Klimaatbeleid decentrale overheden: deel 1

Klimaatbeleid decentrale overheden: deel 1

Decentrale overheden spelen een cruciale rol in het bereiken van de Europese klimaatdoelstellingen. Uit onderzoek van Brink Groep blijkt echter dat de meerderheid van de gemeenten de Europese ambities in hun eigen beleid niet vertalen naar concrete lange termijn doelstellingen. In het eerste artikel van een drieluik komen de doelstellingen en prestaties van gemeenten op duurzaamheidsvlak aan bod.

De Europese Unie (EU) heeft op Europees niveau het klimaat- en energiebeleid vastgesteld. De kern van dit beleid vormen de zogenoemde 20-20-20 doelstellingen voor 2020: 20% minder CO2-uitstoot, 20% lagere energieverbruik en 20% duurzame energie opwekking. Dit is voor ieder EU-lid uitgewerkt in eigen doelstellingen die specifiek zijn afgestemd op de mogelijkheden van het land. Voor Nederland zijn deze doelen opgenomen in het recent gesloten Energieakkoord. Deze doelstellingen zijn een energiebesparing van gemiddelde 1,5% per jaar en 14% duurzame energieopwekking in 2020 (en 16% in 2023).

Decentrale overheden spelen een cruciale rol in het bereiken van deze klimaatdoelstellingen. Het Rijk heeft daarom in het Klimaatakkoord 2007-2011 en de Lokale Klimaatagenda 2011-2014 met gemeenten, provincies en waterschappen afspraken gemaakt voor een actieve bijdrage aan de nationale en Europese klimaatdoelstellingen. De wijze waarop deze partijen hieraan invulling geven staat echter vrij. Hierdoor zijn de inspanningen die gemeenten en provincies leveren sterk afhankelijk van de eigen politieke ambities.

Brink Groep heeft onderzoek gedaan naar de duurzaamheidsambities van de decentrale overheden. Daarbij is onderzocht in hoeverre de Europese en nationale doelstellingen door provincies en gemeenten in hun eigen beleid worden vertaald naar concrete lange termijn klimaatdoelstellingen. In het onderzoek is gebruik gemaakt van de begin 2014 vigerende beleidsdocumenten.

Gemeenten

Duurzaamheid staat bij gemeenten hoog op de politieke agenda. Bijna 95% van de gemeenten hebben het thema duurzaamheid opgenomen in hun coalitieakkoord. De Europese klimaatdoelen worden echter door de meerderheid van de gemeenten in hun eigen beleid niet vertaald naar concrete lange termijn doelstellingen. Slechts circa 44% van de gemeenten heeft een concrete doelstelling vastgesteld. Hiervan streven de meeste gemeenten naar energie-, klimaat- of CO2-neutraliteit. Daarnaast zijn er veel gemeenten die een andere concrete doelstelling hebben. Dit zijn veelal één of meerdere doelen van de Europese 20-20-20 doelstellingen.

De meerderheid van de gemeenten (circa 56%) heeft dus geen concrete doelstelling. In hun beleid staat doorgaans dat ze een bijdrage willen leveren aan de Europese en/of nationale doelstellingen. Daarnaast hebben ze veelal een aantal kwalitatieve ambities opgenomen die meer toezien op de rol van overheid. Het stimuleren van duurzaam bouwen, het faciliteren van lokale duurzame projecten en het verduurzamen van de eigen gemeentelijke organisatie zijn in deze kwalitatieve ambities belangrijke terugkerende thema's. Dit zijn bijvoorbeeld doelstellingen om het energieverbruik van de gemeentelijke gebouwen of de openbare verlichting te verlagen. Alleen hebben deze doelen geen betrekking op de hele gemeente en worden daarom in dit onderzoek niet aangemerkt als een concrete doelstelling.

Omvang gemeenten

Uit het onderzoek blijkt dat de grote gemeenten met relatief veel inwoners duidelijk voorop lopen. Ze hebben ten opzichte van kleine gemeenten beduidend vaker een concrete doelstelling. Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners hebben in 93% van de gevallen een concrete doelstelling, terwijl dit percentage bij gemeenten tot 25.000 inwoners maar 25% is. Ook hebben de grotere gemeenten doorgaans een hoger ambitieniveau. De vijftien grootste gemeenten hebben bijvoorbeeld allemaal een ambitie die verder gaat dan de Europese 20-20-20 doelstellingen.

De kleinere gemeenten hebben minder vaak een concrete doelstelling. Ook beschikken ze doorgaans niet over een concreet uitvoeringsprogramma om hun doelstellingen te realiseren. De oorzaak hiervoor ligt waarschijnlijk in de beperktere financiële mogelijkheden. Het vaststellen van een concrete doelstelling vraagt namelijk om substantiële investeringen in een monitoringssysteem om de voortgang te meten.

