Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

timer4 min
Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Ieder begin is moeilijk, maar inmiddels komt er vaart in de energietransitie. Enerzijds komt dit doordat wet- en regelgeving ons deze richting op stuurt, anderzijds groeit ook de maatschappelijke vraag naar duurzame energie en warmte. Dat zien we terug in gebiedsontwikkeling, maar we zien ook dat in bestaande wijken nog veel hobbels te nemen zijn. 

In nieuw te ontwikkelen wijken is duurzame warmte vaak al het uitgangspunt. Hiervoor wordt bijvoorbeeld een energiecoörperatie opgericht. In een nieuwe wijk ligt zo’n collectieve oplossing voor de hand, maar in bestaande wijken wordt helaas nog te veel individueel gedacht. Terwijl een collectieve oplossing voordeliger en efficiënter is. Hoe kunnen bewoners van bestaande wijken worden gestimuleerd te gaan voor het collectief? 

Het individu en het collectief

Het huidige beleid richt zich door middel van subsidies nog te vaak op het individu. Daarnaast worden individuele oplossingen voor gebruik van duurzame warmte volop gepromoot: aanschaf van een warmtepomp (bodem of lucht), zonnepanelen, hybride systemen en all-electric. Zonnepanelen geven echter niet op ieder dak evenveel rendement en bodembronnen kunnen niet overal en vlak naast elkaar worden geslagen. Hierdoor wordt inefficiënt gebruik gemaakt van de beschikbare ontwikkelruimte. Om een volgende stap in de energietransitie te kunnen zetten moeten we de focus verleggen van het individu naar het collectief. Dit vraagt om draagvlak en samenwerking in de wijk.

Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Maatschappelijk draagvlak

Draagvlak ontstaat niet zomaar. Hoe krijg je alle neuzen dezelfde kant op? Dit kan worden bereikt door het opzetten van een participatietraject. Bij participatie worden potentiele deelnemers actief betrokken bij de planvorming en ontwikkeling. Dat gaat dus veel verder dan alleen geïnformeerd worden. Doordat mensen zich gehoord voelen en actief mee kunnen denken, ontstaat naast draagvlak ook onderlinge samenwerking en worden deelnemers geïnspireerd. Dit zijn belangrijke basisprincipes om op collectief niveau de energietransitie in te zetten.

Dat zien we bijvoorbeeld ook bij de herontwikkeling van het Hembrugterrein in Zaandam. Deze kent, naast de ontwikkelopgave van ongeveer 1000 nieuwbouwwoningen, ook een uitdaging op het gebied van de energiehuishouding- en transitie. Het terrein was vroeger volledig zelfvoorzienend, dat was ook belangrijk als het hart van de Stelling van Amsterdam. In het ketelhuis werd stoom opgewekt die via de stoomleiding over het terrein werd verdeeld naar de verschillende gebouwen. De verschillende transformatorhuizen leverden stroom aan deelgebieden. De stoomleiding is tegenwoordig niet meer in functie en een groot aantal van de panden zijn niet aangesloten op elektra of gas.

Een belangrijk onderdeel van de herontwikkeling van het Hembrugterrein bestaat dan ook uit het opstellen van een energievisie op gebiedsniveau, waarin zowel oude als nieuwe gebouwen worden meegenomen. Door het versnipperd eigendom van het terrein worden de eigenaren meegenomen in het opstellen van de energievisie. Zo kunnen zij op termijn hun pand aansluiten op het collectieve energiesysteem. Om de energietransitie mogelijk te maken voor het industriële erfgoed, met behoud van de landschappelijke kwaliteiten van het terrein en de gebouwen, wordt gezocht naar collectieve oplossingen. Er zal uiteindelijk niet alleen moeten worden gekeken naar de fysieke inpassing, maar tevens ook financiële en juridische investering. Hierin zal participatie een rol spelen.  

Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Herontwikkeling Hembrugterrein, © Laurens Kuijper

Duurzame energie

Naast draagvlak en een goede samenwerking in een collectief initiatief kan een goede technische en efficiënte oplossing niet ontbreken. Hoe krijgt de gewone burger inzicht in de mogelijkheden? Alle gemeenten werken op dit moment aan de Regionale Energiestrategie (RES). Hierin worden mogelijke vormen van duurzame energie en warmte voor de regio opgesomd. Vervolgens vertaalt de gemeente dit in haar Transitievisie Warmte naar mogelijke warmteoplossingen per wijk. Hierdoor weten inwoners welke warmtebron er voor hun beschikbaar is of komt en op welke termijn. Ze kunnen dan alvast maatregelen treffen zonder dat ze bang hoeven te zijn dat hun investering voor niets is geweest.

