Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos maken?

timer26 min
Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos maken?

Begin februari deelden verschillende sprekers hun kennis en ervaring over dit onderwerp tijdens de bijeenkomst Merosch Open Source. Lees nu het verslag en de conclusies.

Unieke samenwerking en ervaringen

Als eerste spraken Cheimaa Aouni (gemeente Zoetermeer) en Martijn Geerts (schoolbestuur Unicoz). Zij vertelden over hun eigen ervaringen en bijzondere samenwerkingsconstructie voor het aanpakken van bestaande schoolgebouwen en de budgetten.

>Renovatie schoolgebouwen financieel bijna even duur als nieuwbouw

Een belangrijk punt is dat renovatie van schoolgebouwen financieel bijna even duur is als nieuwbouw (of financieel in de buurt komt van een nieuwbouwproject). Dat komt door een combinatie van drie factoren:

  1. Door onderwijskundige vernieuwingen zijn er flinke veranderingen in de bouwkundige indeling nodig, waardoor de kosten oplopen.
  2. Bestaande scholen lopen qua binnenklimaat flink achter. Onder andere door slechte ventilatievoorzieningen die in het geheel vervangen moeten worden, waardoor het grootste deel van het budget daar naar toe gaat.
  3. Als er dan ook nog duurzaamheidsmaatregelen bij moeten komen, zijn dit eigenlijk maatregelen die extra zijn en de renovatie nog kostbaarder maken.

Dit bij elkaar opgeteld, maakt het qua kosten aantrekkelijker om een nieuw schoolgebouw neer te zetten. Daarbij moet wel genoemd worden dat elk schoolgebouw maatwerk is. Elk gebouw is weer anders en zit anders in elkaar, waardoor het kostenplaatje uniek is. In dit geval zie je voornamelijk dat door de onderwijskundige vernieuwingen het bestaande gebouw niet meer voldoet en de kosten voor een renovatie flink toenemen.

>Samenwerking schoolbestuur en gemeente 

Tot slot kwam de unieke samenwerking tussen schoolbestuur Unicoz en de gemeente Zoetermeer aan bod. Beide partijen dragen de verantwoordelijkheid van de kosten van het onderhoud en de investeringen. Er wordt gezamenlijk een plan gemaakt om scholen aan te pakken en gezonder en duurzamer te maken.

Het huishoudboekje van scholen

Vervolgens kwamen Willem Adriaanssen en Michel Drenth van HEVO aan het woord over het huishoudboekje van scholen.

>Integraal huisvestingsplan essentieel

Ook zij geven aan dat renoveren vaak een kostbaar plaatje wordt tegenover het opnieuw bouwen van een school. Adriaanssen geeft aan dat het belangrijk is dat er een integraal huisvestingsplan moet worden opgesteld door de gemeente en een schoolbestuur. De volgende vragen moeten onder andere worden beantwoord:

  1. Welke gebouwen worden wanneer aangepakt?
  2. Wanneer wordt er in welk gebouw geïnvesteerd?

Het heeft geen zin om in een school dubbelglas toe te passen als dit gebouw over tien jaar wordt gesloopt. Ga op basis van de volledige gebouwportefeuille bekijken wanneer welk gebouw aan de beurt is en welke maatregelen er worden toegepast.

>Frisse Scholen niet altijd haalbaar en betaalbaar

Een ander besproken punt gaat over de Frisse Scholen. Hierbij moet per thema worden gekeken hoe je op welk onderdeel wilt scoren. Frisse Scholen klasse A is op meerdere onderdelen doorgaans niet haalbaar en betaalbaar.

Businesscases op tafel, enkele praktijkcases doorgerekend

De derde spreker was Bart Advokaat van Merosch. Hij vertelde over verschillende businesscases en het stappenplan om een bestaande school aardgasvrij te maken.

