'Wubbo Ockels is ons boegbeeld'

'Wubbo Ockels is ons boegbeeld'

In 2013 bestonden de Amsterdamse grachten 400 jaar. Voor wijlen astronaut Wubbo Ockels reden om samen met Suze Gehem (links op de foto) en Jelle Rademaker (rechts) de stichting De Groene Grachten op te richten. “Hij keek liever vooruit en wilde deze monumentale panden verduurzamen. ‘Als het hier kan, kan het overal’, vond hij.”

In maart 2016 verhuist het team van De Groene Grachten uit een voormalige houtzagerij in Amsterdam-West naar het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). “Voor die zagerij hebben we een plan van aanpak gemaakt om het te verduurzamen”, vertelt Gehem. “Dit gaan we ook doen voor KIT, onder meer met de co-workingspace Global Grounds.”

Zonnepanelen plaatsen zonder vergunning

Samen met medeoprichter Rademaker voelt de Duurzame Bouwvrouw 2015 zich als een vis in het water bij De Groene Grachten. Voor beiden geldt dit als eerste baan. “Wubbo werkte graag met jonge mensen”, kijkt ze terug naar het begin. “Hij is de eerste die me nóg meer in mijn ambities stimuleerde.”

Rademaker beaamt dit. “Wubbo’s vrouw Joos moest hem zelfs regelmatig in toom houden als hij zich weer eens door zijn enthousiasme liet meeslepen.” Zo had hij op eigen houtje onder meer zonnepanelen geplaatst op zijn huis aan de Amsterdamse Keizersgracht. “Zonder vergunning. Hij liet geen enkele gelegenheid onbenut om dit uitgebreid te belichten.”

6 grachtenpanden achter Carré verduurzaamd

Toen ze voor het eerst met Ockels spraken, raakten ze allebei direct enthousiast. “Toen hij over zijn ideeën sprak, stak hij ons direct aan met zijn bevlogenheid, zijn vastberadenheid en zijn enthousiasme”, weet Gehem. “En niet alleen ons. Al snel hadden we meer dan tien bedrijven en instellingen, die ons ondersteunden om zes grachtenpanden achter het Carré te verduurzamen.”

Het ging hierbij om onder meer Stadsherstel Amsterdam, Search, Philips, Deerns, RoyalHaskoningDHV en Liander, maar ook de Rijksoverheid, de gemeente Amsterdam en Waternet haakten aan. “Zij hebben de start van deze stichting mogelijk gemaakt”, vertelt Rademaker. “In de vorm van haalbaarheidsstudies, manuren en het beschikbaar stellen van technologieën.”

Ambassadeurs

Anderhalf jaar heeft De Groene Grachten aan die grachtenpanden gewerkt. Al haar bevindingen heeft ze samengevat en toegepast in De Groene Menukaart. “Hiermee willen we bewoners en eigenaren van monumenten helpen om zelf aan de slag te gaan”, verklaart Gehem. “Zo bieden we ze de mogelijkheid om in stappen hun monumentale pand te verduurzamen.”

Een paar maanden na de lancering van deze menukaart overleed Ockels. “WakaWaka-oprichter Maurits Groen vond het een eer om Wubbo als stichtingsvoorzitter te mogen opvolgen en ons te begeleiden in het uitbouwen van De Groene Grachten. Eerder sloten al ambassadeurs aan, die wilden helpen: Search-oprichter Anne-Marie Rakhorst, Urgenda-directeur Marjan Minnesma, oud-minister Jacqueline Cramer en voormalig Greenpeace-topman Paul Gilding. We hebben nog nooit een baas gehad, dus iedere vorm van ondersteuning is prettig. Maar Wubbo is en blijft ons boegbeeld.”

Landelijke menukaart

Inmiddels beperken ze zich niet meer alleen tot Amsterdamse grachtenpanden, maar richten ze zich op historische panden in onder meer Utrecht, Delft en Bergen op Zoom. “We werken samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten om de menukaart landelijk te maken. Deze vereniging zorgt ervoor dat koplopers als Amsterdam, Maastricht, Wassenaar, Voorschoten, Bergen op Zoon, Den Haag en Leiden een eigen online-stadspagina krijgen. Daarnaast werken we als pilotproject vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de verduurzaming van de Grote Kerk in Den Haag, dat geldt als een evenementenlocatie. Hierbij zijn temperatuur en flexibel gebruik de uitdagingen.”

In 2015 heeft de stichting aan meer dan dertig projecten gewerkt. Volgens Gehem en Rademaker staan ze pas aan het begin. “In Nederland staan 1,5 miljoen vooroorlogse gebouwen”, weet laatstgenoemde. “Daarnaast hoort ook Curaçao bij ons land en op dit eiland staan ook monumenten. En wat te denken van andere landen? Ook voor de buitenlandse media zijn we niet onopgemerkt gebleven.”

