Roundtable: ‘Docent is bepalende factor in scholen’

Roundtable: ‘Docent is bepalende factor in scholen’

‘Het schoolgebouw is uit, de leeromgeving is in.’ Onder die noemer organiseerden VBI, Van den Berg Architecten en Duurzaam Gebouwd de Round Table ‘Gezonde leeromgeving’. 

In de vergaderzaal van reclamebureau Total Identity in Amsterdam zaten 10 personen voor deze Round Table. Voordat de discussie losbarstte, legde moderator Dick van Merwe van het bovengenoemde architectenbureau uit hoe de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bij de oprichting in 1948 naar gezondheid keek. “Een toestand van volledig fysiek, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.”

Samenvatting van de roundtable 'Gezonde leeromgeving'. Klik op de afbeelding voor een uitvergroting.

Daarna scheen hij zijn licht op de schoolgebouwen in Nederland. “Want hoe gezond is de leeromgeving van onze kinderen? 7% van de gebouwen beschikt over een energielabel en 75% daarvan heeft een label C of lager. En 80% voldoet niet aan de eisen van een gezond binnenklimaat, terwijl uit onderzoek is gebleken dat leerlingen en leraren gemiddeld 15% beter presteren als in de klas een comfortabel binnenklimaat heerst.”

Vandaar dat de eerste stelling ook luidde: ‘Onderwijsbestuurders en diens adviseurs weten heel goed hoe je tot een gezonde leeromgeving kunt komen.’ “De kennis bij onderwijsinstellingen kan beter”, liet Sara Vellenga van adviesbureau M+P weten. “We komen vaak pas bij klachten in beeld. Dat is jammer, want zo brengen we altijd slecht nieuws.”

Goede leeromgeving zorgt voor goede leerprestaties

Hierop reageerde Pim Commandeur van de Stichting Boor, dat het openbaar (speciaal) basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs in Rotterdam en omstreken verzorgt. “Niet iedere schoolbestuurder heeft een adviseur tot zijn beschikking.” Vellenga dacht dan ook dat een handboek bestuurders kan helpen.

Eric Dekker van het Comenius College liet weten dat het onderdeel gezondheid niet ter sprake komt in een Programma van Eisen. “Hoewel die wel nodig is om leerprestaties te verbeteren, ligt de focus niet op een gezonde leeromgeving. Wellicht is het goed om het budget goed te demarqueren, want dit is veelal ontoereikend om Frisse Scholen-klasse A te bereiken.”

Volgens Commandeur ligt de crux van een school in het creëren van die gezonde leeromgeving. “De installatie is niet het startpunt voor een gezond gebouw, maar lost het laatste stukje op”, voegde John Bouwman van adviesbureau Nieman toe.

Hoger ambitieniveau

Jeroen Posthumus van Ionair vond dat het ambitieniveau omhoog moet. “Ik verbaas me erover dat scholen kunnen kiezen tussen Frisse Scholen-niveau A tot en met C. Als ouders wil je toch het beste voor je kind? Daarnaast merk ik dat de vraag begint met energie. In mijn ogen lossen we dat wel op, zolang het maar duurzaam wordt opgewekt.” 

Om toekomstbestendig te zijn, moet een schoolgebouw flexibel aanpasbaar zijn aan de onderwijsvorm"

Pim Commandeur, Stichting Boor

“Daarom moet vanaf het begin van het project de gezonde leeromgeving centraal staan”, sloot Dekker zich bij hem aan. “Richt je hierbij op de docenten: als het goed gaat met hen, dan gaat het goed met de leerlingen.” Hierbij sloot Commandeur zich aan: “Het onderwijs moet centraal staan, maar daarvoor dient de onderwijsinstelling wel lef te hebben.”

Daarbij vroeg Pascal van Dort van Rockfon zich af of nieuwbouwscholen over 20 à 30 jaar ook gezond zijn. “Een gebouw zonder techniek is veel duurzamer, omdat je hierin de vrijheid en flexibiliteit hebt”, luidde Commandeurs overtuiging.

Toekomstbestendige scholen

Hierop ging stelling 2 door: ‘Huidige schoolgebouwen en leeromgevingen zijn te star voor de gebruiker om gezond te zijn/worden.’ Volgens Commandeur lag het net iets anders: “Het duurt 4 jaar om de techniek goed af te stellen.”

Volgens Winfried van Zeeland van Van den Berg Architecten zijn niet de leerlingen, maar de docenten de gebruikers. “Gebouwen kunnen echter niet reageren op wat docenten willen.” Dit beaamde Dekker, die het niet eens wat met algemene stelling dat lokalen uit zijn. “De vernieuwing zit niet in de aan- of afwezigheid van lokalen, maar in de digitalisering.”

In de ogen van Peter Musters van VBI zoeken scholen altijd naar ruimte. “De draagstructuur vormt 60% van de milieulast van een schoolgebouw, dus zorg dat die draagstructuur flexibiliteit faciliteert en daarom lang meegaat.” Daarom vond Commandeur dat scholen flexibel aanpasbaar dienen te zijn aan de onderwijsvorm. “Alleen zo is een school toekomstbestendig.”

