiedak stelt geen bijzondere eisen aan de sterkte van de constructie" nog enige nuance. Sommige daken zijn in de praktijk zodanig licht van constructie dat zij vaak zelfs niet geschikt voor de extensieve vegetatiedaken. Dit geldt met name voor daken van bedrijfshallen en dergelijke. Dit is natuurlijk wel jammer ondat het vaak om grote oppervlaktes gaat en er op maaiveld vaak minder ruimte wordt gereserveerd voor groenvoorzieningen. Controleer bij bestaande daken dus altijd het draagvermogen ook bij de keuze voor een extensief dak. En hou bij de berekeningen voor het minimale draagvermogen van een dak altijd rekening met de mogelijkheid om een extensief groendak aan te leggen. Fred van der Burgh, Forest@Design

Dat vegitatiedaken beperkt isoleren is juist. Als hier dan het beeld onstaat dat ze geen energie besparen is dit onjuist. Vooral is de zomer wordt een vegitatiedak niet warmer dan +/- 30 graden, waarbij een normaal plat dak komt tot wel 80 graden. Dit bespaard op koeling en dus energie. Koeling zal in de toekomst ook belangrijker gaan worden. Jan-Willem van Eijndhoven Ecobuild-consult. Adviseur en controleur van groendak opbouwen GIW-Woningborg. info@ecobuild.nl

Heldere uitleg, maar hoe zit het met de akoestische eigenschappen? Wij wonen naast het spoor

maar hoe zit het met de werking van zo'n dak in de zomer

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up