Provinciaal assetmanagement vraagt om nieuwe manieren van samenwerken

timer1 min
Provinciaal assetmanagement vraagt om nieuwe manieren van samenwerken

Provincies die hun assets circulair, klimaatbestendig en energieneutraal willen maken, krijgen te maken met nieuwe businessmodellen en andere manieren van samenwerken met de markt.

Het was Niels van Ommen, Manager Duurzaam Gebouwd, die op 4 september deze onderwerpen aansneed als gast van de ‘Club van Utrecht’, bestaande uit assetmanagers van alle Nederlandse provincies. Dit bijzondere gremium komt, gefaciliteerd door DON Bureau, maandelijks bij elkaar om kennis en ervaring over assetmanagement uit te wisselen, ambities te bespreken én aanverwante onderwerpen uit te diepen.

Van Ommen was uitgenodigd om dieper in te gaan op de vraag in hoeverre goede samenwerking contractueel geregeld moet worden. Hij trok het antwoord breder dan de vraag, omdat de grote uitdagingen van deze tijd die samenwerking sterk beïnvloeden. Platform Duurzaam Gebouwd besteedt expliciet aandacht aan dit fenomeen onder de noemer Innovatieve samenwerking, aldus Van Ommen.

Trends in de bouw & infra

Volgens Van Ommen zijn er zes trends die de traditionele samenwerking en businessmodellen momenteel op hun kop zetten:

  • Circulair en energieneutraal bouwen
  • Integratie bouw & infra
  • Data en digitalisering
  • Gezondheid en geluk
  • Gedeelde belangen en kennis
  • Houding & gedrag

De hang naar duurzame en energiezuinige ontwerpen met minder grondstoffen en meer recycling heeft gevolgen voor de levensduur, restwaarde en dus ook de financiering van assets. Ook gebruik (huur) in plaats van bezit levert een ander businessmodel op. Als een gebouw, tunnel of een installatie wordt aangeboden als een dienst (product as a service: PAAS), en na een periode weer moet worden teruggenomen door de leverancier, wordt anders gekeken naar de levensduur, met consequenties voor het verdienmodel. Een andere trend is dat assets door derden energieneutraal of zelfs energieleverend kunnen worden gemaakt, waarbij de benodigde investering niet gedaan hoeft te worden door de eigenaar van de asset zelf, aldus Van Ommen (foto).Provinciaal assetmanagement vraagt om nieuwe manieren van samenwerken

Integratie bouw en infra

Het streven naar circulariteit en de energietransitie zorgen ook voor integratie van de bouw- en infrasector. Denk aan hergebruik van materialen uit de gebouwde omgeving in de infra en andersom. Maar ook aan het feit dat eigenaren van woningen en andere gebouwen energieleveranciers worden, en dat we nieuwe energiebronnen gaan gebruiken, waardoor nieuwe infrastructuur nodig is om vraag en aanbod slim aan elkaar te koppelen. Deze integratie van de bouw- en infrasector betekent dus ook meer samenwerking tussen traditioneel gescheiden werelden met hun eigen belanghebbenden en dynamiek.

Weer een andere trend is het toenemende belang van (big) data en digitalisering. Denk aan BIM, materialenpaspoorten en het Internet of Things in combinatie met sensoring. Ontwerp én gebruik van assets veranderen hierdoor, maar ook de manier van communiceren en de aard van de relatie met de eindgebruikers.

Die eindgebruiker (in geval van woning- en utiliteitsbouw de bewoner, werknemer of bezoeker) is ook dé spil in weer een andere trend. Naast het kosteneffectief bouwen en beheren van een pand komt het geluk en de gezondheid van die eindgebruiker steeds centraler te staan. Wonen bewoners niet prettig, of worden werknemers vaak ziek, dan kan dat funest zijn voor je businesscase: huurders lopen weg, met leegstand als gevolg, of de productiviteit van je personeel zakt in. Die eindgebruiker is dus je grootste asset en moet dus van meet af aan betrokken zijn in het management van de fysieke assets.

