'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

Een interview met Houkje Rijpstra, directeur Vereniging Circulair Friesland en spreker tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres over de toekomst van circulariteit.

Bron: Dit artikel verscheen eerder op Biind.nl.

In 2025 moet Provincie Friesland dé circulaire regio van Nederland zijn. Met die ambitie is de Vereniging Circulair Friesland van start gegaan, indertijd nog met acht ondernemers. Inmiddels telt de vereniging tachtig leden. Wij spraken met directeur Houkje Rijpstra om te kijken hoe circulair Friesland al is.

Hoe is de Vereniging Circulair Friesland tot stand gekomen?

“In 2016 ontstonden overal in Friesland initiatieven voor een circulaire economie. Niemand kan dat alleen, wisten we toen al, dus moest er een platform komen om slimme combinaties te maken. Dat werd de Vereniging Circulair Friesland. Ons uitgangspunt was de grondstofstroomanalyse van Friesland uit 2015, primair om te achterhalen hoe we die grondstofstroomketens konden sluiten. Dit is in die tijd in kaart gebracht in samenwerking met de Provincie Friesland en daaruit rolden de meest kansrijke thema’s om ons op te richten.”

“We hebben nu negen thema’s, elk verbonden aan een aanjager met kennis van zaken: landbouw, bouw, voeding, biomassa, plastic, energie, water, mobiliteit en onderwijs. Vanuit elk thema maken wij een transitieDOE-agenda. Die ‘doe’ is expres. Wij willen geen beleidsstukken schrijven, we willen doen! Je leert in de praktijk het beste wat wel en niet kan en zo kunnen we samen met de sector kijken welke bewegingen nu nodig zijn.”

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

De Spijkerbroekenchallenge, waarbij personeel van de Provincie oude spijkerbroeken
inzamelde om te dienen als isolatiemateriaal voor het Biosintrum in Oosterwolde. 

Hoe ziet dat er dan uit?

“Dat verschilt. We kijken eerst naar wat er nodig is, welk doel we willen bereiken en welk thema daarbij past. Dat komt bij voorkeur vanuit de leden. De aanjager van het gekozen thema organiseert dan bijvoorbeeld een rondetafelgesprek om te kijken hoe verschillende organisaties kunnen werken aan een oplossing.”

We noemen ze ook wel de coalition of the willing, de koplopers van de sector'

“Die organisaties zijn ook écht verschillend. Onze tachtig leden bestaan uit alle Friese gemeenten (op 1 januari 2019 sluit de laatste zich bij ons aan), de Provincie, Rijkswaterstaat, de Veiligheidsregio, het Wetterskip, alle onderwijsinstellingen in de provincie en een grote verscheidenheid aan Friese bedrijven. We noemen ze ook wel de coalition of the willing, zeg maar de koplopers die bereid zijn hun nek uit te steken.”

Elk van jullie negen thema’s heeft als doel de circulariteit van Friesland te bevorderen. Hoe staat het daar nu mee?

“We zien vooral ontwikkelingen in de circulaire bouw. Daar speelt het enorm. Niet voor niets hebben we juist veel bouwbedrijven in ons ledenbestand. Het is niet toevallig dat momenteel de Bouwcampus Noord-Nederland in Dokkum gerealiseerd wordt, een proeftuin voor industrieel- en gasloos bouwen. Daar gebeuren prachtige ontwikkelingen. Onze inbreng daarbij is om partijen bij elkaar te brengen om een zo groot mogelijk effect voor heel Noord-Nederland te realiseren.”

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

De Bouwcampus Noord-Nederland in Dokkum.

Kun je een voorbeeld noemen van zo’n ontwikkeling?

“Nou, dat is iets waar we ook mee bezig zijn: laten zien wat hier gebeurt. Andere regio’s in Nederland tonen regelmatig met trots waar ze mee bezig zijn en dan denken wij: ‘O, dat doen wij allang’, maar dat laten we dus niet goed zien. Het allermooiste was tijdens een Europees Congres in Glasgow, waar gemeente Amsterdam vertelde dat zij als eerste een grondstofanalyse in 2017 hebben uitgevoerd. Wij keken elkaar aan en zeiden: ‘Zijn wij nou gek geworden?’ Wij hadden een jaar daarvoor al zo’n analyse uitgevoerd. Daar moest ik wel om lachen. In Friesland doen wij zoiets gewoon zonder er reuring aan te geven.”

