'Open standaard is essentieel voor verduurzaming'

timer7 min
'Open standaard is essentieel voor verduurzaming'

Een groeiende schaarste van grondstoffen en nijpend tekort aan professionals vormen uitdagingen voor de bouw- en vastgoedsector. Om de weg naar verduurzaming vrij te maken zijn digitalisering en industrialisering sleutelwoorden. “Belangrijker dan ooit is de communicatie tussen bouwpartijen en daarom zetten wij in op open standaarden.”

Foto bovenaan: BIM Basis ILS Gebruikersdag

We spreken Jacqueline Meerkerk en Joseph Kuling, respectievelijk directeur en bestuursvoorzitter van BIM Loket. Sinds de start in 2015 bouwt de stichting bruggen om ketenpartners dichter bij elkaar te brengen en communicatie onderling naar een hoger niveau te tillen. Ondertussen zijn zo’n 200 personen – grotendeels in-kind - direct betrokken bij de stichting, die voortkomt uit de Bouw Informatie Raad (BIR) en bestaande kennisinstellingen. Die raad zet zich in voor de brede toepassing van BIM in de gebouwde omgeving en infra, met BIM Loket als uitvoeringsorganisatie. “Daar voegen wij als BIM Loket het bevorderen van het gebruik van open standaarden aan toe”, vertelt Kuling.

'Open standaard is essentieel voor verduurzaming'

“Door één taal te spreken, door de gehele keten, stimuleren we innovatieve en diepgaande samenwerking.” Het BIM Loket startte op het moment dat verschillende partijen zagen dat de bouw alleen door ketenintegratie verder kan komen. “Om de fragmentatie te doorbreken ging onze netwerkorganisatie van start”, weet Meerkerk. “Met het uitgangspunt dat open standaarden een grote bijdrage leveren aan transparantie en hechtere communicatie en samenwerking, iets dat de sector nodig had en heeft. Daarbij zochten we actief naar koplopers in het vak om het gebruik verder te stimuleren en die samen met ons deze standaarden, beheerd door verschillende kennisinstellingen, verder wilden ontwikkelen.”

Standaarden voor integraal proces

Ook deze kennisinstellingen werkten vanuit eilandjes, voor verschillende gebruikers en stadia in het bouwproces. “We wilden de standaarden voor het hele proces samenbrengen en integraal beheren”, duidt Kuling. “Daarvoor hebben we geknokt. Een belangrijk wapenfeit is dan ook dat deze partijen én de standaarden nu daadwerkelijk met elkaar samenwerken.” Dat had aan de start van de samenkomst nog wat voeten in de aarde. “Natuurlijk vindt iedereen het spannend, maar door concreet met elkaar aan de slag te gaan groeit het vertrouwen”, gaat Meerkerk verder.

“Daarnaast zijn de voordelen van één aanspreekpunt voor een integraal beheer en gebruik van de standaarden helder, daar kun je niet omheen. Gezamenlijk hebben we dan ook een centrale helpdesk neergezet en een handboek ontwikkeld voor het beheer, conform het Beheer en Ontwikkel Model Open Standaarden (BOMOS) van het Forum Standaardisatie. Dit heeft voor een versnelling gezorgd, maar de belangrijkste meerwaarde is toch wel dat we nu een ‘clubhuis’ hebben waarin partijen samenwerken.”

De beweging luidde een nieuw hoofdstuk in, en was een kans voor verduurzaming. Was er eerst nog het 2D- of 3D-tekenwerk waar een model op bleef steken, nu werd het mogelijk om een integrale tool voor procesmanagement op te zetten. “Een architect gebruikt het model voor architectuur”, aldus Kuling. “De aannemer en installateur op hun beurt gaan voor het reduceren van faalkosten, bijvoorbeeld door vroegtijdige clashdetectie.” Puzzelstukjes vallen nu op zijn plek en de mogelijkheid om complete processen te optimaliseren dient zich aan, dankzij de standaardisatie. “Het gaat nu om de data die aan het model toegevoegd wordt. We gaan naar het voorspellen en monitoren van processen”, vertelt Meerkerk. “Dat biedt in iedere bouwfase kansen. Zo kun je in het ontwerpproces een bewoner of gebruiker meenemen en laten beleven hoe een duurzaam gebouw eruitziet en hoe het voelt om erin rond te lopen. In de productiefase kun je machines in fabrieken vanuit de modellen aansturen, die bijvoorbeeld complete gevelelementen fabriceren.”

Méér dan faalkostenreductie

'Open standaard is essentieel voor verduurzaming'

De beschikking over een integraal BIM dat deze optimalisatie in de hand werkt, is een must voor verduurzaming. “Denk hierbij niet alleen aan de faalkosten die je reduceert en het aantal logistieke bewegingen die je tot een minimum beperkt”, gaat Kuling verder. “Het gaat verder dan dat. Met standaardisatie werk je industrialisatie in de hand, want je kunt met meer structuur en flexibiliteit gaan produceren en leveren. We ervaren in onze sector een schrijnend gebrek aan handen en industrialisering en robotisering zijn essentieel om het tekort op te vangen.”