Wederzijdse afhankelijkheid

Om de grote uitdagingen van deze tijd het hoofd te kunnen bieden, is meer focus nodig op gedeelde belangen tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers. Waar het vaak ‘de markt, tenzij…’ was, aldus Van Ommen, groeit tegenwoordig de wederzijdse afhankelijkheid. Dat heeft consequenties voor de manier waarop we aanbestedingen en contracten inrichten.
Bij aanbestedingen (en soms al daarvoor) wordt vaker de dialoog gezocht en wordt steeds vaker gestuurd op samenwerking dan op harde KPI’s. En op het gebied van contracten schuiven we op van traditionele bestekken naar geïntegreerde contracten, bouwteams en allianties. Met als doel een meer evenwichtige verdeling van risico’s en het beter benutten van elkaars specifieke expertise.

Van Ommen besloot zijn presentatie met het gevoelige punt van de ‘zachte kant’ van de samenwerking. In de nasleep van de bouwfraude zijn de verhoudingen lang verstoord geweest en zijn we misschien doorgeschoten in de regelgeving. Maar tegenwoordig zijn partijen weer op zoek naar duurzame relaties in plaats van dat we van project naar project rennen.
Ook wordt steeds vaker actief gestuurd op die zachte kant, bijvoorbeeld door het organiseren van Project Start Ups, het inzetten van een projectcoach of het toepassen van samenwerking als gunningscriterium. Want het besef groeit dat succesvolle projecten niet (alleen) bepaald worden door de harde techniek, maar ook door houding en gedrag aan beide kanten van die samenwerking. En dat bereik je niet alleen met een goed (juridisch) contract.

Experimenten

Het zoeken naar nieuwe samenwerkings- en contractvormen is een actueel thema voor de aanwezige assetmanagers, zo bleek uit een discussie na afloop van Van Ommens betoog. Ook zij worstelen met het aloude ‘de markt, tenzij…’. In een tijdsgewricht waarin steeds meer marktpartijen de te nemen risico’s onverantwoord groot vinden, is er een tendens zichtbaar dat ook de provincies er op een goede manier, samen met de opdrachtnemers willen uitkomen.

Hiermee is bij de provincies met wisselend succes geëxperimenteerd, waarbij men vaak stuit op de juridische verantwoordelijkheid. Er wordt wel geprobeerd om meer zaken samen met de markt op te pakken, maar sommige ‘intrinsieke verantwoordelijkheden’ kunnen nu eenmaal niet aan marktpartijen worden gedelegeerd. Het is uiteindelijk toch een gedeputeerde die verantwoording moet afleggen over gemaakte keuzes en behaalde resultaten.

Bij zaken die minder politiek gevoelig liggen, ontstaat er wel meer ruimte voor nieuwe samenwerkingsvormen. Het maakt echter een groot verschil of het gaat om verlichting of om een vitale asset als een tunnel. Ook het sturen op samenwerking, een begrip dat moeilijk te objectiveren is, en het juridisch afdekken van risico’s stuiten bij de provincies nog vaak op de nodige belemmeringen.

Spagaat

Nieuwe samenwerkingsvormen kunnen ervoor zorgen dat contracten voor een veel langere periode in de markt worden gezet. Dan is er echter nog steeds de spagaat tussen bouwen en beheren, zo klonk het in Utrecht. Veel aannemers zijn nog niet klaar voor het beheren van een asset voor meer dan twintig, dertig jaar. Het toevertrouwen van een asset aan een aannemer is meestal ook nog een brug te ver voor veel collega’s in de provinciehuizen.

Tot slot vroeg Van Ommen naar de specifieke duurzaamheidskenmerken in de aanbestedingen. Ook al bevestigen diverse provincies dat zij hier intensief op inzetten, het wordt nog niet standaard of op grote schaal uitgevraagd. Gelderland is wat dat betreft heel actief, Friesland evenzo, en begin volgend jaar gaat Drenthe laten zien wat er allemaal in die provincie gebeurt, wanneer Assen het grote Duurzaam Gebouwd Congres huisvest.

