'Ieder gebouw moet een happy building zijn'

timer7 min
'Ieder gebouw moet een happy building zijn'

Het woord verduurzaming roept bij veel partijen in de bouw- en vastgoedsector vooral een verbinding op met energie en grondstoffen. De link met gezondheid en comfort is vaak verder te zoeken en voert bij relatief weinig projecten de boventoon. Welke barrières moeten worden weggenomen en welke kantelingen gaan een toevloed van gezonde gebouwen realiseren?

De impact van een gezond gebouw wordt vaak onderschat, ook al zijn er verschillende onderzoeken die laten zien wat vier muren met welzijn doen. Een omgeving die welzijn bevorderd levert minder lichamelijke klachten op, verhoogt productiviteit en verlaagt ziekteverzuim. Toch lijken niet alle eindgebruikers overtuigd en blijft de realisatie van gezonde gebouwen nog wat achter.

Zo komt het binnenklimaat van bijvoorbeeld scholen vaak negatief in de media, met de nadruk op wat dit betekent voor de prestaties van leerlingen en docenten. De luchtkwaliteit van Nederlandse huizen blijkt ook beter te kunnen: in 1 op 7 huizen is dit onvoldoende, als gevolg van verhoogde concentraties fijnstof. Het komt dan ook niet als verrassing dat de bouw- en vastgoedsector zich hard wil maken voor gezondheid in gebouwen, onder andere vanuit de Coalitie Gezonde Gebouwen.

De aanzet tot actie werd gedaan bij een rondetafelgesprek over dit thema, geleid door directeur Wim Kooyman van Smart WorkPlace, in het Voedingscentrum. Een locatie die met reden werd geselecteerd. Duurzaam Gebouwd-expert Thomas Bögl had een dubbelrol in het gesprek, als voorvechter van gezonde gebouwen en discussiedeelnemer enerzijds en ontwerper van het centrum anderzijds. “Wij blijven 7 jaar betrokken bij deze realisatie en houden de vinger aan de pols, zodat dit gebouw gezond blijft tot in de eeuwigheid. Het is ongebruikelijk voor een architect om zo lang ‘vast te zitten’ aan een project, maar dat maakt het uitdagend. Medewerkers worden hier aangemoedigd om te bewegen, staand te werken of schommelend te vergaderen. Plezier, comfort en gezondheid zijn hier focuspunten.”

Variatie in behoeftes

Om optimale gezondheid in een gebouw te bereiken is er meer nodig dan alleen techniek. De eerste stelling speelde in op een goed ontwerp voor een gezond gebouw. “Je hoeft de gebruikersfunctie niet te weten om optimale gezondheid in een gebouw te bereiken”, stelde Kooyman de eerste stelling voor. Daar bleek niet iedereen zich in te vinden. “Om een optimaal binnenklimaat te realiseren is het belangrijk dat je weet wat gebruikers in een gebouw doen en welke behoefte er is”, vindt directeur Martin Wendels van Wolf Energiesystemen. “In een fitnesscentrum heeft de gebruiker een hele andere behoefte dan in een bioscoop, school of kantoorgebouw. Om een optimale gezondheid te realiseren dient rekening gehouden te worden met de toepassing van een gebouw.”

Daar sluit architect Thomas Bögl van LIAG Architecten zich bij aan. “In eerste instantie ontwerp je een gebouw voor een specifieke functie. Tegelijkertijd zorg je ervoor dat het gebouw aanpasbaar is voor een functieverandering op de lange termijn.” Het element gezondheid verandert daarmee met de jaren. “In het basisontwerp zorg je ervoor dat het gebouw diverse gebouwfuncties kan vervullen”, geeft directeur Anita de Groot van De Groot & Visser aan. “Vervolgens zorg je ervoor dat gezondheid optimaal wordt ingevuld binnen de gewenste functie.”

