De energieversnelling!

De energieversnelling!

Van fossiele brandstoffen naar oneindig beschikbare en schone energiebronnen, inmiddels is het debat over de energietransitie in een nieuwe fase beland. Het gaat niet meer over ‘of en waarom’, maar ‘hoe en waar’ die overgang moet plaatsvinden. Daardoor blijven we hangen in een discussie over percentages en de locatie van zichtbare elementen als windturbines en zonnepanelen. Waarom beschouwen we de energietransitie niet als een tijdelijke klus?

Een klus die te klaren is met een milieukundige én een ruimtelijke benadering. Daarvoor is samenwerking tussen beleidsmakers, netbeheerders en particuliere initiatiefnemers nodig. Zo kunnen we een belangrijke versnelling van de transitie in gang zetten.

Alle verandering is moeilijk en de energietransitie lijkt op dit moment een enorme opgave, waar we als een berg tegenop zien. Eerst de oude, fossiele brandstoffen opmaken, lijkt het motto. Komen die niet uit onze eigen bodem, dan importeren we ze uit de Verenigde Staten. Gelukkig lijken we, dankzij een nieuwe rekenmethode, de milieudoelstellingen in het klimaatverdrag van Parijs (2020: uitstoot broeikasgas 25% lager dan in 1990) nét wel te halen [de Volkskrant, 15 oktober 2016]. In 1990 stootten we meer uit dan eerder gedacht, waardoor de 25% reductie eerder in beeld komt. Dus leunen we allemaal achterover. Alleen, wie achteroverleunt, kijkt nog meer tegen die torenhoge berg op.

Wat weerhoudt ons om voorop te lopen? Waarom bundelen we niet onze milieu- en ruimtelijke krachten om die overgang te versnellen? De energietransitie is slechts een tijdelijke ‘klus’, met het gebruik van duurzaam opgewekte en hernieuwbare energie als blijvend toekomstperspectief. Hoe eerder we die klus geklaard hebben, hoe sneller we van de vele voordelen profiteren. Die zijn er zowel op mondiale als op lokale schaal: met een wegvallende vraag naar fossiele brandstoffen temperen we de klimaatverandering. De luchtkwaliteit verbetert en dat is goed voor onze gezondheid. Voor het landschap zijn er ook belangrijke voordelen: elementen als windmolens en zonnepanelen tasten het landschap niet onomkeerbaar aan. Zij zijn te verwijderen zonder blijvende sporen na te laten. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld bodemdaling als gevolg van gaswinning.   

Energie vraagt ruimte

Die energieklus heeft letterlijk en figuurlijk ruimte nodig. Ruimte die we alleen creëren als we de energietransitie als ruimtelijke opgave benaderen. Waar en wanneer wordt het opgewekt, Waar en wanneer is het nodig? Hoe en waar wordt het opgeslagen? Er zijn talloze verschillende initiatieven en technieken voor het opwekken, opslaan en transporteren van energievormen. Daarom is het nodig om netwerken te verknopen en technieken te integreren tot een samenhangend systeem. Dit vraagt om de visionaire aanpak die in de ruimtelijke ontwikkeling gebruikelijk is.

Die ruimtelijke oplossingen zijn er niet alleen bovengronds, in de vorm van windmolens en zonnepanelen. Ook ondergronds liggen er in dit opzicht mogelijkheden. Het gebruik van aardwarmte en opslag van koude en warmte in grondwater zijn hiervan voorbeelden. Daarvan is de beloning boven de grond zichtbaar; het landschap wordt niet aangetast. Dat heeft belangrijke voordelen, want de tijdelijke energieopgave speelt zich af in onze cultuurhistorisch waardevolle en soms kwetsbare landschappelijke context. Die context vraagt om een zorgvuldige afweging.

Wees ambitieus en begin vandaag

Verandering begint met ambitie, we willen de top van de berg zo snel mogelijk bereiken. Wat let ons om naar een hogere versnelling te schakelen en ruimtelijke plannen voor de energietransitie te maken? Dus gemeenten, pak die kans van de energieversnelling en stel in samenwerking met milieudeskundigen en ruimtelijk ontwerpers een ruimtelijke energievisie op, als onderdeel van de omgevingsvisie. Rijk, provincie en regio, overleg met elkaar en misschien is de klus op een ander schaalniveau beter te klaren. Voel als overheid geen zware verplichting om alles op te lossen, maar werk samen: met energiecoöperaties, netbeheerders, bedrijven met overtollige restwarmte, private investeerders en actieve burgers.