Interesse in meer nieuws over de relatie tussen de grote, maatschappelijke uitdagingen van deze tijd en het thema Innovatieve samenwerking? Meld je dan aan voor ons congres Gamechangers in de bouw & infra (13 november, Circl, Amsterdam).

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c246 c253 c269
Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens gevarieerd congres in CIRCL

Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens ...

14 nov om 13:00 uur
timer 8 min

Tijdens het tweede congres ‘Gamechangers in de Bouw & Infra’ spraken veel kopstukken over de antwoorden ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c253 c269
Bouwteams centraal in nieuwe digitale magazine Duurzaam Gebouwd

Bouwteams centraal in nieuwe digitale magazine ...

7 nov om 16:25 uur
timer 3 min

In de aanloop naar het congres Gamechangers in de Bouw & Infra lees je nu al interviews met veel van de sprekers ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c269
Mensen duurzaam verbinden en in beweging krijgen

Mensen duurzaam verbinden en in beweging krijgen

17 okt om 11:00 uur
timer 3 min

Duurzaamheid is gebaat bij duurzame relaties. Beide vakgebieden maken nadrukkelijk onderdeel uit van het portfolio ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c269
Onderzoek naar slaagbaten: eerste resultaten

Onderzoek naar slaagbaten: eerste resultaten

10 okt om 15:00 uur
timer 1 min

Hoe zorgen we in de bouwsector ervoor dat we succesvol zijn? Duurzaam Gebouwd deed samen met ABN AMRO en RISNET ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c269
Programma Gamechangers in de Bouw & Infra: Highlights

Programma Gamechangers in de Bouw & Infra: ...

10 okt om 11:00 uur
timer 1 min

Gamechangers in de Bouw & Infra heeft een uitgebreid en baanbrekend programma. We nemen je daarin mee in dit ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c246 c269
'Alle informatie voor verduurzaming uit één bron'

'Alle informatie voor verduurzaming uit één ...

26 jul om 15:30 uur
timer 4 min

Duurzame communicatie. Voor projectteams die aan de slag zijn met het toekomstbestendig maken van onze omgeving ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c269
Hoge circulaire ambities voor nieuw brugbedieningscentrum in Leeuwarden

Hoge circulaire ambities voor nieuw brugbedieningscentrum ...

25 jul om 08:00 uur
timer 4 min

Aan de westkant van Leeuwarden komt een nieuw brugbedieningscentrale. In de toekomst is dit de plek van waaruit ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245 c269
'Sector wakker schudden voor duurzame en gezonde oplossingen'

'Sector wakker schudden voor duurzame en gezonde ...

23 jul om 11:30 uur
timer 5 min

Als koploper in rookgasafvoer- en ventilatiesystemen is er een uitgebreide kennis over wet- en regelgeving bij ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c254 c269
Update nieuw Model Bouwteamovereenkomst

Update nieuw Model Bouwteamovereenkomst

11 jul om 12:15 uur
timer 1 min

Consultatiebijeenkomst levert feedback en suggesties op voor definitieve versie die in november wordt gepresenteerd.

Lees verder »

c21 c225 c243 c269
'Niet alleen praten over anders bouwen, ook doen!'

'Niet alleen praten over anders bouwen, ook ...

5 jul om 15:30 uur
timer 5 min

Bouwen kán anders. ‘Verwachtingen overtreffen’ is een krachtige kreet, uitdagend om volledig ...

Lees verder »

c2 c21 c225 c246 c250 c254 c269
Duizenden tonen interesse voor nieuw model bouwteamovereenkomst

Duizenden tonen interesse voor nieuw model bouwteamovereenkomst

14 jun om 13:30 uur
timer 6 min

Na de lancering van een nieuw model voor twee bouwteamovereenkomsten peilen we de eerste golf van reacties. “Jullie ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c254 c269
Primeur nieuw model bouwteamovereenkomst

Primeur nieuw model bouwteamovereenkomst

20 mei om 17:25 uur
timer 1 min

In vervolg op het seminar ‘De toekomst van Bouwteams’ publiceren wij vandaag het consultatiedocument ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up