Ook dragen de open standaarden bij aan circulair bouwen, bijvoorbeeld met het oog op het materialenpaspoort. “We zien steeds meer opdrachtgevers die zich hard maken voor een materialenpaspoort, omdat ze ervan overtuigd zijn dat dit op zowel korte als lange termijn voordelen heeft”, weet Meerkerk. “Wil je demontabel kunnen bouwen en het gebouw over 20 jaar weer uit elkaar halen, dan heb je gedetailleerde informatie nodig over bouwelementen en zul je dit goed moeten documenteren. Dat is niet één momentopname waarop je die data ingeeft, dit is een proces dat ook blijft spelen in de beheer- en onderhoudsfase, als er bijvoorbeeld sprake is van een renovatie. Ook hier zie je weer dat alle partijen in het bouwproces hierbij betrokken zijn en dat één gezamenlijke taal uitkomst biedt om materialen goed te documenteren.”

Het duo ziet daarnaast de trend van smart buildings, die informatie geven over het binnenklimaat en de status van het gebouw. Een continu proces van verbetering, waarbij het gebouw evolueert en met de tijd mee innoveert. “Daarom spreken we bij BIM eerder van Bouw Informatie Management dan een Bouw Informatie Model”, gaat Meerkerk verder. “Je kijkt immers over de complete levenscyclus en integreert het in je processen. In de kaders van slimme gebouwen kun je hiermee bijvoorbeeld sturen op gezondheid. Het is niet alleen zaak om verspilling van materialen tegen te gaan, maar ook verspilling van data, dus eenmalig inwinnen en meervoudig gebruik. Bij een volwassen model stop je niet bij individuele data, maar leg je verbanden om energie te besparen, materiaalgebruik te beperken en leefomgevingen fijner te maken.”

'Open standaard is essentieel voor verduurzaming'

Interactie tijdens een van de kennisdagen

Koploperspositie pakken

De aandacht hiervoor groeit, niet alleen bij aanbieders van innovaties en oplossingen. Er is interesse vanuit partijen als Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf, Prorail en ook gemeenten en provincies om een koplopersrol te pakken en van model naar management te gaan. “We zien veel interesse vanuit overheden om aan de slag te gaan met nieuwe verdienmodellen”, vertelt Kuling. “Daarnaast merk je dat corporaties kennismaken met de winst van een gestandaardiseerd en geoptimaliseerd proces en proeven we ook vanuit deze hoek de wil om een integraal BIM toe te passen voor verduurzaming.”

De kansen om assets goed te beheren en verspilling tegen te gaan zijn aanleidingen voor deze partijen om een nieuw type uitvraag naar de markt te stellen. “We zien steeds meer initiatieven ontstaan voor innovatieve samenwerkingen. Vooral in complexe omgevingen zoals bij ziekenhuizen of Schiphol zien we dat opdrachtgevers de absolute zekerheid willen dat een bouwproces optimaal verloopt.”

Nog niet iedereen is aan de slag met een integraal BIM. Het gat tussen de koplopers en het peloton moet kleiner. “Daar proberen we aan bij te dragen door voorlichting te geven en kennisdagen te organiseren”, vertelt Meerkerk. “Bij onze Dialoogtafels brengen we vernieuwers en dwarsdenkers bij elkaar. Het liefst concreet, bijvoorbeeld door een bepaalde case naar voren te brengen. Zo kunnen ketenpartners direct ervaren wat het betekent als je kunt optimaliseren.”

De overtuiging overheerst dan ook dat aantoonbare duurzaamheid steeds belangrijker wordt. “De kunst is om pioniers te stimuleren en anderen daarin mee te krijgen”, voegt Kuling toe. “Een uitdaging daarbij is om partijen niet aan elkaar te binden voor één project, maar over meerdere gebouwen en gebieden te investeren. Dat verdient zichzelf uiteindelijk weer terug, maar stakeholders moeten het eerst zelf ondervinden voordat ze ermee aan de gang willen.”

Samen opschalen

Met de Bouwagenda en het Klimaatakkoord in het achterhoofd moet deze kanteling liever eerder dan later plaatsvinden. “We zien een duidelijke rol weggelegd voor het BIM Loket om als netwerkregisseur digitale samenwerking en vernieuwing te stimuleren”, aldus Meerkerk. “Het is vooral een organisatie en communicatievraagstuk dat we moeten invullen en barrières hierin die we moeten doorbreken. We zien het als een transitieopgave. Internationaal staan we er goed voor, omdat er al veel in dit onderwerp is geïnvesteerd vanuit de BIR en opdrachtgevers en branches.” Ons kikkerlandje heeft dan ook een voorsprong om deze opgave in te vullen. “Dat moeten we benutten en de visie concretiseren samen met de rijksoverheid om dit op te schalen en uit te breiden”, besluit Meerkerk.

