Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek karakter

timer3 min
Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek karakter

Waarom gieren de kosten van grote infrastructurele werken vaak uit de bocht? Kostenexpert Joep van der Meer: "Plannen worden bewust vaag gehouden."

“De meeste infrastructurele projecten worden voor 95 procent gefinancierd door overheden. Daarbij heb je te maken met politici die tijdelijk aanwezig zijn en soms met een wethouder die zijn stempel wil drukken op het beleid. Je ziet dan in eerste instantie een ongebreideld optimisme van de plannenmakers. De kosten zullen wel meevallen, denken ze. Dat optimisme zit vaak in de mens zelf. Vergelijk het met een privéverbouwing. Die kosten worden ook altijd te laag ingeschat. De Deense professor Flyvbjerg ontdekte dat dit over de hele wereld speelt.

Vager plan

Politici hebben verder meestal belang bij een wat vager plan, zodat belangengroepen het idee hebben dat er met hen rekening wordt gehouden. Dan wordt bewoners beloofd dat er zeker een goed geluidsscherm komt. En wat gebeurt er als ik als kostendeskundige naar die plannen kijk? Hoe hoog dat scherm wordt en hoe lang, is dan niet precies bekend. De plannen blijven vaag, omdat er te veel toezeggingen worden gedaan, die allemaal moeten worden waargemaakt.

Er speelt bovendien nog een ander fenomeen. De kostenramingen beginnen met dat optimisme en vervolgens gaat het over in strategische leugens. Op een gegeven moment zit een wethouder aan een plan vast en moet hij de raad zoet houden. Politici gaan dan expres dingen niet vertellen of gunstiger vertellen. Zo heb ik eens gerapporteerd wat een extra tunnel moest kosten, maar bij gerichte vragen werd die overschrijding glashard ontkend.

Te laag inschrijven

Ik ben ervan overtuigd dat Rijkswaterstaat en de meeste andere overheden voldoende budget hebben om een kwalitatief goed werk te maken. Dat kunnen wij best goed uitrekenen. De aannemers concurreren elkaar bij de inschrijvingen de laatste jaren echter kapot.

Aannemers moeten natuurlijk zorgen dat ze aan tafel komen te zitten bij de opdrachtgever. Dus schrijven ze laag in, te laag. Soms moet een aannemer drie keer terugkomen om te kunnen overtuigen en vaak zie je dan toch dat het uiteindelijk niet uit kan. Dat blijft een lastig fenomeen en valt of staat met vertrouwen. Zwartepieten is ook niet altijd terecht, want er zijn veel aannemers die gedreven zijn en iets moois willen maken.

Naar huis sturen

Hoe moet je grote kostenoverschrijdingen dan voorkomen? Van der Meer: “Je kunt volgens mij alle kostenramers en risicomanagers zo naar huis sturen en vervangen door één goede scopemanager. Neem de reconstructie van een stuk snelweg van tien kilometer, inclusief alle kruisingen. In het begin is dat vaak alles wat er in de scope staat. Dan is echter helemaal niet bekend wat je met de aansluitende wegen doet, met de groenvoorzieningen en met extra geluidwerende maatregelen.

Die scope-uitbreidingen worden er naderhand allemaal in gefietst en op een gegeven moment kom je op het punt van no-return. Daarom is de scope vanaf het begin het allerbelangrijkste. Wat zit er exact in het project? Dat is echter voortdurend aan verandering onderhevig, wat uiteindelijk ook weer te maken heeft met die vage plannen."

Joep van der Meer is zelfstandig docent bij van der Meer Kosten&Kennis en senior kostenadviseur bij Rijkswaterstaat. Dit artikel verscheen eerder in Bouwgenoten 1, digitaal magazine van het Bouwgenootschap.

Tekst: Ysbrand Visser; foto: Aanleg HSL Zuid (foto Rijkswaterstaat)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c253 c254
Vaardigheden en competenties centraal in nieuwe Biind-magazine

Vaardigheden en competenties centraal in nieuwe ...

