Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 2)

timer5 min
Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 2)

Om warmtenetten een wezenlijke bijdrage te laten leveren aan de benutting van duurzame energie, moet de landelijke overheid een duidelijke visie formuleren voor de langere termijn. Nu nog hinkt het Rijk teveel op uiteenlopende gedachten. Dat een scherpe focus wonderen kan doen, werd helder tijdens een werktrip van energiespecialisten van overheden en bedrijfsleven aan Kopenhagen en omgeving. In het tweede deel van dit artikel gaan we in op de coöperatieve gedachte en het Warmtenet 4.0. Lees ook het eerste deel van dit artikel. 

Auteur: Bert Hartman, Fier

Coöperatieve gedachte

Grote gemeenschappelijke deler in de Deense initiatieven is de coöperatieve gedachte. Veel warmtenetten zijn van onderaf ontstaan. Schoumans: “Burgers hebben hun krachten gebundeld. Dat zorgt automatisch voor draagvlak voor duurzame energie. En het verhoogt de betrokkenheid en daarmee dus ook het bewustzijn over de problematiek. In Nederland zijn we zo gewend geraakt aan het gas, dat het als een vanzelfsprekendheid wordt ervaren.”

“Eigenlijk zoals in Denemarken het warmtenet een basisbegrip is,” vult Gommers aan. “Dat heeft ook alles te maken met de achterliggende financiële infrastructuur. De overheid staat garant. En daardoor durven ook banken kapitaal beschikbaar te stellen om in warmtenetten te investeren.”

Voor Schipper was dat een belangrijke eyeopener. “Bewoners die de krachten bundelen, kloppen aan bij een bank en kunnen daar een soort van hypotheek afsluiten, bijvoorbeeld voor de bouw van een gemeenschappelijke biomassacentrale. Dat is hier ondenkbaar. En toch is het ook zo logisch, want de afname van de warmte is gegarandeerd. Dat maakt het tot een hele veilige investering.” Van de Velde lacht: “En zo liepen we op een gegeven moment dus rond in een dorpje met nog geen vierhonderd huizen, waar toch een eigen warmtecentrale was gebouwd, door de bewoners zelf.”

Schipper zag die opmerkelijke tendens ook in de verschillende stadswijken in Kopenhagen, waar warmtecoöperaties nauw optrekken samen met de gemeente. “Daarbij worden ze geholpen door het rijksbeleid dat alternatieven ontmoedigt. Bijvoorbeeld door de prijs van gas of olie kunstmatig te verhogen, met belastingen en heffingen. En dat in de wetenschap dat fossiele brandstoffen daar sowieso al duur zijn.”

Wisselende ideeën

Die landelijke sturing ontbreekt nog in Nederland. Hameeteman ervaart in Rotterdam dat de bestaande regelgeving de uitrol van warmteprojecten zelfs blokkeert. “Ons land is volkomen ingesteld op verwarming door gas. Burgers moeten zelfs extra betalen als ze in hun woning géén gasaansluiting willen. Dat is de omgekeerde wereld.”

Volgens Van de Velde kom dat ook door een gebrek aan consensus over hoe de energietransitie moet worden vormgegeven. “We weten dan misschien wel waar we naartoe willen: een energie-neutrale gebouwde omgeving in 2050. Maar de manier waarop, daarover hebben we heel wisselende ideeën. Daar komt bij dat er aan warmtenetten soms hele negatieve vooroordelen kleven.”

En de aanhangers van duurzame alternatieven, roeren zich ook, merkt Gommers. “De één pleit vurig voor ‘all-elektric’, terwijl anderen vooral heil zien in de potentie van waterstof, hoewel die ontwikkeling technisch nog wel meer tijd vergt. En sommigen willen nog langer wachten. Dat uitstelgedrag zien we momenteel ook. Er bestaat veel twijfel. Maken we wel de juiste keuzes? Want de consequenties kunnen groot zijn als we het verkeerde spoor uitzetten.”

Van de Velde erkent dat risico, maar hecht ook waarde aan het maken van een start. “We moeten gewoon allemaal keihard aan de slag. Dat is gewoon noodzaak, want er moet nog zo veel gebeuren. Laten we beginnen en zien wie er uiteindelijk gelijk krijgen. Ook al zijn er soms bedenkingen bij een plan, er moeten meters worden gemaakt. En laten we in elk geval met elkaar onderkennen dat er heel veel nodig is.”

Haring benadrukt het belang van regionale samenwerking.  We weten in Zuid-Holland bijvoorbeeld dat niet overal in onze provincie voldoende warmtebronnen aanwezig zijn om te voldoen aan de vraag. Terwijl in onze haven een overschot is aan restwarmte. In Zuid-Holland sturen we op een regionale warmte-infrastructuur, die zorgt dat er ook in die gebieden warmte komt. Dit zal een open net worden, dat verschillende energiebronnen ontsluit en met elkaar verbindt. Om de versnelling te krijgen, is het nodig om te denken in samenhang. De overheid moet daarin duidelijkheid verschaffen en de regie nemen. Net zoals dat in Denemarken het geval is.”

Warmtenet 4.0

Denemarken mag een gidsland zijn, de wet van de remmende voorsprong doet ook daar opgeld. Gommers: “De Denen kijken nu ook anders naar biomassa, dan dertig jaar geleden. Ook zij stuiten nu op belemmeringen en staan aan de vooravond van een omslag, richting warmtenet 3.0 of misschien zelfs wel al 4.0. Andere bronnen, efficiënter warmtegebruik… ook dat vergt weer grote inspanningen.”

