'Stimuleren van circulariteit in de bouw vraagt aanpassing in Burgerlijk Wetboek Boek 5'

'Stimuleren van circulariteit in de bouw vraagt aanpassing in Burgerlijk Wetboek Boek 5'

Marlies Pierik, partner bij AKD, is nauw betrokken bij het adviseren over juridische consequenties bij circulaire projecten in de bouw- en de logistieke sector. Eigendomsrecht op grondstoffen of materialen is complex en een wetswijziging zou helpen om juridisch getouwtrek te voorkomen bij veranderingen tussen opdrachtgever en leverancier.

AKD is gevestigd in The Edge in Amsterdam, een gecertificeerd duurzaam pand. Is circulair gebruik van grondstoffen voorzien voor dit gebouw?

“The Edge is duurzaam, zeker. Over energieconsumptie en alternatief gebruik is door de ontwikkelaar OVG goed nagedacht, want dit gebouw is een computer met een dak erop. Of het een circulair gebouw is? Er is voorzien in een alternatief gebruik mocht het als kantoor niet meer voldoen. Bovendien zijn onderdelen van The Edge, zoals het verlichtingssysteem, eigendom gebleven van de leverancier. Daardoor kunnen deze onderdelen aan het einde van hun levensduur weer teruggenomen worden door de leverancier die ze vervolgens weer kan hergebruiken. Maar behalve de verlichting is The Edge niet gebouwd conform circulaire principes. Daarbij speelt dat wanneer onderdelen aard- en nagelvast in een gebouw worden verwerkt, zoals een liftsysteem, er best wat juridische voetangels en klemmen zijn.”

Wat speelt daarbij?

“Het traditionele model is dat je een lift verkoopt en daarop het onderhoud doet als leverancier. Op het moment dat je liftsystemen ‘circulair’ wilt maken, ontstaat er juridisch gezien een ingewikkelde situatie. Ons Burgerlijk Wetboek voorziet immers (nog) niet in een eenvoudige regeling op grond waarvan dit mogelijk is. Wanneer namelijk een lift in een gebouw is gemonteerd, ziet de huidige wetgeving dit als een aard- en nagelvast onderdeel van het gebouw. De eigenaar van het gebouw wordt dus tevens eigenaar van de lift. Dit geldt ook voor de levering van een ‘circulaire’ gevel waarbij partijen beogen de leverancier eigenaar van deze gevel te laten blijven. Bij onduidelijkheden over wat wel en wat geen onderdeel van het gebouw is of wie de juridische eigenaar is van die onderdelen zal een bank minder snel geneigd zijn om te financieren. Ook bij een faillissement van de gebouweigenaar kunnen er problemen ontstaan. De curator zal immers de lift als onderdeel van het gebouw meeverkopen aan een derde partij. Het is dus zoeken naar constructies binnen de wet die ervoor zorgen dat de eigendom van geleverde installaties of gebouwcomponenten blijft bij de maker/leverancier en niet op grond van de huidige regelgeving overgaat op de gebouweigenaar. Een van deze constructies betreft het vestigen van zakelijke rechten, zoals een opstalrecht en een recht van erfpacht. Een eenvoudigere constructie is operational lease, waarbij de leverancier eigenaar blijft van bijvoorbeeld de lift of de gevel. Nadeel van de leaseconstructie is echter dat deze berust op een obligatoire overeenkomst en er niet een zakelijk recht wordt gevestigd. In geval van bijvoorbeeld een faillissement bestaat dan het risico dat de curator het onderdeel meeneemt in de verkoop van het betreffende gebouw.”

'Stimuleren van circulariteit in de bouw vraagt aanpassing in Burgerlijk Wetboek Boek 5'

Marlies Pierik, partner bij AKD

Zijn er ook verschillen tussen kantoorgebouwen en woontorens?

“Het kan zijn dat een gebouw gesplitst is in appartementsrechten of dat er sprake is van mandeligheid. Dit betreft twee situaties waarbij onderdelen van een gebouw gezamenlijk eigendom zijn van twee of meer partijen. Dergelijke situaties komen veel voor bij woontorens, maar ook bij kantoorgebouwen of gebouwen met gemengde functies. Dat kan van het beschrijven van het eigendom van bijvoorbeeld een lift in een gebouw een zeer kostbare zaak maken. En, in Amsterdam is erfpacht van de grond een complicatie. Kortom, de transactiekosten zullen bij circulaire gebouwen door deze complexiteit veel hoger worden. Overigens zijn de risico’s op problemen rondom eigendom minder groot bij bepaalde type eigenaren, zoals ziekenhuizen, universiteiten en woontorens op toplocaties. Er dan kan gekozen worden voor bijvoorbeeld operational lease, waarbij aan de eigenaren een verplichting wordt opgelegd de contractuele afspraken door te leggen aan opvolgende eigenaars.”

Wat betekent een initiatief als Madaster in dit verband?