5 feb om 16:01 uur
timer 3 min

In een snel veranderende wereld is het van belang jezelf te blijven ontwikkelen. Inhoudelijk, maar ook op het ...

Lees verder »

c21 c225 c253
Goede voornemens voor … 2030

Goede voornemens voor … 2030

31-12-2019 om 11:00 uur
timer 3 min

2020 breekt aan, maar doe eens gek en maak goede voornemens voor de komende tien jaar. Stel je eens voor dat het ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c253
Aanbesteden en contracteren is nodeloos ingewikkeld

Aanbesteden en contracteren is nodeloos ingewikkeld

25-11-2019 om 13:00 uur
timer 2 min

Volgens Jeroen Moonen (Twynstra Gudde) is er veel meer ruimte om te experimenteren met contracten. “Ik zou ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c253 c269
Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens gevarieerd congres in CIRCL

Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens ...

14-11-2019 om 13:00 uur
timer 8 min

Tijdens het tweede congres ‘Gamechangers in de Bouw & Infra’ spraken veel kopstukken over de antwoorden ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c253 c269
Bouwteams centraal in nieuwe digitale magazine Duurzaam Gebouwd

Bouwteams centraal in nieuwe digitale magazine ...

07-11-2019 om 16:25 uur
timer 3 min

In de aanloop naar het congres Gamechangers in de Bouw & Infra lees je nu al interviews met veel van de sprekers ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c253 c269
Provinciaal assetmanagement vraagt om nieuwe manieren van samenwerken

Provinciaal assetmanagement vraagt om nieuwe ...

04-10-2019 om 13:00 uur
timer 1 min

Provincies die hun assets circulair, klimaatbestendig en energieneutraal willen maken, krijgen te maken met nieuwe ...

Lees verder »

c21 c225 c253
Altijd twee kapiteins nodig voor een nieuwe economie

Altijd twee kapiteins nodig voor een nieuwe ...

26-09-2019 om 16:00 uur
timer 3 min

Vaak denkt men dat formele leiders de vernieuwers binnen een organisatie zijn. Wij ervaren dat juist de ambassadeurs ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c253
Wie zijn de mensen in de organisatie die de vernieuwing brengen?

Wie zijn de mensen in de organisatie die de ...

09-09-2019 om 10:00 uur
timer 3 min

Blog en verslag over de bijeenkomst SneakPreview Frontrunners in de Nieuwe Economie. “Ondernemers die zich ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c253
Tauw draait de rollen om met omgekeerd aanbesteden

Tauw draait de rollen om met omgekeerd aanbesteden

05-08-2019 om 10:00 uur
timer 4 min

Het is een uitdagend en misschien onduidelijk begrip: omgekeerd aanbesteden. Vier adviseurs van Tauw kwamen met ...

Lees verder »

c21 c225 c253
Antea Group duizend dagen later op landelijke tv

Antea Group duizend dagen later op landelijke ...

24-06-2019 om 12:30 uur
timer 1 min

Met een heuse tv-spot op de landelijke zenders markeert ingenieurs- en adviesbureau Antea Group het einde van het ...

Lees verder »

c21 c225 c251 c253
Wet kwaliteitsborging zorgt voor betere, private toetsing in de bouw

Wet kwaliteitsborging zorgt voor betere, private ...

16-05-2019 om 15:03 uur
timer 3 min

Per 1 januari 2021 wordt het bouwtoezicht in Nederland geprivatiseerd. Wat gaat er allemaal veranderen?

Lees verder »

c21 c225 c246 c253 c254
Is ‘samenwerken’ toe aan de volgende fase?

Is ‘samenwerken’ toe aan de volgende ...

16-04-2019 om 15:00 uur
timer 4 min

Waarom kunnen we niet zonder gedoe samenwerken? Henberto Remmerts (Tauw) wijdde er een blog aan: het morele kompas ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up