“Over het algemeen heeft de gemeente geen budget voor renovatie”, vertelde Hetty van der Pennen van adviesbureau draaijer+partners. “Maar wel voor nieuwbouw.” Daarom was Commandeur blij met de komst van total cost of ownership. “Hierdoor is er meer geld beschikbaar. Alleen dienen overheden wel regels soepeler te hanteren.” Hij ziet niet veel in nieuwbouw. “Dat is na 4 jaar uitgewerkt, want dan is er weer een andere nieuwgebouwde school waar iedereen naartoe wil.”

In school staat kennis centraal

De derde stelling luidde: ‘Een goed en gezond schoolgebouw gaat ten koste van goed onderwijs.’ “We vernemen allemaal dat de budgetten in het onderwijs te krap zijn, dus waar ligt de focus op?”, vroeg Musters zich af. “Investeren in het gezonde gebouw of geld besteden aan onderwijsmiddelen en personeelskosten?” Commandeur vertelde dat het onderwijs onder druk staat. “Daarom gaat onderwijs voor.” Hierbij sloot Dekker zich aan. “De grootste bepaler hiervan is de docent.”

Bouwman en Posthumus waren het niet met de stelling eens. “Een gezond gebouw hoeft niet meer te kosten.” Commandeur ziet de nadruk op energiereductie liggen. “Dat gaat niet altijd goed met scholen.” Dit beaamde Posthumus: “Door gebouwen luchtdicht te maken, komt de kwaliteit van het binnenklimaat onder druk te staan.”

Dekker sloot af met een pleidooi om meer naar de wensen van de docent te luisteren. “Een school is een kennisfabriek. Een docent brengt kennis over aan een leerling. Kleine klassen helpen hierbij meer dan een gezond gebouw.”

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c143 c225 c243
Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw binnen handbereik

Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw ...

31 mrt om 11:01 uur
timer 6 min

Waar moet een gezonde leeromgeving aan voldoen en hoe kun je duurzaamheid inbedden in bestaande plannen? Duurzaam ...

Lees verder »

c143 c223
Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw binnen handbereik

Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere ...

Dringender dan ooit zijn de opgaven voor schoolbesturen om toekomstbestendig te zijn en de leeromgeving gezond ...
c21 c143 c160 c225 c245
Onderwijscampus Lelystad geniet van comfortabel binnenklimaat door variabele luchtbehandeling

Onderwijscampus Lelystad geniet van comfortabel ...

29 mrt om 09:01 uur
timer 6 min

Eind dit jaar staat een nieuwe onderwijscampus in Lelystad paraat om te inspireren en te verbinden. Het gebouwencomplex ...

Lees verder »

c21 c143 c162 c245 c263
Nationaal Gezonde Scholen Congres
nov10

Nationaal Gezonde Scholen Congres

“Niets doen is geen optie.” Met die woorden omschrijft Marco van Zandwijk van Ruimte-OK de huidige ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Last call voor event schoolverduurzaming: sluit je aan!

Last call voor event schoolverduurzaming: sluit ...

23 feb om 16:30 uur
timer 1 min

In een online eventreeks georganiseerd door Duurzaam Gebouwd en Stedebouw & Architectuur laten we zien welke ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c245
Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

09-11-2020 om 07:00 uur
timer 2 min

Duurzaam Gebouwd zoekt een schoolbestuur dat haar vastgoed samen met experts de gezonde school van Nederland wil ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c263
Ontwikkelingen in de scholenbouw

Ontwikkelingen in de scholenbouw

06-11-2020 om 09:01 uur
timer 3 min

"Door covid-19 zet de overheid grootschalig in op betere ventilatie in scholen. Daarvoor stond de verduurzaming ...

Lees verder »

c21 c120 c143 c160 c225 c243 c263
Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is rond 

Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is ...

26-10-2020 om 11:14 uur
timer 2 min

Op 11 november vindt de online Verbindingsdag Gezonde Scholen plaats. Architecten, schoolbesturen, overheden, ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter binnenklimaat scholen

Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter ...

14-10-2020 om 07:00 uur
timer 1 min

Zo’n 11% van de onderzochte schoolgebouwen voldoet niet aan de wettelijke ventilatienormen, maar welke zijn ...

Lees verder »

c21 c143 c151 c225 c245
Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

13-10-2020 om 17:00 uur
timer 2 min

De kwaliteit van het binnenklimaat in scholen en verpleeghuizen staat in het centrum van de aandacht. Om verbeterpunten ...

Lees verder »

c21 c120 c143 c160 c225 c263
Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof scholen

Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof ...

01-10-2020 om 14:55 uur
timer 2 min

Alle schoolgebouwen in Nederland hadden tot 1 oktober te tijd om te laten weten of het ventilatiesystem in ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243
Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle ...

14-07-2020 om 13:00 uur

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up