Buurtcoöperaties in Amsterdam aan het roer van warmtenetten

timer4 min
Buurtcoöperaties in Amsterdam aan het roer van warmtenetten

In de Amsterdamse wijk Middenmeer neemt de buurtcoöperatie MeerEnergie het initiatief om een warmtenet te ontwikkelen met restwarmte uit een nabijgelegen datacenter. MeerEnergie, warmtenetwerkbedrijf Firan en datacenterbedrijf Equinix delen hun ervaringen.

“De buurtcoöperatie MeerEnergie is opgericht om een warmtenet te ontwikkelen dat gebruikmaakt van lokale restwarmte. Onze motivatie is om restwarmte te gebruiken voor een lokaal warmtesysteem met maximale zeggenschap voor bewoners”, vertelt Ardine Nicolaï, voorzitter van MeerEnergie, dat inmiddels bijna 800 leden heeft.

Warmte en koeling

In de wijk Middenmeer in de Amsterdamse Watergraafsmeer heeft MeerEnergie het initiatief genomen om een nieuw warmtenet te ontwikkelen dat vijfduizend woningen voorziet van restwarmte van het datacenter van Equinix op het nabijgelegen Amsterdam Science Park.  

“Het is belangrijk dat de gemeente de toepassing van aardgasvrije oplossingen met lage temperaturen, zoals warmtenetten met restwarmte uit datacenters, stimuleert”, zegt André Schiltmans, businessontwikkelaar bij warmtenetwerkbedrijf Firan. Het bedrijf wil als mede-ontwikkelaar, mede-financier, realisator en beheerder van het nieuwe warmtenet optreden. “Lagetemperatuurwarmte is in stedelijke omgevingen zoals de Metropoolregio Amsterdam in grote hoeveelheden beschikbaar. Vaak ook nog eens tegen een interessante prijs, zoals bij datacenters die de restwarmte gratis aanbieden.”

Buurtcoöperaties in Amsterdam aan het roer van warmtenetten

In het plan van MeerEnergie wordt de restwarmte uit het datacenter van Equinix opgewaardeerd in een Duurzame Energiecentrale. Drie warmtepompen verhogen daarbij de restwarmte naar de gewenste temperatuur in het net (70 tot 80 graden Celsius). In deze centrale wordt ook een gasketel geplaatst om als back-up te fungeren. Tijdens het opkrikken van de temperatuur produceren de warmtepompen gekoeld water, dat het datacenter weer gebruikt voor koeling.

Volwaardige partner

“In zekere zin is Middenmeer vanwege de techniek en organisatie niet de meest voor de hand liggende locatie om restwarmte uit datacenters te benutten”, zegt Michiel Eielts, Managing Director Benelux bij Equinix. Vanwege de bestaande bouw moet de temperatuur flink opgekrikt worden en voor de businesscase is het essentieel dat er voldoende afnemers zijn. “Het commitment van de gemeente legt een stevige basis voor de ontwikkeling van het warmtenet. Toch is het uitdagend, omdat de woningen in particulier bezit zijn. Je moet dus alle individuele huishoudens enthousiasmeren.”

Samenwerking met buurtcoöperaties is een nieuw fenomeen voor gemeenten, waarvoor nog geen vaste structuur bestaat, zegt Nicolaï. “De gemeente had eerst tijd nodig om ons niet te zien als een aardig bewonersinitiatief dat kan bijdragen aan een gemeentelijk participatietraject, maar als een volwaardige partij die een eigen warmteproject wil realiseren.”

Bij het project zijn bovendien veel partijen betrokken, wat het ontwikkeltraject uiterst complex maakt, merkt MeerEnergie. “Om een warmtenet van de grond te krijgen moeten allerlei publieke en commerciële partijen samenwerken, terwijl de bewoners het initiatief hebben en willen houden. Een kernvraag is daarom: hoe krijgen we zeggenschap, verantwoordelijkheden en risico's op een acceptabele manier verdeeld?”

Bevlogen mensen

Wat zien de betrokkenen als de succesfactoren in de aanpak tot nu toe? Schiltmans: “De nieuwe energie voor verduurzaming van de woningen komt echt bij de bewoners vandaan. De coöperatie met bevlogen mensen en een deskundig bestuur zorgen ervoor dat er een betrouwbare oplossing wordt gevonden, waarin de bewoners zich goed kunnen vinden."

Eielts ziet dat er een lange adem nodig is. “Een project van deze omvang en complexiteit vraagt om uithoudingsvermogen, want er zijn geen snelle trajecten en quick wins. De ontwikkeling van een warmtenet met restwarmte uit datacenters vraagt letterlijk jaren aan voorbereiding. Dat is eigenlijk ook logisch, want je bouwt iets dat straks decennia meegaat.”

