Hoe stellen gemeenten een transitievisie warmte op?

timer5 min
Hoe stellen gemeenten een transitievisie warmte op?

Hoe moeten gemeenten aan bewoners het verschil uitleggen tussen een hoge en een lage temperatuur warmtenet? #VanGasLos kent vele uitdagingen.

Alle gemeenten in Nederland moeten voor eind 2021 een transitievisie warmte opstellen. Daarin wordt de routekaart uitgetekend hoe de wijken in een gemeente verduurzaamd moeten worden. Met andere woorden: hoe en wanneer wordt een wijk met welke duurzame alternatieven aardgasvrij gemaakt.
Het proces dat tot die visie moet leiden én het vervolg daarop roepen veel vragen op. Er is zelfs geen vaste inhoudsopgave bepaald. In een kennissessie tijdens Building Holland gingen Leonie van der Steen (Squarewise) en Ivo Opstelten (Stroomversnelling) dieper in op het proces en de uitdagingen. Squarewise is onder meer betrokken bij onze opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije Gebouwde Omgeving.

De kern van het vraagstuk (‘Hoe stel je een transitievisie warmte op’) is al eerder uitgebreid toegelicht in deze expertpost en in dit artikel door de moderator van dienst, Marjet Rutten. Het gesprek op Building Holland leverde meer praktische inzichten, problemen en kansen op.

Onzekerheid reduceren

Eerder dan de transitievisie warmte moet al de regionale energie strategie (RES) opgesteld worden, maar Van der Steen stelt dat die twee samen moeten optrekken. Gemeenten moeten niet wachten op de RES en al eerder in gesprek gaan met hun bewoners. Opstelten waarschuwt echter wel voor het feit dat gemeenten niet direct belanghebbende zijn. Het vraagstuk gaat uiteindelijk over de portemonnee van de bewoners.

“De transitievisie zal de onzekerheid bij mensen gaan reduceren”, vertelt Opstelten. En dat is maar goed ook, “want zelfs koplopers wachten nu op wat er komen gaat of doen zelfs een stapje terug. Toch zullen veel mensen op het punt komen dat ze aan de slag moeten gaan met de volgende stap en daar kan de transitievisie warmte goed bij helpen.”

Makkelijk zal het opstellen van de visie niet worden, ook al is het volgens Opstelten logisch dat juist gemeenten hiermee aan de slag moeten gaan. “Zij kunnen het beste ook op wijkniveau denken en met de mensen in de wijk gaan praten. Toch wordt dit geen eenvoudig traject. Het is immers de eerste keer dat zij dit doen. Hoeveel kennis hebben gemeenten in huis? En hoe ziet hun ervaring eruit?”
In het dichten van dat gat zal ook het Nationaal Expertisecentrum Warmte (RVO) een rol kunnen spelen, aldus Van der Steen. Zodat niet alle honderden gemeenten steeds opnieuw het wiel gaan uitvinden.

Knalgroen verven

Van der Steen, specifiek actief op dit transitiegebied: “Dat gesprek met bewoners moet niet gaan over het begrip ‘energietransitie’, want daar wordt vermoedelijk niemand enthousiast van. Praat wel met bewoners over het toekomstige comfort in hun woning en de lagere energierekening. En als er dan een grote pijp door een wijk moet worden aangelegd, verf die dan knalgroen en maak er een speeltuin van. Laat altijd ruimte voor couleur locale en sta als ambtenaar klaar voor bewoners. Zorg voor veel meer voelsprieten in de wijk en vang de mensen met open armen op.”

“De grootste fout die gemeenten richting bewoners kunnen maken”, vervolgt Van der Steen, “is het op een technische manier aanvliegen van het probleem. Of dat je bijeenkomsten houdt, waar alleen blanke, mannelijke 50-plussers met technische kennis op afkomen. Dan bereik je de rest helemaal niet.” Opstelten is daar optimistischer over, want in Utrecht zijn twee jaar geleden stadsgesprekken geweest, waar zoveel mensen van diverse pluimage op afkwamen dat er geloot moest worden. En de term #vangaslos moest toen nog bedacht worden. Die mensen zijn vervolgens de ambassadeurs van de transitie.”

Nagele

Die participatie kan op allerlei niveaus plaatsvinden, aldus Van der Steen. Met als maximale variant het project in Nagele, waar bewoners zelf het initiatief hebben genomen het duurzame modeldorp van Europa te worden. “Bij die gesprekken hoef je het bovendien niet alleen over de energietransitie te hebben. Trek het breder. Wat wil je met de wijk?”

Opstelten: “Zorg zo dat je die bewoners meeneemt en creëer eigenaarschap. Maar bedenk ook dat er helemaal niet zoveel keuzes zijn. Vroeger had je twee opties, kolen of gas, en nu drie, biogas, warmtenetten of all-electric. En dan moet je bij warmtenetten nog kiezen voor hoge en lage temperatuur warmtenetten.”