“Wat nu bijvoorbeeld speelt is dat we alle Friese gemeenten willen laten tekenen om in 2020 minimaal tien procent circulair in te kopen. In totaal wordt hier per jaar 1,5 miljard aan fysieke inkoop in de markt gezet. We maken daarvoor een catalogus zodat we vraag en aanbod bij elkaar kunnen brengen. Er zijn namelijk voldoende aanbieders van circulair materiaal, maar gemeenten weten vaak simpelweg niet wat er is en waar er beschikbaar is. Met zo’n catalogus hebben we goede hoop dat we die tien procent voor 2020 gaan halen.”

“Je ziet hier ook weer waarom de opmars van circulariteit stroef verloopt. Ja, wet- en regelgeving wil wel eens roet in het eten gooien omdat het heel erg op de oude, lineaire economie geënt is, maar inkopen en aanbesteden is net zo belangrijk. Leveranciers moeten daar nú over nadenken. Als jij nu niet kan aangeven waar jouw materiaal vandaan komt, of dat je hebt gezorgd dat jouw materiaal weer uit elkaar te halen is, dan dreig je de boot te missen.”

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

De vismigratierivier, waarbij Rijkswaterstaat en de provincies Noord-Holland en Friesland samenwerken
om op circulaire wijze de barrière die de Afsluitdijk is voor vissen weg te nemen.

Over aanbesteden gesproken: in 2030 moet dat binnen overheden honderd procent gebeuren. Hoe vordert dat in Friesland?

“Gemeenten willen wel circulair inkopen, maar inkopers geven dus vaak aan niet te weten hoe dat moet. Daardoor doen ze het maar ‘gewoon zoals altijd’. Daar moeten we van af. Vanuit Circulair Friesland geven we aan de lopende band workshops aan inkopers om te laten zien waar ze op moeten letten en wat er mogelijk is, maar ook om ze te verbinden aan geschikte leveranciers. Zo zijn we nu bezig met een sporthal die is afgebrand en opnieuw wordt opgebouwd. Een van onze oprichters, een advocatenkantoor, schuift daarbij aan om input te leveren. Zij leren daarvan door bezig te zijn met circulaire wet- en regelgeving, maar ze leveren ook veel kennis aan de gemeente. Wij proberen dus slimme combinaties te maken door het werkveld als proeftuin te zien. We makelen en schakelen.”

“Het liefst wil ik als ondertitel van de vereniging ‘doen, doen, doen’. Helaas is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Je ziet vaak dat de wil er is, maar als het dan werkelijk op papier staat, gaat men er vraagtekens bij zetten. Kan dat wel? Is dat niet te duur? Is er wel voldoende draagkracht? Dat is risicomijdend gedrag. Ik snap dat heel goed, het is ook lastig om in een bestuurlijk element risico’s te nemen. Ik ben zelf wethouder geweest, dus ik weet donders goed waar dit soort dingen sneuvelen. Maar als niemand durft, komen we niet verder.”

“Ik denk dan vaak: niet zeuren, we gaan het gewoon doen. Natuurlijk gaan sommige dingen verkeerd, maar dat is dan een les voor de volgende keer. Zo moet het ook in de gemeenteraad gecommuniceerd worden. Wees helder en bekijk de situatie goed. Lukt het niet, dan lukt het niet, maar dan heb je het wel geprobeerd. Dan vindt er hoe dan ook ontwikkeling plaats waar de volgende generatie baat bij heeft.”

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

Het Wadden Adventure Centre, gebouwd door een aantal leden van Vereniging Circulair Friesland
(Bouwgroep Dijkstra Draaisma, GEAR architecten, Rijkswaterstaat en de Provincie Friesland). 

Welk type partij is nou dé aanjager van circulariteit? Is dat de leverancier, de overheid of juist de gemeenschap?

“Op dit moment is er een kopgroep van ondernemers die de ontwikkeling stuurt, omdat daar de kennis zit. Zoals gezegd willen overheden wel, maar weten ze vaak niet hoe. Daar komen organisaties zoals wij in beeld om te koppelen en delen. Met particulieren hebben we minder van doen, maar dat neemt niet weg dat ook zij een grote rol spelen. Iedereen kan een bijdrage leveren, van minder plastic kopen tot afval scheiden. Het voelt misschien alsof je kleine stapjes zet, maar als iedereen dat doet, ga je echt een verandering zien.”

“De circulaire ontwikkeling gebeurt in elke sector op een andere manier. Voorheen moesten we blij zijn als het woord duurzaamheid op de bestuurlijke agenda stond. Inmiddels lees je overal ambities op circulaire economie. Dat is ook een valkuil, want door overmatig gebruik zegt het weinig, maar de intentie is er wel. Mensen zien in dat het anders moet. Nu is het een kwestie van breed uitdragen.”

