Kristinsson: 'Techniek is cruciaal bij de energietransitie' 

timer3 min
Kristinsson: 'Techniek is cruciaal bij de energietransitie' 

De verduurzaming van de bestaande woningvoorraad met traditionele maatregelen is een wensdroom die niet uitvoerbaar is. Dat zegt Jón Kristinsson, emeritus hoogleraar aan de TU Delft en pionier duurzaam bouwen. “Het ontbreekt aan tijd en menskracht om het gekozen traject te volbrengen.” Hij ontwikkelde een alternatieve methode om woningen gasloos te maken. De eerste resultaten van een pilot zijn veelbelovend.

Foto: door Rob Voss

In Nederland wordt hard gewerkt aan plannen om de klimaatproblematiek op te lossen. Nieuwe woningen mogen geen CO2 meer uitstoten. Het energieverbruik moet zo laag mogelijk zijn en het gebruik van fossiele brandstof (gas) wordt tot een minimum beperkt. Het uitgangspunt bij het ontwerpen van die woningen zijn de richtlijnen uit de Trias Energetica. Het energieverbruik wordt dus beperkt door die nieuwe woningen zeer goed te isoleren, efficiënt te ventileren, en de woningen moeten zelf duurzame energie opwekken, bijvoorbeeld met zonnepanelen. Voor nieuwbouw, waar dit proces aan de tekentafel plaatsvindt, is dat een realistische aanpak.

Bij het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad, zo’n 7 miljoen woningen, wordt dezelfde gedachtegang gehanteerd. De primaire maatregelen, die politiek en bouwwereld voor ogen hebben, zijn goed isoleren in combinatie met duurzame opwekking van energie. Vanaf 2020 worden alle woningen gasloos gemaakt. Deze aanpak is volgens professor Kristinsson niet haalbaar. Vooral de praktische uitvoering roept vragen op. “Isoleren is heel arbeidsintensief. Het is allerminst zeker of er wel voldoende menskracht is om de hele woningvoorraad op tijd te verduurzamen.”

Trias Energetica op zijn kop

Kristinsson vindt de Trias Energetica voor het gasloos maken van bestaande woningen in principe een goede strategie. Maar dan moeten die richtlijnen wel op zijn kop worden gezet. Het gevolg is dat de verschillende elementen een andere prioriteit krijgen. Daardoor verandert de volgorde waarin maatregelen worden genomen. “Voor bestaande woningen geldt: een installatie heeft voorrang op thermisch isoleren (1), maak ook gebruik van zon- en afvalwarmte (2) en benut de kansen van technische innovaties (3)”.

Dat betekent dat huizen als eerste goed tochtdicht gemaakt worden. Er wordt beperkt thermisch geïsoleerd, alleen als dat snel en eenvoudig kan. Ventileren gebeurt decentraal met een zeer hoge warmteterugwinning. De woning wordt verwarmd met stralingswarmte en/of zeer lagetemperatuur luchtverwarming. Afvalwarmte, opgeslagen zonnewarmte, gemeentelijke warmtenetten, etc. zijn zeer geschikte warmtebronnen.

Deze aanpak loont des te meer bij gebruik van hightech warmtewisselaars en warmtepompen. “Onder de juiste condities zorgen deze technische innovaties voor een verrassend hoog rendement. De COP, de warmteopbrengst van elektriciteit van een warmtepomp, verdubbelt dan van 3,5 naar 6 – 8.”

Kristinsson: 'Techniek is cruciaal bij de energietransitie' 

Kleinschalige E-pilot

Kristinsson heeft zijn visie samen met enkele collega’s uitgewerkt voor een kleinschalige E-pilot bij Woningcorporatie Rentree in Deventer. Daartoe is voor € 39.350,-- in een woning geïnvesteerd. De CV-ketel is aangevuld met een hybride warmtepomp, zonnepanelen en er zijn twee lagetemperatuur radiatoren (HCCV19) toegevoegd. Op zowel de boven- als benedenverdieping zorgt een Ademend Raam / Fresh-r voor de ventilatie. Verder is de kierdichting is verbeterd. De woning heeft geen spouwmuurisolatie, er is wel dubbel glas, op de zoldervloer ligt een isolatiedeken en in de kruipruimte is isolatie aangebracht.

Het energieverbruik is gedurende twee jaar vergeleken met vier identieke woningen, waarbij in drie woningen andere energiebesparende maatregelen zijn genomen. Het resultaat is dat de woning van Team Kristinsson het laagste energieverbruik heeft, 78% lager dan de referentiewoning. De jaarlijkse energierekening is slechts € 554,-- en de bewoners zijn tevreden over het wooncomfort.