Die beweging is er, onder andere dankzij de DigiDeal voor de Gebouwde Omgeving (DigiDealGo). “De ondertekening hiervan vindt plaats in april en daarin maken we afspraken over uitdagingen en versnellingen die we met elkaar aangaan”, aldus Kuling. “Een digitaal stelsel vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt. Stimuleren en aanjagen, dat is de overtuiging.”

BIM in de praktijk brengen

Ben je ook aan de slag met verduurzaming in het algemeen en BIM in het bijzonder? Kom kennis halen en brengen tijdens het seminar 'BIM als businesscase'. Bekijk het programma en schrijf je direct in voor deze sessie. Tijdens dit Seminar gaan we in op de vraag: hoe maak je BIM tot een succesvolle businesscase? Want BIMmen is geen doel op zich. Je wilt met BIM efficiënter werken, minder fouten maken en (dus) betere prestaties leveren. Maar hoe doe je dat en zijn er partijen die al aantoonbaar waarde toevoegen, of geld verdienen met het toepassen van BIM?

Tekst: Marvin van Kempen, Beeld: BIM Loket

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c246 c250 c254
Overmacht in tijden van corona?

Overmacht in tijden van corona?

31 mrt om 13:01 uur
timer 4 min

Advocaat Edwin van Dijk voorziet door de coronacrisis een verandering van zijn werkzaamheden. Met zijn partners ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245 c246
Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal en gratis

Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal ...

27 mrt om 07:00 uur
timer 1 min

Het gloednieuwe Duurzaam Gebouwd Magazine ligt weer op de mat en is in onze kennisbank gratis digitaal te lezen, ...

Lees verder »

c224 c246

Rapport 'Structureel succes - Op zoek naar meerwaarde ...

ABN AMRO, RISNET en Duurzaam Gebouwd hebben in kaart gebracht in welke factoren en fasen van het bouwproject opdrachtgevers ...
c21 c225 c246
Het vliegwiel van teamassessments in aanbestedingen

Het vliegwiel van teamassessments in aanbestedingen

26 mrt om 07:00 uur
timer 4 min

Een effectieve samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is een delicate kwestie, die tijd kost en niet ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c246
Drentse corporaties willen circulair bouwen als norm

Drentse corporaties willen circulair bouwen ...

25 mrt om 15:30 uur
timer 6 min

In 2015 vonden de Drentse woningcorporaties dat ze iets met circulariteit moesten doen. Dit heeft eind 2019 geleid ...

Lees verder »

c21 c26 c246 c251 c254
Complexe samenwerking in Breda uitgediept

Complexe samenwerking in Breda uitgediept

25 mrt om 15:01 uur
timer 3 min

De bouw van de nieuwe rechtbank in Breda was een project met veel gezichten. Letterlijk en figuurlijk. Betrokkenen ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250
Het innovatiepartnerschap: afstemming met de markt

Het innovatiepartnerschap: afstemming met de ...

25 mrt om 10:00 uur
timer 1 min

In een reeks van blogs geven experts van TwynstraGudde inzicht in de vormgeving van het innovatiepartnerschap ...

Lees verder »

c21 c141 c225 c243 c246
Het Sticht heeft duurzame maatregelen voor al haar scholen scherp in beeld

Het Sticht heeft duurzame maatregelen voor al ...

24 mrt om 11:00 uur
timer 2 min

Met zonnepanelen en ledverlichting was het schoolbestuur van Het Sticht al behoorlijk duurzaam bezig. Via de Green ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250
Blogreeks innovatiepartnerschap: praktische tips en eerste ervaringen

Blogreeks innovatiepartnerschap: praktische ...

11 mrt om 16:25 uur
timer 1 min

Wil jij als opdrachtgever graag een innovatie laten ontwikkelen door de markt en overweeg je om dit aan te besteden ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c246
Toekomstbestendige parkeergarage dankzij duurzame samenwerking

Toekomstbestendige parkeergarage dankzij duurzame ...

2 mrt om 10:00 uur
timer 7 min

Alleen met actieve en duurzame communicatie realiseer je toekomstbestendig onderhoud. Dat blijkt wel uit de revitalisatie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c246
Buurtcoöperaties in Amsterdam aan het roer van warmtenetten

Buurtcoöperaties in Amsterdam aan het roer ...

13 feb om 10:01 uur
timer 4 min

In de Amsterdamse wijk Middenmeer neemt de buurtcoöperatie MeerEnergie het initiatief om een warmtenet te ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c246
Nieuwe subsidies voor integrale aanpak klimaatdoelen

Nieuwe subsidies voor integrale aanpak klimaatdoelen

11 feb om 14:01 uur
timer 1 min

RVO zoekt consortia die de energietransitie integraal aanpakken en heeft daarvoor stevige subsidies klaarliggen. ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up