Laten we die berg samen bestijgen en doen wie het eerste boven is!

Meer informatie over de ruimtelijke aspecten van de energietransitie verkrijgt u door een e-mail te sturen, naar werkgroepdso@bnsp.nl.

Auteur Elma van Beek – Vlaanderen Oldenzeel is voorzitter van de werkgroep duurzame stedelijke ontwikkeling BNSP/NVTL, bestuurslid van de BNSP en directeur van Stichting de Levende Stad. Lees meer artikelen van Elma van Beek.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Studententeam TU/e presenteerde LINQ op Solar Decathlon Middle East 2018

Studententeam TU/e presenteerde LINQ op Solar ...

14 jan om 14:00 uur
timer 1 min

VIRTUe, het studententeam van de Technische Universiteit Eindhoven, heeft de zesde plaats bereikt in de Solar Decathlon ...

Lees verder »

Whitepaper Energieopslag en Duurzame Energie

Whitepaper Energieopslag en Duurzame Energie

In de gratis whitepaper 'Duurzame Energie: op naar de transitie!' brengen we je opnieuw op de hoogte omtrent de ...
Foods Innovation Centre krijgt BREEAM-NL Outstanding

Foods Innovation Centre krijgt BREEAM-NL Outstanding

10 jan om 13:00 uur
timer 1 min

De bouw van het nieuwe Global Foods Innovation Centre van Unilever voor gezonde en duurzame voedingsinnovaties ...

Lees verder »

Opschalen van opslag is de missie

Opschalen van opslag is de missie

21-12-2018 om 13:00 uur

Na een aantal pilots met flowbatterij-opslag onder uiteenlopende condities breekt nu de fase van opschalen aan, ...

Lees verder »

Dynamische energiescan voor verduurzaming bedrijventerreinen

Dynamische energiescan voor verduurzaming bedrijventerreinen

19-12-2018 om 08:00 uur
timer 3 min

Binnen de energietransitie zijn de pijlen vooral gericht op de verduurzaming van de woningvoorraad. Broodnodig ...

Lees verder »

'Gebiedsontwikkeling is pas duurzaam als de gebruiker tevreden is'

'Gebiedsontwikkeling is pas duurzaam als de ...

18-12-2018 om 16:00 uur

Hoge duurzaamheidsambities voor gebieden, betrokkenheid en samenwerking bij de exploitatiefase en een blik op ...

Lees verder »

Duurzaam Gebouwd Congres 2019: infographic Fryslân deel 2

Duurzaam Gebouwd Congres 2019: infographic Fryslân ...

18-12-2018 om 08:00 uur
timer 1 min

Eerder gaven we je al inzicht in onder andere het aantal woningen in Fryslân, de hoeveelheid duurzame energie ...

Lees verder »

Duurzame energie en onderhoudscontract voor NEN in Delft

Duurzame energie en onderhoudscontract voor ...

07-12-2018 om 15:30 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd-partner Schone Energie plaatste in opdracht van Mijn Onderneming Duurzaam zonnepanelen op het ...

Lees verder »

Organisaties moeten energiemonitoring beter verankeren

Organisaties moeten energiemonitoring beter ...

03-12-2018 om 15:30 uur
timer 5 min

Door de veranderende wetgeving begint energie te leven. Ook binnen de branche van bestaand vastgoed gaan meer en ...

Lees verder »

HAUT: duurzaam wonen aan de Amstel

HAUT: duurzaam wonen aan de Amstel

30-11-2018 om 11:00 uur

Dit najaar start de bouw van HAUT, met 21 verdiepingen en 73 meter de voorlopig hoogste houten hybride woontoren ...

Lees verder »

SDE+ Zon-PV en Wind vindt gretig aftrek

SDE+ Zon-PV en Wind vindt gretig aftrek

20-11-2018 om 08:00 uur
timer 1 min

De najaarsronde voor SDE+ lijkt populair. RVO.nl heeft voor deze ronde al bijna 6.000 subsidieaanvragen binnengekregen ...

Lees verder »

Gevels, daken en straten als bron van energie

Gevels, daken en straten als bron van energie

16-11-2018 om 15:30 uur
timer 4 min

TNO organiseerde een minisymposium over gevels, daken en straten als energiebron. Design gaat soms ten koste van ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up