De kleine en middelgrote gemeenten zouden hierdoor meer op regionaal niveau moeten gaan samenwerken. Er zijn al gemeenten die nauw samenwerken en op regionaal niveau hun ambities vaststellen. Dit zijn bijvoorbeeld Regio Holland Rijnland (600 kiloton CO2-reductie in 2030 en 14% duurzame energieopwekking in 2020) en Stadsregio Rotterdam (40% CO2-reductie in 2025 t.o.v. 1990).

Deel twee: klimaatprestaties

In het tweede deel van dit drieluik artikelen brengt auteur Vincent Nowee van Brink Groep onder andere de klimaatprestaties van gemeenten en provincies naar voren.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Inzendingen voor de DigiDare Award: deel 2

Inzendingen voor de DigiDare Award: deel 2

Gisteren om 14:00 uur
timer 1 min

Wat een enthousiasme. We hebben in totaal 18 inzendingen binnengekregen voor de DigiDare Award, een prijs waarmee ...

Lees verder »

Inzendingen voor de DigiDare Award: deel 1

Inzendingen voor de DigiDare Award: deel 1

Gisteren om 08:00 uur
timer 1 min

Wat een enthousiasme. We hebben in totaal 18 inzendingen binnengekregen voor de DigiDare Award, een prijs waarmee ...

Lees verder »

Onderzoek: op zoek naar slaagbaten

Onderzoek: op zoek naar slaagbaten

18 sep om 08:00 uur

Hoe zorgen we in de bouwsector dat we succesvol zijn? Dat we onze gezamenlijke én individuele opgaven realiseren ...

Lees verder »

Sensoren in woningen om ouderen langer thuis te laten wonen

Sensoren in woningen om ouderen langer thuis ...

17 sep om 13:58 uur
timer 4 min

Medio 2017 rustte woningcorporatie Groninger Huis ruim 10 huurwoningen uit met sensoren, waarmee huurders niet ...

Lees verder »

Studio Solarix winnaar van ABN AMRO Innovation Challenge 2019 

Studio Solarix winnaar van ABN AMRO Innovation ...

16 sep om 15:30 uur
timer 2 min

Studio Solarix won 12 september 2019 de ‘ABN AMRO Innovation Challenge Award 2019’ op het CFP ...

Lees verder »

Gezond en duurzaam complex op bijzondere staalconstructie

Gezond en duurzaam complex op bijzondere staalconstructie

16 sep om 13:00 uur
timer 2 min

Een van de uitdagingen bij de transformatie van de Fenixloods schuilde in de bijzondere staalconstructie. Hoe ...

Lees verder »

'Kunnen we circulair bouwen door circulair in te kopen?'

'Kunnen we circulair bouwen door circulair in ...

13 sep om 07:00 uur
timer 1 min

Het seminar Duurzaam Inkopen & Aanbesteden staat op de rol, voor 10 oktober 2019. We zetten koplopers op het ...

Lees verder »

Startschot: derde editie van opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije Gebouwde Omgeving 

Startschot: derde editie van opleiding Basiscertificaat ...

12 sep om 16:30 uur
timer 1 min

Tijd om kennis te delen! Editie 3 van de populaire en succesvolle opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije Gebouwde ...

Lees verder »

'Neem de lead en maak een SDG-agenda'

'Neem de lead en maak een SDG-agenda'

12 sep om 11:00 uur
timer 1 min

De bouw- en vastgoedsector doet er goed aan om de leiding te nemen in het opstellen van een SDG-agenda voor de ...

Lees verder »

Duurzaam en gezond kantoor begint met heldere visie

Duurzaam en gezond kantoor begint met heldere ...

11 sep om 16:30 uur
timer 7 min

Hoe creëer je een plek waar mensen willen zijn? Bij nieuwbouw of renovatie van een kantoor moet je dan in ...

Lees verder »

'Ons vastgoed is steeds groener geworden'

'Ons vastgoed is steeds groener geworden'

11 sep om 16:00 uur
timer 1 min

Met het woningfonds en het winkelfonds behaalde vastgoedbelegger Altera de eerste plek in de jaarlijkse Global ...

Lees verder »

Eenvoudig aan de slag met natuurlijke, adiabatische koeling

Eenvoudig aan de slag met natuurlijke, adiabatische ...

10 sep om 14:00 uur
timer 1 min

Werkte jij afgelopen zomer ook in een oververhitte fabriekshal? Met natuurlijke verdampingskoeling kunnen juist ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up