Vegetatiedaken en het fabeltje over isolerende eigenschappen

Vegetatiedaken en het fabeltje over isolerende eigenschappen

Agentschap NL adviseur duurzaam en energiezuinig bouwen Klaas de Vries gaat nader in op de zin en onzin over vegetatiedaken. Vegetatiedaken hebben voordelen genoeg, meer ze leveren geen extra bijdrage aan energiezuinig bouwen is zijn stellige mening.

"Een groendak vormt een uitstekende isolatie", "Vegetatiedaken zijn isolerend", "In de winter heeft het een isolerende werking ....Men kan ofwel gewoon profiteren van deze extra isolatie, ofwel de dakisolatie dienovereenkomstig verminderen."(!)

Op internet en in de pers kom je dit soort berichten steeds weer tegen: met een vegetatiedak kan je een flinke bijdrage aan energiezuinig bouwen leveren. Maar de literatuur (en de wetenschap) spreekt hier sinds jaar en dag anders over en het lijkt erop alsof auteurs het fabeltje steeds van elkaar overschrijven.

Vegetatiedaken hebben voordelen genoeg, maar ze leveren geen extra bijdrage aan energiezuinigheid; dat fabeltje moet de wereld maar eens uit. Net als alle andere daken moet een vegetatiedak gewoon van voldoende isolatiemateriaal worden voorzien.

Isolerende eigenschappen
Relatief dunne, zogeheten extensieve vegetatiedaken (zie hieronder) voegen nauwelijks iets toe aan de isolerende eigenschappen van het dak. Daarvoor zijn de lagen te dun en te vochtig. Alleen in de zomersituatie zou er een voordeel kunnen zijn, doordat het in de vegetatie aanwezige vocht verdampt, waardoor het dakpakket minder opwarmt. Daardoor is minder koeling nodig, wat een energiebesparing kan opleveren als airco kan worden vermeden. De publicatie 'Daken in het groen' van SBR zegt (op pag. 14) over de isolerende eigenschappen van een vegetatiedak:

"De bijdrage aan de warmteweerstand is bij vegetatiedaken, wellicht met uitzondering van gras-kruidenvegetatiedaken met een redelijke substraatdikte, vrijwel verwaarloosbaar. Niet alleen zijn de isolerende eigenschappen van de substraatmaterialen en vegetatie beperkt, bij deze typen zijn ook de laagdikten maar klein. Bovendien hebben het hoge vochtgehalte en de afvoer van overtollig water onder de substraatlaag een nadelige invloed. Er wordt daarom aanbevolen bij (lichte) vegetatiedaken het gedeelte boven de waterdichte laag niet bij de bouwfysische berekening te betrekken, anders dan daarvoor een vaste bijdrage aan de R-waarde in rekening te brengen. Men kan hiervoor 0,3 m2.K/W aanhouden."

'Begroeide daken in Nederland' voegt daaraan toe dat een volledig met water verzadigde substraatlaag vijftig keer minder goed isoleert dan een isolatiemateriaal. Vergelijk ook bijvoorbeeld droog zand, dat tien keer slechter isoleert dan isolatiemateriaal. Wie dus een goed isolerend, extensief (licht) vegetatiedak wil, moet, zoals gebruikelijk, zorgen voor voldoende isolatiemateriaal onder de waterdichte laag.

"Voor tuindaken heeft het wèl zin de verschillende lagen bij de berekening te betrekken." Echter ook daar moeten de doorgaans optimistische uitspraken van de fabrikanten gerelativeerd worden: "Teruggang in warmteweerstand gedurende de winterperiode treedt vooral op bij sterk vochtbufferende substraatmengsels." ('Daken in het groen').

Voordelen genoeg
Vegetatiedaken hebben andere eigenschappen, waardoor ze wel degelijk heel aantrekkelijk zijn: ze vertragen de afvoer van hemelwater, beperken daardoor de (piek)afvoer van hemelwater op het riool, bevorderen de verdamping en binden fijn stof. Bovendien vertegenwoordigen ze esthetische waarden, vooral als er van hoger gelegen gebouwen op een lager dak wordt uitgekeken.

Groene daken bieden levend groen op een plek die anders steenachtig zou zijn en ze dragen bij aan een gunstiger microklimaat in onze steden omdat het vastgehouden water geleidelijk aan de atmosfeer wordt afgestaan. Hiermee samen hangen ook financiële voordelen: een studie van de Ryerson University acht forse besparingen mogelijk op de kosten voor piekberging van hemelwater en op het verminderen van het 'Heat-Island'-effect in stedelijk gebied.

Tenslotte verkleint een vegetatiedak de grote temperatuurschommelingen van een zwart bitumineus dak en verlengt alleen al daardoor de levensduur van de dakbedekking. Bovendien beschermt de begroeïng de dakbedekking tegen veroudering door UV-licht.

