Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek karakter

timer3 min
Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek karakter

Waarom gieren de kosten van grote infrastructurele werken vaak uit de bocht? Kostenexpert Joep van der Meer: "Plannen worden bewust vaag gehouden."

“De meeste infrastructurele projecten worden voor 95 procent gefinancierd door overheden. Daarbij heb je te maken met politici die tijdelijk aanwezig zijn en soms met een wethouder die zijn stempel wil drukken op het beleid. Je ziet dan in eerste instantie een ongebreideld optimisme van de plannenmakers. De kosten zullen wel meevallen, denken ze. Dat optimisme zit vaak in de mens zelf. Vergelijk het met een privéverbouwing. Die kosten worden ook altijd te laag ingeschat. De Deense professor Flyvbjerg ontdekte dat dit over de hele wereld speelt.

Vager plan

Politici hebben verder meestal belang bij een wat vager plan, zodat belangengroepen het idee hebben dat er met hen rekening wordt gehouden. Dan wordt bewoners beloofd dat er zeker een goed geluidsscherm komt. En wat gebeurt er als ik als kostendeskundige naar die plannen kijk? Hoe hoog dat scherm wordt en hoe lang, is dan niet precies bekend. De plannen blijven vaag, omdat er te veel toezeggingen worden gedaan, die allemaal moeten worden waargemaakt.

Er speelt bovendien nog een ander fenomeen. De kostenramingen beginnen met dat optimisme en vervolgens gaat het over in strategische leugens. Op een gegeven moment zit een wethouder aan een plan vast en moet hij de raad zoet houden. Politici gaan dan expres dingen niet vertellen of gunstiger vertellen. Zo heb ik eens gerapporteerd wat een extra tunnel moest kosten, maar bij gerichte vragen werd die overschrijding glashard ontkend.

Te laag inschrijven

Ik ben ervan overtuigd dat Rijkswaterstaat en de meeste andere overheden voldoende budget hebben om een kwalitatief goed werk te maken. Dat kunnen wij best goed uitrekenen. De aannemers concurreren elkaar bij de inschrijvingen de laatste jaren echter kapot.

Aannemers moeten natuurlijk zorgen dat ze aan tafel komen te zitten bij de opdrachtgever. Dus schrijven ze laag in, te laag. Soms moet een aannemer drie keer terugkomen om te kunnen overtuigen en vaak zie je dan toch dat het uiteindelijk niet uit kan. Dat blijft een lastig fenomeen en valt of staat met vertrouwen. Zwartepieten is ook niet altijd terecht, want er zijn veel aannemers die gedreven zijn en iets moois willen maken.

Naar huis sturen

Hoe moet je grote kostenoverschrijdingen dan voorkomen? Van der Meer: “Je kunt volgens mij alle kostenramers en risicomanagers zo naar huis sturen en vervangen door één goede scopemanager. Neem de reconstructie van een stuk snelweg van tien kilometer, inclusief alle kruisingen. In het begin is dat vaak alles wat er in de scope staat. Dan is echter helemaal niet bekend wat je met de aansluitende wegen doet, met de groenvoorzieningen en met extra geluidwerende maatregelen.

Die scope-uitbreidingen worden er naderhand allemaal in gefietst en op een gegeven moment kom je op het punt van no-return. Daarom is de scope vanaf het begin het allerbelangrijkste. Wat zit er exact in het project? Dat is echter voortdurend aan verandering onderhevig, wat uiteindelijk ook weer te maken heeft met die vage plannen."

Joep van der Meer is zelfstandig docent bij van der Meer Kosten&Kennis en senior kostenadviseur bij Rijkswaterstaat. Dit artikel verscheen eerder in Bouwgenoten 1, digitaal magazine van het Bouwgenootschap.

Tekst: Ysbrand Visser; foto: Aanleg HSL Zuid (foto Rijkswaterstaat)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Deadline voor Investeringsronde 2018 nadert

Deadline voor Investeringsronde 2018 nadert

05-08-2018 om 13:00 uur
timer 1 min

4 oktober is de laatste dag om een financieringsaanvraag te doen als innovator in duurzame energie. Dan sluit de ...

Lees verder »

Slimme fabriek voor renovatiepakketten in Overijssel

Slimme fabriek voor renovatiepakketten in Overijssel

23-07-2018 om 08:00 uur
timer 1 min

Er moeten renovatiepakketten komen waarmee oude, bestaande woningen in één keer energieneutraal kunnen ...

Lees verder »

STEP-regeling volledig aangevraagd

STEP-regeling volledig aangevraagd

20-07-2018 om 15:30 uur
timer 1 min

De Stimuleringsregeling Energieprestatie huursector (STEP) is volledig aangevraagd en het volledige budget wordt ...

Lees verder »

Noord-Hollandse gemeenten krijgen geld voor onderzoek naar gasloze buurten

Noord-Hollandse gemeenten krijgen geld voor ...

17-07-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Hoe kun je als gemeente ervoor zorgen dat in 2021 woningen en gebouwen worden verwarmd zonder aardgas? In Noord-Holland ...

Lees verder »

Ombouw leegstaande winkels leveren 14.000 nieuwe woningen op 

Ombouw leegstaande winkels leveren 14.000 nieuwe ...

04-07-2018 om 13:00 uur
timer 2 min

Het samenbrengen van het overschot op de winkelmarkt met het tekort op de woningmarkt, maakt het mogelijk om tot ...

Lees verder »

Gevraagd: effectieve transitieprikkels!

Gevraagd: effectieve transitieprikkels!

03-07-2018 om 15:30 uur
timer 3 min

Het spel is op de wagen. Aan de verschillende tafels wordt gewerkt aan het klimaatakkoord dat het nieuwe kabinet ...

Lees verder »

'Er is nu momentum om woningtekort op te lossen'

'Er is nu momentum om woningtekort op te lossen'

02-07-2018 om 15:30 uur
timer 2 min

De coalitieplannen voor nieuwbouw in Amsterdam, gericht op meer betaalbare en duurzame woningen, kunnen juist leiden ...

Lees verder »

Groningse Energiebank stap naar gasvrij Nederland

Groningse Energiebank stap naar gasvrij Nederland

02-07-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Via blockchain duurzame energie uitwisselen in één en dezelfde wijk en een innovatieve financieringswijze ...

Lees verder »

Mede-eigenaar worden van Madaster via obligaties

Mede-eigenaar worden van Madaster via obligaties

21-06-2018 om 12:00 uur
timer 2 min

Initiatiefnemer Thomas Rau van Madaster, de ’materialenbibliotheek voor vastgoed’, nam zojuist ...

Lees verder »

Extra € 10 miljoen voor verduurzaming gemeente Eindhoven

Extra € 10 miljoen voor verduurzaming gemeente ...

01-12-2017 om 11:00 uur

In het stadscentrum van Eindhoven krijgen 7 gemeentelijke gebouwen een duurzame vernieuwing. Door middel van het ...

Lees verder »

Verplicht energielabel C helpt bij verduurzaming vastgoed

Verplicht energielabel C helpt bij verduurzaming ...

07-11-2017 om 15:30 uur

“De verplichting van de Nederlandse overheid dat kantoorgebouwen in 2023 over minimaal energielabel C moeten ...

Lees verder »

Groen energielabel zorgt voor hogere verkoopprijs woningen

Groen energielabel zorgt voor hogere verkoopprijs ...

11-09-2017 om 17:00 uur

Koopwoningen met een energielabel A of B leveren ruim € 6.000 meer op. Daarnaast staan ze gemiddeld een maand ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up