Nieuwe duurzame oplossingsrichtingen voor de Denen, kunnen ook voor de Nederlandse situatie heel zinvol zijn, ook al is de perceptie van de warmtenetten anders dan bij ons, voorspelt Haring. “De Denen die we hebben gesproken, keken het meest op van onze vergaande ‘verketeling’. Elk huis zijn eigen CV-installatie, omdat we het liefst geen euro meebetalen aan het verbruik van de buren.” Schipper knikt: “Terwijl de Denen het nu juist iets meer in de differentiatie zoeken. Ze gaan daar ook toe naar een verbruiksmeter in de woning, vanuit het idee om zo te komen tot betere isolatie en daarmee efficiënter gebruik van de beschikbare warmte.”

Zulke voortschrijdende inzichten zorgen voor nieuwe opgaven, maar ook nieuwe kansen. Gommers: “Daar moeten we ons ook aan vasthouden. We hoeven nu niet de perfecte oplossing voor eeuwig uit te vinden. Laten we eerst eens mikken op de komende dertig jaar. Daar hebben we onze handen aan vol. En Denemarken laat ons in elk geval zien dat er al doende onwaarschijnlijk veel te organiseren valt. Dat optimisme heb ik zeker meegenomen uit het werkbezoek.”

Foto: rondetafelgesprek - deelnemers:  
Lydia Hameeteman Projectmanager Duurzaamheid, Gemeente Rotterdam
Brenda Schoumans Business developer, Alliander DGO (ontbreekt op de foto)
Katinka Schipper Senior Adviseur Duurzaamheid, Gemeente Lansingerland
Koen Gommers Manager Business Development District Heating, Eneco
Tanja Haring Beleidsadviseur energie, Provincie Zuid Holland
Bart van de Velde Projectmanager energie transitie gebouwde omgeving APPM 
Bob Brandjes Projectmanager energie en klimaat, APPM 

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c122 c127 c225 c243
Drie innovatieconcepten voor klimaatneutrale studentenflats

Drie innovatieconcepten voor klimaatneutrale ...

26 nov om 10:00 uur
timer 5 min

Het is ongetwijfeld een van de meest bijzondere pilotprojecten in Utrecht: de renovatie van drie wooneenheden ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Marktleider designradiatoren zet in op totaaloplossing

Marktleider designradiatoren zet in op totaaloplossing

25 nov om 10:00 uur
timer 5 min

Innovatieve oplossingen voor verwarmen, ventileren en koelen. “Tegenwoordig richten we ons op het binnenklimaat, ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Hoe ziet dat eruit, duurzaamheid op een woonboot?

Hoe ziet dat eruit, duurzaamheid op een woonboot?

16 okt om 10:00 uur
timer 5 min

Zo transformeerde een coaster met een bedompt ruim en centrale machinekamer tot een behaaglijk huis en duurzame ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c225
#VanGasLos: blijf niet wachten op de Regionale Energiestrategie

#VanGasLos: blijf niet wachten op de Regionale ...

26 sep om 08:00 uur
timer 8 min

Een vastgoedvoorraad waar nog aardgas van toepassing is, behoort definitief tot het verleden. Die tendens was ...

Lees verder »

c21 c26 c125 c127 c243
Apeldoornse woning uit 1900 wordt kennisbaken voor verduurzaming

Apeldoornse woning uit 1900 wordt kennisbaken ...

17 sep om 10:00 uur
timer 4 min

Een bijzonder en historisch onderdeel van de stad Apeldoorn. Zo mogen we de al bijna 100 jaar oude woning aan ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Krachtenbundeling voor kant en klare all-electric oplossingen

Krachtenbundeling voor kant en klare all-electric oplossingen

9 sep om 07:00 uur
timer 5 min

Met een recordtemperatuur van 40,7 graden Celcius twijfelt niemand meer aan de steeds groter wordende ...

Lees verder »

c21 c127 c144 c185 c225 c244 c246
Split incentive? Circulair opgelost!

Split incentive? Circulair opgelost!

30 aug om 17:00 uur
timer 3 min

De split incentive is vaak een drempel om niet te verduurzamen. De eigenaar van het pand investeert immers in ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c225 c243
Twee innovaties in één nieuw zonnepaneel

Twee innovaties in één nieuw zonnepaneel

29 aug om 15:00 uur
timer 3 min

Voor een verstandige keuze van een zonnepaneel kies je uit meerdere variabelen, met veel aandacht voor de hele ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c244
Ontwerp-toolbox voor circulaire gebouwinstallaties

Ontwerp-toolbox voor circulaire gebouwinstallaties

27 aug om 08:00 uur

Een volledig circulaire bouweconomie is alleen haalbaar als alle grondstoffen in de keten blijven. Dat geldt ook ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c225 c243
Verduurzaming van een jaren 40 woning - Ervaringen en lessen van een woningeigenaar

Verduurzaming van een jaren 40 woning - Ervaringen ...

21 aug om 15:30 uur
timer 11 min

Sta je als woningeigenaar op het punt een grote investering te doen om je woning energiezuiniger te maken? Twijfel ...

Lees verder »

c21 c127 c148 c225 c243
Laatste dagen internetconsultatie over herziening Bouwbesluit 2012

Laatste dagen internetconsultatie over herziening ...

7 aug om 13:00 uur
timer 1 min

Je kunt nog tot en met maandag 12 augustus 2019 reageren op het conceptbesluit dat een wijziging inhoudt van het ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Warmtepompnet versnelt renovatieopgave

Warmtepompnet versnelt renovatieopgave

31 jul om 08:00 uur
timer 2 min

Bestaande alternatieven voor de warmtetransitie zijn bekend: warmtenetten en lucht-water warmtepompen zijn terug ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up