De grote omslag: crisis wordt visie

De grote omslag: crisis wordt visie

De crisis lijkt bijna voorbij, de vastgoedmarkt trekt langzaam weer aan. De economie kruipt uit het dal en er klinken hoopvolle geluiden. Voor het ruimtelijk vakgebied en de bouw komen de gouden tijden alleen niet meer terug. Een nieuwe werkelijkheid dient zich aan: een werkelijkheid waarin burgers, overheid, marktpartijen en organisaties elkaar aanvullen in een levende stad.

Dat biedt een nieuw perspectief voor onze vakwereld, maar wel één waarin alles anders is dan we als planners, ontwerpers en bouwers gewend zijn. De aanbodgerichte markt wordt een vraagmarkt, eindgebruikers veranderen in opdrachtgevers. We hebben behoefte aan wetten en regels die niet beperken maar ruimte bieden. Er zijn nieuwe samenwerkingsverbanden, verdienmodellen en slimme oplossingen nodig.

Ontwikkelenergie

De opmaat naar deze ‘grote omslag’ is overal om ons heen waar te nemen in de vorm van leegstaande kantoren en stilgevallen ontwikkellocaties. Maar er gebeurt niet niks; er komt een beweging op gang met een heel ander karakter dan dat van de programmatische bouwlocaties van voor de crisis. Er lijkt een kanteling zichtbaar van top-down planning naar bottom-up initiatieven. We moeten nu definitief af van het idee van een maakbare samenleving, aangestuurd door een alwetende overheid. Burgers zijn mondiger en beter geïnformeerd dan ooit. Daar zit de ontwikkelenergie. Een stedelijk systeem kan echter niet alleen op basis van een verzameling van burgerinitiatieven functioneren.

We kunnen van individuen niet verwachten dat zij beslissingen nemen in het belang van het grotere systeem, bijvoorbeeld de stad. De overheid komt daarom allerminst buiten spel te staan en draagt verantwoordelijkheid. Een visie op stedelijk, regionaal en nationaal schaalniveau blijft nodig om als collectief vooruit te komen. Zo’n visie nieuwe stijl vraagt wel om een andere manier van ruimtelijk plannen. De kracht van een ruimtelijke ontwikkeling komt rechtstreeks uit de maatschappij. Daarvoor moet de overheid zich aanpassen.

Onvoorspelbare toekomst

Het nieuwe adaptief plannen richt zich op een onvoorspelbare toekomst. Het plan biedt geen eindbeeld maar een richting. Zo’n plan laat ruimte voor improvisaties en sluit aan op de energie in de samenleving. De motor achter het plan is meervoudige waardecreatie in plaats van financieel gewin voor een enkele partij. De kracht van de burger en de verbindingen tussen organisaties en betrokkenen zijn uitgangspunt en vormen het draagvlak voor de ontwikkeling.

Om op een dergelijke manier te plannen moeten overheden leren loslaten en meer gaan luisteren naar de andere partijen in het ruimtelijk speelveld. Er zijn nieuwe samenwerkingspartners en de spelregels moeten aan de nieuwe situatie worden aangepast. Door te werken met de ingrediënten die aanwezig zijn op een plek en door ruimte te bieden voor initiatieven uit de samenleving, kunnen we werken aan een perspectiefrijke toekomst van een levende stad.

Auteur: Elma van Beek – Vlaanderen Oldenzeel, directeur van de Stichting de Levende Stad en bestuurslid van de BNSP

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

19 apr om 15:15 uur
timer 4 min

In drie bijeenkomsten werd onlangs de toekomst van de kunstwerken in de openbare ruimte besproken. Met vooral aandacht ...

Lees verder »

Handreiking om impact te maken met natuurdaken 

Handreiking om impact te maken met natuurdaken 

19 apr om 11:00 uur
timer 1 min

De handreiking natuurdaken laat zien hoe je met het dak van je gebouw een verschil kunt maken in de natuur. Er ...

Lees verder »

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

19 apr om 08:00 uur
timer 2 min

De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven vragen hun leveranciers van leidingmateriaal om een objectief circulair ...

Lees verder »

20 jaar duurzame warmte en koude voor Centre Court

20 jaar duurzame warmte en koude voor Centre ...

18 apr om 15:30 uur
timer 1 min

In het Beatrixkwartier van Den Haag staat het imposante Centre Court, een kantoorgebouw van ongeveer 60.000 vierkante ...

Lees verder »

EnergyFaçade vormt integraal systeem voor isolatie en duurzame energieopwekking

EnergyFaçade vormt integraal systeem ...

18 apr om 13:00 uur
timer 1 min

Saint-Gobain Solutions komt met een EnergyFaçade, een gevel voor zowel nieuwbouw als renovatie bestaand ...

Lees verder »

Lees het Duurzaam Gebouwd Magazine ook digitaal

Lees het Duurzaam Gebouwd Magazine ook digitaal

17 apr om 11:30 uur

Het Duurzaam Gebouwd Magazine valt tegenwoordig niet alleen in papieren vorm op je mat. Je leest het nu ook digitaal, ...

Lees verder »

CO2-reductie en comfortabel binnenklimaat bij poli’s ZorgSaam

CO2-reductie en comfortabel binnenklimaat bij ...

17 apr om 08:00 uur
timer 1 min

In de poliklinieken van het ZorgSaam ziekenhuis te Terneuzen staat 24/7 de verwarming aan. De bezetting van de ...

Lees verder »

De spagaat van gemeenten

De spagaat van gemeenten

16 apr om 16:00 uur
timer 2 min

Naast het standaard dagelijks reilen en zeilen, komt de aanstaande Omgevingswet als een zware tanker af op gemeentelijke ...

Lees verder »

Is ‘samenwerken’ toe aan de volgende fase?

Is ‘samenwerken’ toe aan de volgende fase?

16 apr om 15:00 uur
timer 4 min

Waarom kunnen we niet zonder gedoe samenwerken? Henberto Remmerts (Tauw) wijdde er een blog aan: het morele kompas ...

Lees verder »

Trends in de HVAC-markt in het Evoluon

Trends in de HVAC-markt in het Evoluon

16 apr om 11:00 uur
timer 4 min

Ontwikkelingen in de installatiebranche, trends op het gebied van bouw, servicetools en de HVAC-markt en een kennismaking ...

Lees verder »

Woningcorporatie Welbions: ‘Alles gericht op de energietransitie’

Woningcorporatie Welbions: ‘Alles gericht op de energietransitie’

16 apr om 08:00 uur
timer 6 min

De bijna 350 woningcorporaties in Nederland staan aan de vooravond van grote kantelingen om de energietransitie ...

Lees verder »

Nog een hoogtepunt van het Green Tie Gala: de speech van Thomas Rau

Nog een hoogtepunt van het Green Tie Gala: de ...

15 apr om 14:29 uur
timer 1 min

Naast de uitreiking van de ABN AMRO Duurzame 50 aan Onno Dwars was er bij het Green Tie Gala tijdens Building Holland ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up