“Als ik meedenk in de wereld van Thomas Rau, begrijp ik hem volledig en ben ik het ook met hem eens. Als ik echter kijk naar de dagelijkse praktijk bij bouwbedrijven en toeleveranciers dan ben ik somber over de haalbaarheid, wanneer zij de bouwstoffen of installaties die zij leveren op de eigen balans moeten houden. Toeleveranciers van grondstoffen als eigenaar registreren en daarbij verantwoordelijk maken voor het hergebruik van materialen kan een belangrijke functie hebben in het kader van hergebruik, maar levert wat financiering betreft grote problemen op. Thomas Rau ziet dit overigens anders. Hij stelt dat de grondstoffen een restwaarde hebben aan het einde van de levensduur, waardoor minder gefinancierd hoeft te worden. Er is dan dus geen afschrijving meer tot nul op dat gebouw vanwege de daarin aanwezige grondstoffen. De conclusie is: we zijn gewoon nog niet zo ver en ik vraag mij af of het behoud van eigendom circulariteit niet frustreert. Circulariteit is een concept waarbij we willen dat alle gebouwen demontabel worden en de materialen - waarvan we de oorsprong kunnen traceren - volledig kunnen worden hergebruikt. Misschien moeten we nadenken over een wettelijke terugkoopverplichting voor de leverancier van de grondstoffen en/of bouwmaterialen, waarbij de leverancier de keuze heeft dit tegen vooraf vastgestelde waarde te doen, dan wel op grond van de marktwaarde op dat moment.”

Wat is juridisch gezien goed nieuws?

“Er is een wetgevingscommissie bezig om vernieuwingen te formuleren voor Boek 5 BW zodat de regeling met betrekking tot natrekking en bestanddeelvorming wat minder star wordt en nieuwe manieren van bouwen de ruimte krijgen. De eis van eigendomsbehoud om circulariteit te stimuleren, houdt de ontwikkeling van dat concept tegen zolang het wetboek niet is aangepast. Maar misschien zijn er ook andere mogelijkheden om circulaire bouw te stimuleren. Madaster is daarbij in ieder geval een zeer waardevol initiatief.”

Tekst: Tom De Hoog

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c244
Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Gisteren om 16:30 uur
timer 6 min

Moet een materialenpaspoort een query zijn, binnen alle informatie die er beschikbaar is? Of is het een toepasbare ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243
Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing dichterbij

Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing ...

Gisteren om 16:25 uur
timer 2 min

Met de keuze voor de Elga Ace van Remeha zorgt econic voor een impuls op de markt van het verhuren van warmtepompen. ...

Lees verder »

c21 c225
ABN AMRO Duurzame 50 komt eraan

ABN AMRO Duurzame 50 komt eraan

Gisteren om 11:15 uur
timer 2 min

De jaarlijkse thermometer voor duurzaamheid in de bouw- en vastgoedsector komt er weer aan. Ook dit jaar krijgen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van duurzame warmtepompen

Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van ...

15 sep om 15:02 uur
timer 3 min

Voor de nieuwe wijk Nobelhorst in Almere kozen Dura Vermeer, van Dam en DHPS voor de zeer duurzame en gebruiksvriendelijke ...

Lees verder »

c21 c225
Building Holland 2021: schrijf je in voor de Side Events

Building Holland 2021: schrijf je in voor de ...

15 sep om 09:00 uur
timer 1 min

Zonnepanelen, what's next? Sustainable Development Goals, maar hoe dan? Totaalconcepten voor verduurzaming, hoe ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15 sep om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c225
Nieuw: Digimagazine Renovatie & Transformatie

Nieuw: Digimagazine Renovatie & Transformatie

15 sep om 07:00 uur

Het kersverse digimagazine Renovatie & Transformatie is nu te lezen via de kennisbank van Duurzaam ...

Lees verder »

c21 c225
<span class='normaltextrun'><span>De Slimme Stad</span></span>

De Slimme Stad

14 sep om 16:30 uur
timer 1 min

Op 30 september organiseren we de vierde editie van het Verbindingsfestival. Deze keer in het teken van de ...

Lees verder »

c21 c120 c190 c225
Claim jouw plek op de Inspiratiedag Renovatie

Claim jouw plek op de Inspiratiedag Renovatie

14 sep om 15:20 uur
timer 1 min

De bouwsector staat voor een fikse renovatie-opgave. Met duurzame materialen en integrale renovatieconcepten weet ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243
Impuls voor isolatie door voucherregeling

Impuls voor isolatie door voucherregeling

14 sep om 13:01 uur
timer 4 min

Met twaalf voorstellen voor een beter toegankelijk en effectiever isolatieprogramma probeert een coalitie van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day 2021

Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day ...

14 sep om 10:30 uur
timer 2 min

Liefst 22 inzendingen dingen op 1 oktober mee naar de DigiDare Award 2021. Deze finale is onderdeel van de jaarlijkse ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Broeikasgas SF6 in elektriciteitsnetten is 23.900 keer sterker dan CO2

Advertorial: Broeikasgas SF6 in elektriciteitsnetten ...

14 sep om 08:00 uur
timer 1 min

Veel elektrische schakelinrichtingen bevatten SF6 als isolatiegas. Het verwijderen van het broeikasgas zwavelhexafluoride ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up