Over de opbouw van vegetatiedaken
Een vegetatiedak kan op verschillende manieren worden opgebouwd:

• Extensief vegetatiedak: dat wil zeggen dat voor de bevloeiing gebruik wordt gemaakt van regenwater. De dakconstructie moet waterdicht en worteldicht zijn gescheiden van het vegetatiedak. Op deze scheidingslagen komt een relatief dunne substraatlaag met daarin sedum-plantjes (sedum is een soort vetplantje), mos-sedum, sedum-kruiden en/of gras-kruiden. Een licht vegetatiedak stelt geen bijzondere eisen aan de sterkte van de constructie. Het dak vergt 1 à 2 maal per jaar onderhoud. De bijdrage aan de warmteweerstand is vrijwel verwaarloosbaar: de isolerende eigenschappen van substraatmaterialen en vegetatie zijn beperkt en het hoge vochtgehalte van een substraatlaag is van nadelige invloed op het isolerend vermogen. Losliggende vegetatiedaken kunnen tot een hellingshoek van maximaal 25-30 graden worden aangelegd. Schuiner kan ook (tot ongeveer 40 graden), maar dan moet het dak verankerd worden (met bijvoorbeeld gaas).

• Intensief vegetatiedak: dat wil zeggen dat gebruik gemaakt wordt van kunstmatige bevloeiing. Op een waterkerende en worteldichte laag bevindt zich een dikke, zware laag aarde waarin zelfs bomen kunnen groeien (tuindak). Deze laag stelt bijzondere eisen aan de onderliggende constructie. Intensieve daken vergen gemiddeld tien maal per jaar onderhoud, mede door de veelzijdige beplanting. Hier kan, afhankelijk van de samenstelling van de laagopbouw, wel een bijdrage aan de warmteweerstand worden geleverd.

Literatuur:
• Daken in 't groen: Aanwijzingen voor het ontwerpen van vegetatiedaken en tuindaken; SBR 2007.
• Dakbegroeiingsrichtlijn: Richtlijn voor ontwerp, aanleg en onderhoud van dakbegroeiingen; SBR 2006.
• Begroeide daken in Nederland, Ontwerp, uitvoering, beheer; Delft University Press 1998.

Foto: Vegetatiedak De Monchyplein Den Haag

Klaas W. de Vries
Adviseur duurzaam en energiezuinig bouwen
Agentschap NL

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c125 c127 c225 c243
Duurzame energie én warm water uit zonnepanelen

Duurzame energie én warm water uit zonnepanelen

Gisteren om 15:01 uur
timer 5 min

Solarus Smart Energy Solutions ontwikkelde een innovatief zonne-energiesysteem voor het produceren van duurzame ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Ziekenhuis levert duurzame restwarmte aan naastgelegen nieuwbouw

Ziekenhuis levert duurzame restwarmte aan naastgelegen ...

Gisteren om 10:01 uur
timer 2 min

Het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft is het eerste ziekenhuis in Nederland dat haar restwarmte gaat doorleveren ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c249
Handreiking voor slimme aanpak corporaties in energietransitie

Handreiking voor slimme aanpak corporaties in ...

Gisteren om 07:31 uur
timer 2 min

De nieuwe Handreiking Prestatiegericht Inkopen van Stroomversnelling helpt woningcorporaties bij het maken van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Transitievisie Warmte: de spanning loopt op

Transitievisie Warmte: de spanning loopt op

25 jan om 15:35 uur
timer 7 min

De Transitievisie Warmte die alle gemeenten moeten opstellen, is in het beslissende jaar aangekomen. De eindstreep ...

Lees verder »

c21 c225 c249 c250 c269
Bouwteam wegenonderhoud Utrecht: meer kwaliteit, meer plezier

Bouwteam wegenonderhoud Utrecht: meer kwaliteit, ...

25 jan om 10:01 uur
timer 8 min

Elk jaar opnieuw besteden overheden hetzelfde soort wegenonderhoud aan. Kan dat ook in een bouwteam? Ja, adviseurs ...

Lees verder »

c21 c171 c225 c243 c244
Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal

Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan ...

25 jan om 08:00 uur
timer 6 min

Het is misschien wel de blauwdruk voor gebouwen in de stad van de toekomst: een drijvend en energieneutraal kantoorgebouw, ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c245 c261
Strukton Worksphere wint award voor beste Digitale Bouwbedrijf 2020

Strukton Worksphere wint award voor beste Digitale ...

22 jan om 15:00 uur
timer 2 min

De bezoekers van de online vakbeurs Real Estate & Building Futureproof hebben Strukton Worksphere verkozen ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c243
Ondersteuning van kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren beschikbaar via provincies

Ondersteuning van kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren ...

22 jan om 13:01 uur
timer 2 min

Het Rijk stelt ruim 24 miljoen euro beschikbaar voor het verduurzamen door kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren. ...

Lees verder »

c21 c225 c245 c263
Label Binnenklimaat: ‘Ik wil een A-klasse gezond gebouw’

Label Binnenklimaat: ‘Ik wil een A-klasse ...