>Stapsgewijs uitvoeren

Het is belangrijk om een integraal plan te bedenken, maar dat dit wel stapsgewijs kan worden uitgevoerd. Zo kunnen maatregelen bijvoorbeeld worden afgestemd met reserveringen vanuit het Meerjarenonderhoudsplan en kan de uitvoering van de maatregelen in verschillende vakanties worden gerealiseerd. Een cruciaal punt om de renovatie te laten slagen, is dat de maatregelen die worden toegepast integraal met elkaar kloppen.

Ook Advokaat geeft aan dat elke bestaande school maatwerk is. Wanneer welke maatregel toegepast kan worden, is afhankelijk van de gebouweigenschappen.

De conclusie van de businesscase is dat wanneer een bestaande school wordt verduurzaamd en aardgasvrij wordt gemaakt, de investeringen voor circa 50 procent over 25 jaar worden terugverdiend. Er blijft daarmee een onrendabele top over van 50 procent.

Pilot energiezuinig vraaggestuurde ventilatiesysteem

Als laatste kwam Piet Jacobs van TNO aan het woord. Vanuit TNO zijn ze bezig met een pilot voor een energiezuinig vraaggestuurde ventilatiesysteem.

>Onderhoud ventilatiesysteem aandachtspunt

De luchtkwaliteit is een belangrijk onderwerp als het gaat om gezonde scholen. Gebouwen worden steeds beter geïsoleerd en dus is de vraag naar koeling groter. Daarbij is het onderhouden van het ventilatiesysteem een belangrijk aandachtspunt. Hier blijkt in de praktijk te weinig aandacht voor te zijn. De filters in de luchtbehandelingskast moeten minimaal één keer per jaar worden vervangen.

In de pilot wordt een elektrostatische filtermodule getest om fijnstof nog beter te filteren. In het toegepaste ventilatiesysteem is ook een module voor dauwpuntkoeling (adiabatische koeling) toegepast om te onderzoeken wat dat bijdraagt aan een beter zomercomfort.

Belangrijke conclusies

>Renovatie tegenover nieuwbouw goed uiteenzetten

Het is belangrijk om renovatie tegenover nieuwbouw goed uiteen te zetten. Wat vraagt men van een gebouw, wat is er mogelijk en wat zijn de kosten? Wat bij schoolgebouwen ook meetelt, is de verandering van onderwijs. Het gebouw moet wel met zijn tijd meegaan, wat betreft onderwijslokalen, binnenklimaat en mogelijkheden.

>Kosten aardgasvrij 

Daarnaast moet men rekening houden met de kosten van het naar aardgasvrij gaan. Dit betekent niet altijd dat er ook direct bespaard wordt. Als er geen goed en integraal concept wordt bedacht, kan het zijn dat van gas los gaan niet per se een besparing oplevert.

Heb je vragen over het aanpakken van een bestaand schoolgebouw? Neem gerust contact op met Merosch. 

Bron: Merosch Open Source

 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c120 c160 c184 c225 c263
Uitkomsten innovatieprogramma Aardgasvrije en frisse basisscholen

Uitkomsten innovatieprogramma Aardgasvrije en ...

Vandaag om 09:32 uur

Het is alweer een tijdje terug dat ik voor Margrittes kunstwerk ‘Ceci n’est pas une pipe’ stond. ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
‘Nederland verduurzamen doe je niet om rijk te worden’

‘Nederland verduurzamen doe je niet om ...

21 okt om 10:01 uur
timer 6 min

Op een dag wilde Rense van Dijk zijn verwarmingsketel vervangen met een duurzaam alternatief. De zoektocht bracht ...

Lees verder »

c21 c127 c184 c225 c243
Wat wordt dé oplossing in de energietransitie?

Wat wordt dé oplossing in de energietransitie?

19 okt om 16:01 uur
timer 6 min

Met duizenden te renoveren woningen in het verschiet, dient zich een ingewikkelde uitdaging aan. Kiezen we nog ...

Lees verder »

c21 c120 c122 c127 c184 c225 c243
Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

12 okt om 17:00 uur
timer 1 min

In een eind jaren 60 wijk in Terborg, dichtbij Doetinchem, worden woningen van het gas af gehaald. Daarvoor wordt ...