Volgens Schiltmans hebben alle partijen er uiteindelijk baat bij als er diverse werkzaamheden slim worden gecombineerd. “Als de bestaande infrastructuur voor riolering, water, elektra en gas aan vervanging toe is, zoals in Middenmeer, ontstaat de urgentie om de noodzakelijke werkzaamheden in de ondergrond in één keer uit te voeren. Dat vermindert overlast voor bewoners en verlaagt de kosten voor de warmtetransitie. Daar komt bij dat als één project zo veel mogelijk doelen realiseert, de kans van slagen het grootst is.”

Model voor toekomst

“Als het warmtenet er straks ligt, hebben we een model in handen dat op heel veel plekken toegepast kan worden”, stelt Nicolaï. “Dat kan met restwarmte uit datacenters, maar ook uit andere bronnen. Het gaat er uiteindelijk om dat gemeenten en andere professionele partijen samenwerken met bewoners aan de warmtenetten van de toekomst. Dat is hard nodig om de landelijke doelstellingen voor een aardgasvrije gebouwde omgeving te realiseren.”

Meer weten? Lees het uitgebreide artikel - met alle leerervaringen uit Amsterdam - op de website van Firan.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c246 c250 c254
Overmacht in tijden van corona?

Overmacht in tijden van corona?

Gisteren om 13:01 uur
timer 4 min

Advocaat Edwin van Dijk voorziet door de coronacrisis een verandering van zijn werkzaamheden. Met zijn partners ...

Lees verder »

c224 c246

Rapport 'Structureel succes - Op zoek naar meerwaarde ...

ABN AMRO, RISNET en Duurzaam Gebouwd hebben in kaart gebracht in welke factoren en fasen van het bouwproject opdrachtgevers ...
c21 c225 c243 c244 c245 c246
Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal en gratis

Duurzaam Gebouwd Magazine 46 lees je digitaal ...

27 mrt om 07:00 uur
timer 1 min

Het gloednieuwe Duurzaam Gebouwd Magazine ligt weer op de mat en is in onze kennisbank gratis digitaal te lezen, ...

Lees verder »

c21 c225 c246
Het vliegwiel van teamassessments in aanbestedingen

Het vliegwiel van teamassessments in aanbestedingen

26 mrt om 07:00 uur
timer 4 min

Een effectieve samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is een delicate kwestie, die tijd kost en niet ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c246
Drentse corporaties willen circulair bouwen als norm

Drentse corporaties willen circulair bouwen ...

25 mrt om 15:30 uur
timer 6 min

In 2015 vonden de Drentse woningcorporaties dat ze iets met circulariteit moesten doen. Dit heeft eind 2019 geleid ...

Lees verder »

c21 c26 c246 c251 c254
Complexe samenwerking in Breda uitgediept

Complexe samenwerking in Breda uitgediept

25 mrt om 15:01 uur
timer 3 min

De bouw van de nieuwe rechtbank in Breda was een project met veel gezichten. Letterlijk en figuurlijk. Betrokkenen ...

Lees verder »

c21 c141 c225 c243 c246
Het Sticht heeft duurzame maatregelen voor al haar scholen scherp in beeld

Het Sticht heeft duurzame maatregelen voor al ...

24 mrt om 11:00 uur
timer 2 min

Met zonnepanelen en ledverlichting was het schoolbestuur van Het Sticht al behoorlijk duurzaam bezig. Via de Green ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250
Het innovatiepartnerschap: afstemming met de markt

Het innovatiepartnerschap: afstemming met de ...

4 mrt om 10:00 uur
timer 1 min

In een reeks van blogs geven experts van TwynstraGudde inzicht in de vormgeving van het innovatiepartnerschap ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c246
Toekomstbestendige parkeergarage dankzij duurzame samenwerking

Toekomstbestendige parkeergarage dankzij duurzame ...

2 mrt om 10:00 uur
timer 7 min

Alleen met actieve en duurzame communicatie realiseer je toekomstbestendig onderhoud. Dat blijkt wel uit de revitalisatie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c246
Nieuwe subsidies voor integrale aanpak klimaatdoelen

Nieuwe subsidies voor integrale aanpak klimaatdoelen

11 feb om 14:01 uur
timer 1 min

RVO zoekt consortia die de energietransitie integraal aanpakken en heeft daarvoor stevige subsidies klaarliggen. ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250
Doorstart voor DBFMO

Doorstart voor DBFMO

10 feb om 07:00 uur
timer 4 min

Eind januari tekende Rijkwaterstaat een contract met consortium GelreGroen voor de aanleg van de ViA15, het doortrekken ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c246 c269
De bal van duurzaamheid moet veel sneller gaan rollen

De bal van duurzaamheid moet veel sneller gaan ...

31 jan om 10:01 uur
timer 6 min

Witteveen+Bos is sinds kort aangesloten bij het kennisplatform Duurzaam Gebouwd. Dat heeft alles met de grote ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up