22 jan om 10:01 uur
timer 5 min

Met 30.000 downloads mogen we het rapport Programma van Eisen Gezonde Kantoren als een succes bestempelen. Samenwerkingspartners ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Het sluiten van de verantwoordelijkheidscirkel

Het sluiten van de verantwoordelijkheidscirkel

22 jan om 08:00 uur
timer 8 min

Wat nu als opdrachtnemer en opdrachtgever sámen vaststellen hoe een project het beste uitgevoerd kan worden, ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c245
Groene Toren Bajeskwartier wordt proeftuin duurzame gebiedsinnovaties

Groene Toren Bajeskwartier wordt proeftuin duurzame ...

21 jan om 13:01 uur

De enige overgebleven gevangenistoren van de voormalige Bijlmerbajes ontwikkelt zich de komende jaren tot het ...

Lees verder »

c21 c135 c185 c225 c244
Cirkelstad Deventer trekt samen op met ambitieuze wethouder Walder

Cirkelstad Deventer trekt samen op met ambitieuze ...

21 jan om 10:01 uur
timer 6 min

Sinds afgelopen najaar is Cirkelstad Deventer actief in een gemeente die al heel wat duurzame stappen zette. Zo ...

Lees verder »

Reacties

Goed stuk, verhelderend over de (niet) isolerende werking van groendaken. Aanvulling op het verschil tussen extensieve en intensieve groendaken: Een intensief dak voldoet aan de norm voor het veilig betreden van een dak (250kg/m2). Het succes van groendaken voor de consumentenmarkt hangt in mijn ogen af van de mogelijkheid de daktuin ook echt te kunnen gebruiken: weinig mensen investeren in een groendak dat ze niet zien (topdak) en waar ze niet op mogen. Joost Becking www.daktuinier.nl

Indrdaad: Vegetatiedaken hebben eigenschappen, waardoor ze wel degelijk heel aantrekkelijk zijn: ze vertragen de afvoer van hemelwater, beperken daardoor de (piek)afvoer van hemelwater op het riool, bevorderen de verdamping en binden fijn stof. Bovendien zijn ze mooi! Een Groendak biedt levend groen op een plek die anders steenachtig zou zijn en draagt bij aan een gunstiger microklimaat in onze steden omdat het vastgehouden water geleidelijk aan de atmosfeer wordt afgestaan. Hiermee samen hangen ook financiële voordelen: forse besparingen mogelijk op de kosten voor de piekberging van hemelwater en het verminderen van het 'Heat-Island'-effect in stedelijk gebied. Tenslotte verkleint een vegetatiedak de grote temperatuurschommelingen van een zwart bitumineus dak en verlengt alleen al daardoor de levensduur van de dakbedekking. Bovendien beschermt de begroeïng de dakbedekking tegen veroudering door UV-licht.

Het is jammer dat er in de markt veel onzin verkocht wordt. Daarom is het goed dat over dergelijke aspecten meer bekend gemaakt wordt. Ik sluit me dan ook volledig aan bij de stellingen van de heer De Vries. Een klein punt van kritiek, de omschrijvingen van de verschillende daktuin opbouwen zijn wel erg summier en ook niet volledig correct. Zo wordt er vrijwel nooit aarde gebruikt, maar praten we over substraten. Nog een aanvulling op het verschil tussen extensief en intensief: meestal zijn extensieve daken bedoelt als zichtdaken, en intensieve daken als gebruiksdaken. Albert Jan Kerssen Productmanager Dak- en Gevelbegroeiing, ISS Landscaping Services, tevens bestuurslid VHG vakgroep DGB.

Een goede bijdrage van Klaas de Vries die weer veel helderheid geeft. Alleen behoeft de opmerking "een licht vegetatiedak stelt geen bijzondere eisen aan de sterkte van de constructie" nog enige nuance. Sommige daken zijn in de praktijk zodanig licht van constructie dat zij vaak zelfs niet geschikt voor de extensieve vegetatiedaken. Dit geldt met name voor daken van bedrijfshallen en dergelijke. Dit is natuurlijk wel jammer ondat het vaak om grote oppervlaktes gaat en er op maaiveld vaak minder ruimte wordt gereserveerd voor groenvoorzieningen. Controleer bij bestaande daken dus altijd het draagvermogen ook bij de keuze voor een extensief dak. En hou bij de berekeningen voor het minimale draagvermogen van een dak altijd rekening met de mogelijkheid om een extensief groendak aan te leggen. Fred van der Burgh, Forest@Design

Dat vegitatiedaken beperkt isoleren is juist. Als hier dan het beeld onstaat dat ze geen energie besparen is dit onjuist. Vooral is de zomer wordt een vegitatiedak niet warmer dan +/- 30 graden, waarbij een normaal plat dak komt tot wel 80 graden. Dit bespaard op koeling en dus energie. Koeling zal in de toekomst ook belangrijker gaan worden. Jan-Willem van Eijndhoven Ecobuild-consult. Adviseur en controleur van groendak opbouwen GIW-Woningborg. info@ecobuild.nl

Heldere uitleg, maar hoe zit het met de akoestische eigenschappen? Wij wonen naast het spoor

maar hoe zit het met de werking van zo'n dak in de zomer

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up