Lees verder »

c21 c135 c184 c225 c243
Succesvolle bewonersinitiatieven in de energietransitie

Succesvolle bewonersinitiatieven in de energietransitie

9 okt om 15:01 uur
timer 1 min

Overheden die de energietransitie graag een handje helpen, hoeven er niet op te rekenen dat ze lokale bewonersinitiatieven ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Veel routes naar aardgasvrije wijken

Veel routes naar aardgasvrije wijken

2 okt om 15:30 uur
timer 6 min

Hoe vaart de energietransitie in de aardgasvrije wijken? Die vraag kwam een hele middag aan bod tijdens het tweede ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Grachtenpanden in Amsterdam worden helemaal aardgasvrij

Grachtenpanden in Amsterdam worden helemaal ...

29 sep om 14:01 uur

Twee grachtenpanden uit 1885 aan de Leidsekade in Amsterdam worden momenteel getransformeerd tot een volledig ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
‘Pak je verantwoordelijkheid als het gaat om een gezonde leefomgeving’

‘Pak je verantwoordelijkheid als het gaat ...

25 sep om 13:01 uur
timer 2 min

Na de eerste editie dit voorjaar organiseert Acquire Publishing dinsdag het tweede online Verbindingsfestival ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Start bouw duurzame appartementen in Den Haag

Start bouw duurzame appartementen in Den Haag

22 sep om 07:01 uur
timer 2 min

In Den Haag startte woningcorporatie Staedion vorige week met de bouw van 43 duurzame appartementen in de sociale ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243 c265
Wijken stapsgewijs aardgasvrij met modulair warmtesysteem

Wijken stapsgewijs aardgasvrij met modulair ...

17 sep om 10:01 uur
timer 4 min

Met modulaire warmtesystemen kun je stapsgewijs toewerken naar een aardgasvrije warmtevoorziening voor bestaande ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c237 c243
Eerste aardgasvrije woningen in Green Light District

Eerste aardgasvrije woningen in Green Light ...

16 sep om 09:01 uur
timer 3 min

De omgeving van de vermaarde Amsterdamse Wallen begint groen te kleuren nu daar de eerste aardsgasvrije woningen ...

Lees verder »

c21 c135 c184 c225 c243
Haags geld voor woningeigenaren die #vangaslos willen

Haags geld voor woningeigenaren die #vangaslos ...

14 sep om 10:01 uur
timer 1 min

Hagenaars die hun huis van het aardgas willen afhalen, kunnen daar nu subsidie voor krijgen van de gemeente. Dat ...

Lees verder »

Reacties

Indien verduurzaming van bestaande scholen een maatwerk opgave is dan zouden er ook geen generieke conclusie’s getrokken kunnen worden. Daarmee lijkt dit artikel zichzelf tegen te spreken of lees ik dat niet goed? De praktijk laat inmiddels ook een ander beeld zien. Een praktijk waarin voor de prijs van nieuwbouw de gemeente meerdere gebouwen duurzaam kan renoveren. Zou deze nuance toch willen maken. Artikel gaat nu totaal aan die ervaring voorbij. Concreet: lees alle verschenen berichtgeving over de duurzaam gerenoveerde basisschool de Leister Igge in Smallingerland. Andere houding van alle betrokken stakeholders (incl. bijdrage vanuit Schoolbestuur) heeft er daar toe geleid dat gemeente voor een Nul op de Meter renovatie (Aardgasvrij, Frisse School klasse B en Energieneutraal) slechts een derde betaald van reguliere nieuwbouwschool. Lees: https://www.ruimte-ok.nl/sites/default/files/afbeeldingen/nieuwsbericht%203.pdf Of bekijk sheets van presentatie op recente VNG bestuurdersdag via https://vng.nl/onderwerpenindex/onderwijs/onderwijshuisvesting/nieuws/samen-investeren-in-duurzame-scholen

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up