“De Vereniging Circulair Friesland telt nu tachtig leden. Ik zie dat graag als de voorhoede van de circulariteit. De kennis en kunde die wij nu opdoen, moet verspreid worden onder de bedrijven en ik heb er heilig vertrouwen in dat dit gaat gebeuren. Een bouwbedrijf heeft er ook niets aan als onderaannemers het beoogde werk niet kunnen uitvoeren. Die ontwikkelingen moeten gedeeld worden zodat het breed gedragen kan worden, met zijn allen.”

Duurzaam Gebouwd Congres 2019: It Giet Om!

Tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres, hét evenement in Nederland over verduurzaming in de bouw, worden Houkje Rijpstra en Douwe Faber (Ekwadraat Groep) geïnterviewd over hun voortgang in duurzame en circulaire ontwikkelingen. Het Duurzaam Gebouwd Congres vindt plaats op 14 februari 2019. 

Benieuwd? Koop nu je ticket!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c185 c223 c251 c269
Whitepaper sneller bouwen met hogere kwaliteit kan vandaag al

Whitepaper sneller bouwen met hogere kwaliteit ...

Het is tijd om verantwoordelijkheid te nemen, want het aantal nieuw te bouwen én te renoveren woningen ...
c21 c185 c225 c244
Nieuw: digitaal magazine Circulair Bouwen

Nieuw: digitaal magazine Circulair Bouwen

2 sep om 06:00 uur

Vers van de pers: ons nieuwe digitale magazine Circulair Bouwen. Ontdek in dit magazine hoe leveranciers een terugname ...

Lees verder »

c185 c223
Whitepaper de duurzaamheid van kalkzandsteen

Whitepaper de duurzaamheid van kalkzandsteen

Het duurzaam en circulair bouwen staat de komende decennia centraal in de bouwwereld en ook bij Calduran. Als ...
c21 c185 c225 c261
“Duurzaamheid moet geen uitzondering zijn, maar een regel”

“Duurzaamheid moet geen uitzondering zijn, ...

25 aug om 10:01 uur
timer 3 min

Wereldwijd krijgt het thema ‘duurzaamheid’ steeds meer aandacht en dat geldt ook voor de bouwwereld. ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c267
Nieuwe fase voor circulariteit in infrastructuur

Nieuwe fase voor circulariteit in infrastructuur

6 aug om 10:01 uur
timer 3 min

Op 1 oktober start officieel het innovatieve partnerprogramma De Circulaire Weg. Met dit as a service-programma ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Wereldprimeur in Venlo: hergebruik oude atletiekbaan

Wereldprimeur in Venlo: hergebruik oude atletiekbaan

5 aug om 10:01 uur
timer 1 min

In Venlo is een versleten kunststofatletiekbaan niet naar Duitsland afgevoerd en verbrand. Het materiaal wordt ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Circulaire staalconstructie voor bedrijfsgebouw in Deventer

Circulaire staalconstructie voor bedrijfsgebouw ...

21 jul om 08:00 uur

De bouw van een circulair bedrijfsgebouw van uitgeverij DAVO in Deventer is officieel gestart. Het pand is voor ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
De bijdrage van kalkzandsteen aan circulariteit en duurzaamheid

De bijdrage van kalkzandsteen aan circulariteit ...

13 jul om 13:00 uur

Met het natuurlijke bouwproduct kalkzandsteen kan het circulair bouwen een impuls krijgen. Ben Kruseman, van producent ...

Lees verder »

c21 c122 c185 c225
Circulaire woningen met innovatieve kozijn/roostercombinatie

Circulaire woningen met innovatieve kozijn/roostercombinatie

6 jul om 12:01 uur
timer 6 min

Buiksloterham, de nieuwste woonwijk van Amsterdam, heeft zich ontwikkeld tot proeftuin voor circulair wonen. ...

Lees verder »

c21 c151 c185 c225 c267
Op zoek naar oplossingen in het zorgvastgoed

Op zoek naar oplossingen in het zorgvastgoed

3 jul om 09:01 uur
timer 2 min

Op de derde en laatste dag van de drukbezochte online vakbeurs Real Estate Futureproof zagen we gisteren aan twee ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c243
De invloed van covid-19 op duurzame doelstellingen en investeringen

De invloed van covid-19 op duurzame doelstellingen ...

30 jun om 16:01 uur
timer 1 min

Wat heeft de huidige coronacrises voor effect in de wereld van de duurzame ondernemingen en instanties? 671 respondenten ...

Lees verder »

c21 c185 c186 c225 c243 c245 c246
Digitaal magazine Wet- en regelgeving

Digitaal magazine Wet- en regelgeving

8 jun om 16:01 uur
timer 2 min

Wet- en regelgeving zijn essentieel om de verduurzaming en energietransitie vooruit te helpen. De coronacrisis ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up