De energieversnelling!

De energieversnelling!

Van fossiele brandstoffen naar oneindig beschikbare en schone energiebronnen, inmiddels is het debat over de energietransitie in een nieuwe fase beland. Het gaat niet meer over ‘of en waarom’, maar ‘hoe en waar’ die overgang moet plaatsvinden. Daardoor blijven we hangen in een discussie over percentages en de locatie van zichtbare elementen als windturbines en zonnepanelen. Waarom beschouwen we de energietransitie niet als een tijdelijke klus?

Een klus die te klaren is met een milieukundige én een ruimtelijke benadering. Daarvoor is samenwerking tussen beleidsmakers, netbeheerders en particuliere initiatiefnemers nodig. Zo kunnen we een belangrijke versnelling van de transitie in gang zetten.

Alle verandering is moeilijk en de energietransitie lijkt op dit moment een enorme opgave, waar we als een berg tegenop zien. Eerst de oude, fossiele brandstoffen opmaken, lijkt het motto. Komen die niet uit onze eigen bodem, dan importeren we ze uit de Verenigde Staten. Gelukkig lijken we, dankzij een nieuwe rekenmethode, de milieudoelstellingen in het klimaatverdrag van Parijs (2020: uitstoot broeikasgas 25% lager dan in 1990) nét wel te halen [de Volkskrant, 15 oktober 2016]. In 1990 stootten we meer uit dan eerder gedacht, waardoor de 25% reductie eerder in beeld komt. Dus leunen we allemaal achterover. Alleen, wie achteroverleunt, kijkt nog meer tegen die torenhoge berg op.

Wat weerhoudt ons om voorop te lopen? Waarom bundelen we niet onze milieu- en ruimtelijke krachten om die overgang te versnellen? De energietransitie is slechts een tijdelijke ‘klus’, met het gebruik van duurzaam opgewekte en hernieuwbare energie als blijvend toekomstperspectief. Hoe eerder we die klus geklaard hebben, hoe sneller we van de vele voordelen profiteren. Die zijn er zowel op mondiale als op lokale schaal: met een wegvallende vraag naar fossiele brandstoffen temperen we de klimaatverandering. De luchtkwaliteit verbetert en dat is goed voor onze gezondheid. Voor het landschap zijn er ook belangrijke voordelen: elementen als windmolens en zonnepanelen tasten het landschap niet onomkeerbaar aan. Zij zijn te verwijderen zonder blijvende sporen na te laten. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld bodemdaling als gevolg van gaswinning.   

Energie vraagt ruimte

Die energieklus heeft letterlijk en figuurlijk ruimte nodig. Ruimte die we alleen creëren als we de energietransitie als ruimtelijke opgave benaderen. Waar en wanneer wordt het opgewekt, Waar en wanneer is het nodig? Hoe en waar wordt het opgeslagen? Er zijn talloze verschillende initiatieven en technieken voor het opwekken, opslaan en transporteren van energievormen. Daarom is het nodig om netwerken te verknopen en technieken te integreren tot een samenhangend systeem. Dit vraagt om de visionaire aanpak die in de ruimtelijke ontwikkeling gebruikelijk is.

Die ruimtelijke oplossingen zijn er niet alleen bovengronds, in de vorm van windmolens en zonnepanelen. Ook ondergronds liggen er in dit opzicht mogelijkheden. Het gebruik van aardwarmte en opslag van koude en warmte in grondwater zijn hiervan voorbeelden. Daarvan is de beloning boven de grond zichtbaar; het landschap wordt niet aangetast. Dat heeft belangrijke voordelen, want de tijdelijke energieopgave speelt zich af in onze cultuurhistorisch waardevolle en soms kwetsbare landschappelijke context. Die context vraagt om een zorgvuldige afweging.

Wees ambitieus en begin vandaag

Verandering begint met ambitie, we willen de top van de berg zo snel mogelijk bereiken. Wat let ons om naar een hogere versnelling te schakelen en ruimtelijke plannen voor de energietransitie te maken? Dus gemeenten, pak die kans van de energieversnelling en stel in samenwerking met milieudeskundigen en ruimtelijk ontwerpers een ruimtelijke energievisie op, als onderdeel van de omgevingsvisie. Rijk, provincie en regio, overleg met elkaar en misschien is de klus op een ander schaalniveau beter te klaren. Voel als overheid geen zware verplichting om alles op te lossen, maar werk samen: met energiecoöperaties, netbeheerders, bedrijven met overtollige restwarmte, private investeerders en actieve burgers.