Hoewel de pilot te beperkt is om er wetenschappelijke conclusies aan te verbinden, is Kristinsson blij met het resultaat. “Door het moderniseren van de verwarmings- en ventilatie-installaties plus het tochtdicht maken en beperkt isoleren is het gelukt om zeer fors te besparen op het energieverbruik. En het uitvoeren van die ingrepen is niet eens zo vreselijk ingewikkeld. Handige bewoners / huiseigenaren kunnen een deel daarvan, bijvoorbeeld het tochtdicht maken, misschien wel zelf uitvoeren.”

Tekst: Piet Scheerhoorn

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en nadelen per aanpak

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en ...

18 mrt om 15:30 uur
timer 1 min

Marjet Rutten: Een week geleden publiceerden we een expertpost van Duurzaam Gebouwd-expert Marjet Rutten, die inging op de mogelijkheden ...

Lees verder »

Overheid zoekt innovators voor aardgasvrije realisaties

Overheid zoekt innovators voor aardgasvrije ...

7 mrt om 13:00 uur
timer 2 min

Het is tijd voor verandering. Nederland wil niet langer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en zet daarom ...

Lees verder »

Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos maken?

Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos ...

21 feb om 14:00 uur
timer 26 min

Begin februari deelden verschillende sprekers hun kennis en ervaring over dit onderwerp tijdens de bijeenkomst ...

Lees verder »

Het meesterplan voor een Elfstedentocht in 2020: It Giet Oan!

Het meesterplan voor een Elfstedentocht in 2020: ...

20 feb om 07:00 uur
timer 2 min

Het is februari 2020, 4 graden boven 0. Weer een zachte wintermaand en geen ijs te zien in Nederland. Behalve in ...

Lees verder »

RVV Verduurzaming geopend

RVV Verduurzaming geopend

7 feb om 11:00 uur
timer 1 min

De Regeling Vermindering Verhuurdersheffing (RVV Verduurzaming) opent op 1 februari 2019. Verhuurders kunnen met ...

Lees verder »

Circulair aanbesteden in de praktijk: workshops van het DGC

Circulair aanbesteden in de praktijk: workshops ...

1 feb om 08:00 uur
timer 1 min

Eerder lieten we je al weten dat we grote namen op het programma hebben staan voor Duurzaam Gebouwd Congres. Ook ...

Lees verder »

Nieuwe partnerships Van Wijnen om verduurzaming te garanderen

Nieuwe partnerships Van Wijnen om verduurzaming ...

29 jan om 15:30 uur
timer 1 min

Sinds het duidelijk is dat Nederlandse woningen in de toekomst verder moeten zonder (aard)gas, wil Van Wijnen samen ...

Lees verder »

De genomineerden van de Nederlandse Duurzaam Bouwen Awards zijn bekend

De genomineerden van de Nederlandse Duurzaam ...

24 jan om 16:00 uur
timer 1 min

Vandaag zijn de genomineerden voor de Nederlandse Duurzaam Bouwen Awards bekendgemaakt. Deze awards worden uitgereikt ...

Lees verder »

Laagtemperatuurwarmtenetten centraal bij Open Source-bijeenkomst

Laagtemperatuurwarmtenetten centraal bij Open Source-bijeenkomst

17 jan om 13:00 uur
timer 2 min

Op 28 januari 2019 vindt de volgende Merosch Open Source-bijeenkomst plaats. Dit keer buigen experts zich over ...

Lees verder »

Remeha wil groeien met warmtepompen van Techneco

Remeha wil groeien met warmtepompen van Techneco

8 jan om 10:00 uur
timer 1 min

De wens om verder te groeien in de markt van warmtepompen heeft geleid tot een overname van Techneco door Remeha.

Lees verder »

Gezamenlijk voortouw nemen voor transitie naar all-electric

Gezamenlijk voortouw nemen voor transitie naar ...

7 jan om 15:30 uur
timer 3 min

Karin Husmann: Iedereen kent de gigantische opgave om in 2050 CO2-neutraal te zijn. In dat jaar moet de gebouwde omgeving volledig ...

Lees verder »

Best gelezen 2018: nummer 1

Best gelezen 2018: nummer 1

2 jan om 15:30 uur

Jan Willem van de Groep: Het was spannend, maar het best gelezen artikel van 2018 is de expertpost 'Wet VET: waarom gasloos bouwen wél ...

Lees verder »

Reacties

Wat een mooi project en wat een mooi resultaat. Op naar de toekomst. Michael Harlaar

Dat isoleren veelal niet zo gemakkelijk is te realiseren herken ik wel. Zou daarom dit project graag eens bezichtigen als mede-oprichter en E- ambassadeur van BENG2030. BEn tevens erg geintersseerd in Warmtepompen die een rendement van meer dan 600% halen. Een seosanal COP van 5,2 is tegenwoordig het uiterst haalbare.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up