Gezondheid na functieverandering

Als er te weinig kennis is over de toekomstige functie(s), kan dit een flinke uitdaging opleveren. “Aan een gebouwstructuur zitten grenzen voor toekomstige functies”, geeft duurzaamheidsmanager Bauke Geuzebroek van Knauf aan. “Door toevoeging van gezonde materialen die luchtzuiverend zijn, heb je wel meer mogelijkheden. Een transformatie aan de grachtengordel van Amsterdam naar een school gaat bijvoorbeeld niet werken. Ten gunste van het gebouw kun je een heleboel aanpassingen verrichten.” “Het verschilt inderdaad per gebouw”, vindt directeur Peter Ruchti van draaijer+partners. “Een museum blijft voor de eeuwigheid staan en behoudt zijn functie. Aanpasbaar bouwen heeft een belangrijke waarde, evenals het stedenbouwkundige aspect. We moeten kijken naar hoe een gebouw in een gebied past.”

Het daadwerkelijk inpassen van gezondheid in een gebouw heeft meer omhanden dan de realisatie van voldoende daglicht, goede akoestiek en een prettig binnenklimaat. “Welzijn voor de gebruiker moet feitelijk de norm zijn voor een gebouw”, vindt adviseur bouwconcepten Peter Musters van VBI. “Het belangrijkste is dat alles in een pand bijdraagt aan het geluk van de gebruiker. Als het geen happy building is, voldoet het niet en is het sowieso geen duurzaam gebouw.” Het geluk definiëren heeft nog haken en ogen. “Het verschilt per gebruiker hoe je geluk ervaart”, vult adviseur en business developer Martine Verhoeven van Royal HaskoningDHV aan. “De perceptie dat je je eigen omgeving kunt beïnvloeden is in ieder geval een belangrijke waarde voor veel mensen.”

Door bijvoorbeeld zelf een raam open te zetten of je werkplek aan te passen is er een verbinding met het gebouw. Dat blijkt uit een praktijkcasus van RHDHV. “Ons pand in Amsterdam is energieneutraal, circulair en heeft bovenal een fijne en gezonde werkomgeving. We krijgen ook terug van gebruikers dat zij zich beter voelen in dit gebouw ten opzichte van andere kantoren, mede omdat zij invloed hebben op de werking van het gebouw.” Een ander voorbeeld van een gebouw dat een positieve invloed uitoefent op gebruikers is het stadskantoor Venlo. Focuspunten als niet-toxische materialen en een frisse omgeving leiden hier tot meer tevredenheid van gebruikers.

'Ieder gebouw moet een happy building zijn'

Bekijk de volledige SWOT en het overzicht van deelnemers aan deze Round Table

Begeleiden en opleiden

De markt snakt dan ook naar opdrachtgevers met een voortrekkersrol. “Het is ook onze taak als sector om hen niet alleen te begeleiden, maar ook op te leiden”, geeft Bögl aan. “Niet alle gebouweigenaren hebben geluk als ambitie. Daarom moeten we goed met ze overleggen, om achterliggende gedachtes te bepalen en optimaal in te spelen op welzijn.” Certificeringen als de WELL Building Standard vormen stimuli voor de vraagzijde van de markt om deze handschoen op te pakken. “Dergelijke certificaten maken het eenvoudiger om je inzet op welzijn te communiceren naar de buitenwereld, wat kan resulteren in nieuwe klanten of het aantrekken van personeel”, illustreert Wendels. “Dankzij deze bewijslast maak je aan investeerders duidelijk wat de waarde is van een gezond ten opzichte van een ongezond gebouw.”

In de kantorenmarkt lijkt WELL op stoom te komen. Voor de woningmarkt lijkt het thema gezondheid nog niet overal aan de orde. “Gelukkig begint het hier en daar te dringen”, geeft Sales Manager Nederland Albert van Lohuizen van Brink Climate Systems aan. “De harde werkelijkheid is echter dat opdrachtgevers vragen om te bouwen en te installeren volgens het bouwbesluit, zonder veel aandacht te besteden aan het aspect gezondheid.” Die realiteitsblik vormde de brug naar de stelling ‘De inzet op gezonde gebouwen blijft achter vanwege een gebrek aan duidelijke wet- en regelgeving’.