Laten we die berg samen bestijgen en doen wie het eerste boven is!

Meer informatie over de ruimtelijke aspecten van de energietransitie verkrijgt u door een e-mail te sturen, naar werkgroepdso@bnsp.nl.

Auteur Elma van Beek – Vlaanderen Oldenzeel is voorzitter van de werkgroep duurzame stedelijke ontwikkeling BNSP/NVTL, bestuurslid van de BNSP en directeur van Stichting de Levende Stad. Lees meer artikelen van Elma van Beek.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c125 c225 c267 c286 c292
Podcast Smart Energy: kansen voor markt én consument

Podcast Smart Energy: kansen voor markt én ...

25 nov om 10:01 uur
timer 2 min

In de dertiendelige serie Podcast Smart Energy vertelt Niels Rood je welke ontwikkelingen de toekomst van de energiemarkt ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c281 c286 c292
Podcast Smart Energy: alternatieve energiebronnen

Podcast Smart Energy: alternatieve energiebronnen

18 nov om 10:01 uur
timer 2 min

De toekomst van onze energievoorziening bestaat uit een wirwar van oplossingen in een geïntegreerd systeem. ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c292
Podcast Smart Energy: warmte, koeling en ventilatie

Podcast Smart Energy: warmte, koeling en ventilatie

14 okt om 10:01 uur
timer 1 min

Het opwekken en leveren van energie komt in de komende decennia in een stroomversnelling terecht. De energietransitie ...

Lees verder »

c21 c125 c135 c225 c243 c291
Grootste duurzame warmtesysteem van Nederland

Grootste duurzame warmtesysteem van Nederland

5 sep om 10:01 uur
timer 2 min

De gemeente Amsterdam en Eneco sloten afgelopen week een overeenkomst voor de aanleg van een enorm warmte- én ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225 c265
Impulsen voor verduurzaming van bedrijventerreinen

Impulsen voor verduurzaming van bedrijventerreinen

16 aug om 10:01 uur
timer 5 min

Naast individuele woningeigenaren en ondernemers is het ook voor hele bedrijventerreinen onontkoombaar én ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c291
Energieopslag in watervoerende grondlagen

Energieopslag in watervoerende grondlagen

15 aug om 10:01 uur
timer 3 min

In Den Haag is onderzocht hoe vijf woonwijken kunnen worden verwarmd door op twee verschillende manieren gebruik ...

Lees verder »

c21 c125 c225
Warmtebatterij steeds interessanter voor huishoudens

Warmtebatterij steeds interessanter voor huishoudens

23 mei om 15:01 uur
timer 6 min

Met het aanstaande beperken van de salderingsregeling wordt de roep om thuis elektriciteit te kunnen opslaan steeds ...

Lees verder »

c21 c125 c225
Is warmteopslag in zoutbatterij dé oplossing?

Is warmteopslag in zoutbatterij dé oplossing?

29 apr om 10:01 uur
timer 3 min

Wat zijn de kansen voor een warmtebatterij op basis van zouten? Gaat dit concept een rol spelen in de warmtetransitie ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225
Thermisch smart grid maakt verbinding in Linck in de Binck

Thermisch smart grid maakt verbinding in Linck ...

11 apr om 10:01 uur
timer 2 min

De Haagse Binckhorst, ooit vooral bekend als bedrijventerrein, ondergaat de laatste jaren een enorme transformatie, ...

Lees verder »

c21 c125 c185 c225
Hoe kan de MPG worden aangescherpt?

Hoe kan de MPG worden aangescherpt?

6 apr om 15:01 uur
timer 2 min

De MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) wordt door veel partijen gezien als een waardevolle manier om de duurzaamheidsprestatie ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225
Woonwijk zoekt partner voor energiesysteem van de toekomst

Woonwijk zoekt partner voor energiesysteem van ...

1 apr om 10:01 uur
timer 3 min

Op het voormalig defensieterrein Crailo zijn 590 nieuwe woningen en 50.000 m2 bedrijvigheid gepland. Het moet ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Balansexperiment: waterstoffabriek naast zonnepark

Balansexperiment: waterstoffabriek naast zonnepark

28 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Met behulp van zonne-energie die wordt omgezet in waterstof kan de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk beter ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up