Rademaker benadrukt de samenwerking hierbij. “Al die oude gebouwen kunnen we niet alleen aanpakken: wij blijven een klein bedrijf, dat graag een vrolijke positie aan de zijlijn inneemt. We doen dit namelijk voor een maatschappelijk doel. Daarom nodigen we andere bedrijven uit om ons mee te helpen.” Hierbij geldt momenteel het Nationaal Restauratiefonds als enige officiële partner.

Studenten zorgen voor frisse inzichten

Jongeren en studenten blijven voor De Groene Grachten een belangrijke rol spelen. “Met hun frisse blik breken ze gesprekken open”, verklaart Rademaker. “Dat was ook bij KIT het geval. Aan het begin van de workshop waren de directeuren aan het woord, maar na verloop van tijd trokken de jongeren het initiatief naar zich toe. Hun inzichten gaven de doorslag voor een enthousiast gevolg. Niet veel later besloot KIT om met Global Grounds een open co-workingspace te maken.” Daarom hebben ze, via een Green Deal, de Ockels Innovation Space opgericht. “Hiermee bieden we jongeren workshops en masterclasses aan.”

Dit artikel staat ook in de februari-editie van Duurzaam Gebouwd Magazine.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Bijzondere herontwikkeling 'Tussen Kasteel en Wijchens Meer'

Bijzondere herontwikkeling 'Tussen Kasteel en ...

14 dec om 15:30 uur
timer 1 min

De tenderprocedure voor het Wijchense project ‘Tussen Kasteel en Wijchens Meer’ is gestart. Opmerkelijk ...

Lees verder »

Duurzaam onderhoud en beheer bij corporatie Woningbedrijf

Duurzaam onderhoud en beheer bij corporatie ...

30 okt om 15:30 uur
timer 3 min

Veel woningcorporaties hebben al ervaring met het combineren van duurzaamheid en betaalbaarheid, maar met circulariteit ...

Lees verder »

'Transformatie moet betekenis hebben voor gebied'

'Transformatie moet betekenis hebben voor gebied'

17 okt om 15:30 uur
timer 5 min

Er gaat de komende tijd het een en ander veranderen in de utiliteitsmarkt. Label C en A-eisen voor de kantorenmarkt ...

Lees verder »

Verduurzaming van corporatievoorraad begint bij goede bewonerscommunicatie

Verduurzaming van corporatievoorraad begint ...

15 okt om 15:30 uur
timer 9 min

Door eerst woningen aan te pakken die ná 1970 gebouwd zijn kan de bouw- en vastgoedsector de grootste stappen ...

Lees verder »

Faculteitsgebouw UT Twente transformeert naar gasloos studentenhuis

Faculteitsgebouw UT Twente transformeert naar ...

10 sep om 08:00 uur
timer 2 min

Het voormalige faculteitsgebouw De Hogekamp op de campus van de Universiteit Twente (UT) in Enschede is omgebouwd ...

Lees verder »

Slimme en energieneutrale wijken hebben flexibele energieprijzen nodig

Slimme en energieneutrale wijken hebben flexibele ...

6 sep om 13:00 uur

Bestaande woonwijken op een slimme en toekomstbestendige wijze energieneutraal te maken: uit het REnnovates onderzoek ...

Lees verder »

Zoekt en gij zult verbinden…!

Zoekt en gij zult verbinden…!

5 sep om 08:00 uur
timer 2 min

…… en verbinden, dat zullen we! Want wat een mooi nieuws. Een volgende mijlpaal voor Alba Concepts. ...

Lees verder »

Monumentaal pand De Tinfabriek krijgt refresh

Monumentaal pand De Tinfabriek krijgt refresh

4 sep om 08:00 uur
timer 1 min

Een duurzame en inspirerende omgeving, dat is wat De Tinfabriek uit Naarden beoogt. Het industriële en monumentale ...

Lees verder »

'Je moet de geschiedenis van een gebouw kunnen aflezen'

'Je moet de geschiedenis van een gebouw kunnen ...

31 aug om 08:00 uur
timer 3 min

Voor functieloos vastgoed leek er in het verleden geen andere bestemming dan de sloophamer. Tegenwoordig is dat ...

Lees verder »

Dortmundse hoogovenfabriek gerevitaliseerd tot bouwkenniscentrum

Dortmundse hoogovenfabriek gerevitaliseerd tot ...

30 aug om 08:00 uur

De voormalige hoogovenfabriek van ThyssenKrupp Stahl AG en het historische pand Schalthaus in Dortmund worden ...

Lees verder »

Transformatie van historisch schoolgebouw tot bibliotheek

Transformatie van historisch schoolgebouw tot ...

29 aug om 13:00 uur
timer 3 min

School 7, de nieuwe multifunctionele bibliotheek in Den Helder, is in 2017 door het publiek en een vakjury uitgeroepen ...

Lees verder »

Indienen voor tender Maatschappelijk Verantwoord Innoveren – Energie

Indienen voor tender Maatschappelijk Verantwoord ...

27 aug om 08:00 uur
timer 1 min

De tender Maatschappelijk Verantwoord Innoveren – Energie laat innovators met nieuwe concepten komen op onder ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up