Wetgeving handhaven

Vooral regelgeving omtrent energie- en materialengebruik bepaalt het beeld in de sector. Hier worden tastbare elementen als duurzame opwekking en isolatie onder de loep genomen, beoordeeld en gecontroleerd door overheidsinstanties. “We stellen relatief minder eisen aan elementen die gezondheid bevorderen in een gebouw”, weet algemeen directeur Stefan van Strien van Strikolith. “Over het algemeen is het ook lastiger te bepalen welke waarden een positief effect hebben op gezondheid. CO2 en fijnstof zijn twee elementen die je kunt controleren, maar dan moet er ook wel gehandhaafd worden.” Daar laat de overheid nog steken vallen. “Het gebeurt lang niet altijd dat ingezette wet- en regelgeving binnen de bouw- en vastgoedsector op de juiste manier wordt gecontroleerd en daar is de eindgebruiker de dupe van.”

Om die reden blijft de bal aan de kant van de aanbodzijde. “Het is aan ons om de andere kant van de tafel te inspireren om veel verdergaand uit te vragen dan de minimumeisen, ongeacht de geldende regels op dat moment”, geeft Musters hierover aan. Hierbij moet het vooroordeel ‘duur’ in ‘duurzaam’ nog worden weggenomen. “Bij een integrale businesscase is het zo dat er op alle fronten winst is bij verduurzaming”, vertelt Verhoeven. “Bij iedere businesscase is dit zo”, versterkt De Groot.

Durf

Om de komende jaren het aantal gezonde gebouwen te vermenigvuldigen, moeten onder andere innovators hun nek uitsteken. “Hechtere samenwerking is een dooddoener, maar we zouden feller moeten inzetten op het integraal opzetten van concepten”, vindt Wendels. “Er zijn nu al voldoende concepten beschikbaar die bijdragen aan gezonde gebouwen” vult Geuzebroek aan. “Daar hebben we de opdrachtgever in een vroeg stadium van het bouwproces bij nodig.” Om vervolgens opschaling te bereiken moet er een verandering van mindset plaatsvinden. “Opdrachtgevers zijn niet op zoek naar probleemoplossers maar naar mensen die het juiste probleem of de juiste vraag definiëren. Dat moeten we tussen de oren krijgen en in actie komen”, sluit Verhoeven af.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c26 c160 c245
The Flow: méér dan een gezond kantoorgebouw

The Flow: méér dan een gezond ...

12 okt om 10:00 uur
timer 8 min

De deuren van The Flow in de wijk Houthavens in Amsterdam zijn open en het WELL Core V2 Platinum-certificaat is ...

Lees verder »

c21 c127 c160 c225 c259 c266
Meer gezondheid en liefde in tijden van woningnood

Meer gezondheid en liefde in tijden van woningnood

2 okt om 07:01 uur
timer 7 min

Meer dan ooit ligt het thema ‘gezonde omgeving’ in het verlengde van de ‘gebouwde omgeving’. ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245
Verbindingsfestival: innovaties voor lucht en licht in gezonde gebouwen

Verbindingsfestival: innovaties voor lucht en ...

1 okt om 16:15 uur
timer 5 min

Het tweede Verbindingsfestival gaf experts op het gebied van het thema Gezonde Gebouwen de ruimte om aandacht ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c143 c160 c225 c263
Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof scholen

Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof ...

1 okt om 14:55 uur
timer 2 min

Alle schoolgebouwen in Nederland hadden tot 1 oktober te tijd om te laten weten of het ventilatiesystem in ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c249 c250 c252
Meer bewegingsvrijheid voor verduurzaming Radboud-campus

Meer bewegingsvrijheid voor verduurzaming Radboud-campus

30 sep om 10:01 uur
timer 6 min

Minder beperkende kaders en meer ruimte voor samenwerking en kwaliteit zijn de uitgangspunten van een innovatief ...

Lees verder »

c21 c127 c160 c225 c263
TVVL meet luchtkwaliteit kantoor met SAM Air

TVVL meet luchtkwaliteit kantoor met SAM Air

30 sep om 09:01 uur

Sinds enkele weken meten de sensoren van SAM Air de luchtkwaliteit op het kantoor van TVVL in Woerden. Arjen Raue ...