Los van die keuzes stipte Opstelten een nog lastiger thema aan: weet je al hoe de wereld er in 2050 uitziet en wat je keuze van nu dan nog waard is? “Daar heb je de RES bij nodig. Is je keuze wel houdbaar tot 2050? Hoe grondig ga je aan de slag met het isoleren van je dak, als je niet weet welk warmtenet er in 2050 nog actief is? En wat snappen bewoners van deze feiten? Verbind de keuze van nu met het eindpunt en geef ze een handelingsperspectief. En begrijp dat er steeds weer die ene vraag overblijft: wie gaat dat betalen?”

Verkeerde keuzes

Verder werd ook de zorg geuit, dat er op basis van de huidige kennis, feiten en de RES verkeerde keuzes worden gemaakt. Is er bijvoorbeeld met alle nieuwe circulariteit in 2050 wel genoeg afval om in energiecentrales warmte op te wekken? Kun je misschien nu beter iets meer aan isolatie doen, zodat je een alternatief hebt als de toekomst er anders blijkt uit te zien? Of extra loze leidingen laten aanleggen, zodat je later alle kanten uit kunt?

Genoeg vraagstukken dus voor gemeenten om mee aan de slag te gaan. Wat kunnen bouwbedrijven ondertussen doen? Opstelten: “Wacht niet op de uitkomst van die transitievisie en ga nu al aan de slag. Die transitie zal zeker gaan slagen, omdat het de maatschappij meerwaarde gaat leveren. In 2021 moeten de oplossingen voor iedereen klaarliggen, maar eigenlijk moeten ze nu al van de band rollen, het liefst geïndustrialiseerd.” Ook Van der Steen had nog een laatste tip: “Het proces moet sneller gaan en kan sneller gaan. Ben je met een bepaald vraagstuk bezig? Bel daar nú iemand over die je inspireert.”

Klik ook verder voor meer info over de opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije Gebouwde Omgeving.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243
'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

Vandaag om 09:30 uur
timer 5 min

Wat staat ons in 2020 te verwachten? Welke trends komen op ons af, welke kansen kunnen we pakken en wie hebben ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in de Johan Cruijff ArenA

Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in ...

Vandaag om 08:00 uur
timer 6 min

De accu in een elektrisch voertuig kun je niet alleen opladen, maar ook ontladen. Hierdoor kan die accu een rol ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd Congres 2020

Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd ...

Gisteren om 17:00 uur
timer 1 min

Beleef het Duurzaam Gebouwd Congres 2020 opnieuw en bekijk de keynote van Arash Aazami, visonair energietransitie. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

Gisteren om 16:01 uur
timer 2 min

Ook de sportsector is volop aan het verduurzamen en in dat kader won v.v. Wolfaartsdijk deze maand de titel ‘Sportaccommodatie ...

Lees verder »

c21 c225 c237 c243
Route naar klimaatneutraal Amsterdam toont progressie

Route naar klimaatneutraal Amsterdam toont progressie

30 mrt om 16:01 uur
timer 3 min

De gemeente Amsterdam ligt op koers om de klimaatdoelstellingen te gaan halen. In 2030 moet een halvering van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Terugkijken: webinar Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed

Terugkijken: webinar Verduurzaming Maatschappelijk ...

27 mrt om 14:00 uur
timer 1 min

Het oorspronkelijke seminar Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed tijdens Building Holland op 26 maart werd, ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c244
Verduurzaming maatschappelijk vastgoed komt op stoom

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed komt ...

27 mrt om 11:00 uur
timer 4 min

“Durf te verduurzamen!”, klonk het tijdens het webinar Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed, georganiseerd ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245 c246
Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal en gratis

Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal ...

27 mrt om 07:00 uur
timer 1 min

Het gloednieuwe Duurzaam Gebouwd Magazine ligt weer op de mat en is in onze kennisbank gratis digitaal te lezen, ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Planet Passionate vormt nieuw hoofdstuk in MVO-boek

Planet Passionate vormt nieuw hoofdstuk in MVO-boek

26 mrt om 15:30 uur
timer 6 min

Passie voor onze planeet. Velen schreeuwen dat ze het hebben, maar wie voegt daad bij woord? Met het toepasselijk ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c172 c225 c243
Delen: de sleutel in de energietransitie

Delen: de sleutel in de energietransitie

26 mrt om 09:30 uur

In Voorhout staan 33 Plus op de Meter-woningen in de wijk Hooghkamer. Dit is niet zomaar een voorbeeldproject, ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Zonnepanelen als dakbedekking in sociale woningbouw: het kan!

Zonnepanelen als dakbedekking in sociale woningbouw: ...

25 mrt om 12:30 uur
timer 3 min

Zonnepanelen die niet óp een dak worden gemonteerd, maar de dakpannen volledig vervangen. Dat zie je nog ...

Lees verder »

c21 c120 c160 c225 c243
Practice what we teach

Practice what we teach

25 mrt om 11:00 uur
timer 7 min

Duurzaamheid krijgt bij de Universiteit Utrecht een centrale plek in de kerntaken en in de bedrijfsvoering. Wij ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up