Lees verder »

c21 c148 c160 c225 c263
Ventilatie cruciaal bij tegengaan verspreiding covid-19

Ventilatie cruciaal bij tegengaan verspreiding ...

7 aug om 13:01 uur
timer 3 min

Al eerder werd op Duurzaam Gebouwd gewezen op de rol van ventilatie bij de verspreiding van covid-19 in gebouwen. ...

Lees verder »

c21 c148 c160 c225 c245
Oplossing geeft inzicht in covid-19 besmettingsrisico via aerosolen

Oplossing geeft inzicht in covid-19 besmettingsrisico ...

16 jul om 08:00 uur
timer 2 min

Organisaties zorgen dat hun kantooromgevingen geschikt zijn voor medewerkers. Het monitoren op de kwaliteit van ...

Lees verder »

c21 c160 c168 c171 c225
Thuiswerknorm heeft vooralsnog geen gevolgen voor kantorenmarkt

Thuiswerknorm heeft vooralsnog geen gevolgen ...

15 jul om 10:31 uur

Diverse bedrijven merken sinds het begin van de coronacrisis dat thuiswerken veel voordelen met zich meebrengt. ...

Lees verder »

c21 c160 c225
‘Ventileren is essentiële maatregel voor coronaproof gebouwen’

‘Ventileren is essentiële maatregel ...

10 jul om 10:01 uur
timer 3 min

Is een gebouw coronaproof te maken? En zo ja, wat kunnen gebouwbeheerders dan doen als straks gebouwen weer (deels) ...

Lees verder »

c21 c127 c160 c168 c171 c225 c245
‘Gebouweigenaren, steek je hoofd niet langer in het zand!’

‘Gebouweigenaren, steek je hoofd niet ...

9 jul om 11:01 uur
timer 6 min

Moet er een basisniveau van kennis over een gezond binnenklimaat gelden voor vastgoedbeheerders? Moeten we dat ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245
Mens versus varken

Mens versus varken

8 jul om 12:01 uur
timer 6 min

Lees de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren door en je treft gedetailleerde eisen aan over onder andere minimale ...

Lees verder »

Reacties

Beste Om het binnen klimaat optimaal te maken zijn er diverse optie, verf daar in tegen en de hoeveelheid m2 welke daar mee gemoeid zijn hebben invloed op het welbevinden van de mensen die zich dagelijks in de ruimten bevinden. Het terug dringen van "zieke verzuim" is pure winst voor nu en in de toekomst. Onderstaand informatie over de meest Circulaire- Duurzame wandafwerkingen die momenteel verkrijgbaar is. Ekotex-Graphenstone. Graphenstone heeft als 1e muurverfsystemen met C2C certificaat welke CO2 gebruiken om te drogen en zijn lucht zuiverend. De verf is biologisch circulair, heeft 0% VOC en 0% toxische of schadelijke stoffen. Is luchtzuiverend, bacteriewerend en schrobvast klasse 1 dankzij de toevoeging van grafeen. Thermische en elektrisch geleidend en zeer waterdampdoorlatend. Tevens hebben we diverse bijlagen toegevoegd met gegevens van het C2C certificaat, de CO2 emissie én de CO2 opname tijdens de droging, waarbij een negatieve CO2 footprint ontstaat met als resultaat dat de CO2 opname van 3 emmers muurverf gelijk is aan de opname van CO2 door een volwassen boom. Rapporten tonen aan dat het product het milieu niet belast, sterker nog zelfs een negatieve CO2 footprint heeft. De kalk die nodig is voor de productie van Graphenstone, wordt op een ambachtelijke manier gedolven. In de C2C rapportage is goed te zien dat het water dat tijdens de productie wordt gebruikt zuiverder is aan het einde van het proces, dan bij aanvang van het proces. Het product is biologisch circulair omdat het tijdens de droging CO2 opneemt als chemische reactie en weer kalk wordt. De kalk is weer te hergebruiken in verf, of als toevoeging aan kalk/hennep muren of als voeding voor weilanden. Met vriendelijke groet, Klaas Burgler

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up