Het belang van een integrale gebiedsvisie

We leven in een samenleving die vrij individualistisch georiënteerd is, ieder doet zijn eigen ding. Om de vaart in de energietransitie te behouden én mogelijk te versnellen, biedt integraal samenwerken verschillende voordelen. Daarom zetten wij in op het bevorderen van deze samenwerkingen, ofwel het creëren van (energie)collectieven. Het collectief is in staat om schaalvoordeel te realiseren, duurzame energiebronnen efficiënter in te zetten en een hoger rendement te behalen. Om dit te bereiken, is participatie, organisatie, draagvlak en structuur nodig. Hier zet abcnova zich dagelijks voor in.

Lees de tweede editie van 'Visie op Gebiedsontwikkeling' van abcnova hier voor meer inspiratie over dit onderwerp.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c184 c225 c243
‘Nederland verduurzamen doe je niet om rijk te worden’

‘Nederland verduurzamen doe je niet om ...

Vandaag om 10:01 uur
timer 6 min

Op een dag wilde Rense van Dijk zijn verwarmingsketel vervangen met een duurzaam alternatief. De zoektocht bracht ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Verduurzaming Elfstedenhal centraal tijdens tweede Versnellingskamer

Verduurzaming Elfstedenhal centraal tijdens ...

Gisteren om 10:01 uur
timer 2 min

In drie achtereenvolgende bijeenkomsten, Versnellingskamers, komt de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed ...

Lees verder »

c21 c127 c184 c225 c243
Wat wordt dé oplossing in de energietransitie?

Wat wordt dé oplossing in de energietransitie?

19 okt om 16:01 uur
timer 6 min

Met duizenden te renoveren woningen in het verschiet, dient zich een ingewikkelde uitdaging aan. Kiezen we nog ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Potentie voor aquathermie onder de loep bij tweede bijeenkomst DG Expeditie ’t Veen Hattem

Potentie voor aquathermie onder de loep bij ...

19 okt om 07:00 uur
timer 6 min

De expeditieleden van Duurzaam Gebouwd Expeditie ’t Veen kwamen op 15 oktober digitaal bijeen om te discussiëren ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
The Business Booster: innovatieve energie-oplossingen

The Business Booster: innovatieve energie-oplossingen

16 okt om 16:01 uur
timer 2 min

Tijdens The Business Booster komen industrie, investeerders, beleidsmakers en startups samen om nieuwe, duurzame, ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Webinars versnellen naar duurzaam maatschappelijk vastgoed

Webinars versnellen naar duurzaam maatschappelijk ...

16 okt om 07:00 uur

Hoe pak je verduurzaming van maatschappelijk vastgoed aan? Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) geeft ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243
CO2-prestatieladder volgende mijlpaal voor Berkvens

CO2-prestatieladder volgende mijlpaal voor Berkvens

15 okt om 10:01 uur
timer 7 min

De volgende mijlpaal in het duurzaamheidsbeleid van Berkvens nadert snel: eind 2020 wordt niveau 3 van de CO2-prestatieladder ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Kansen belicht voor duurzame renovatie bedrijfshallen

Kansen belicht voor duurzame renovatie bedrijfshallen

15 okt om 08:00 uur
timer 1 min

Om het gasverbruik terug te dringen en het aandeel duurzame energie te vergroten, vertegenwoordigen bedrijfshallen ...

Lees verder »

c21 c120 c122 c127 c184 c225 c243
Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

12 okt om 17:00 uur
timer 1 min

In een eind jaren 60 wijk in Terborg, dichtbij Doetinchem, worden woningen van het gas af gehaald. Daarvoor wordt ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Versnellen verduurzaming van maatschappelijk vastgoed

Versnellen verduurzaming van maatschappelijk ...

12 okt om 09:00 uur
timer 1 min

De verduurzaming van maatschappelijk vastgoed in de praktijk wordt de komende weken uitgelicht in drie achtereenvolgende ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Eerste sprekers bekend voor Building Holland Digital eind oktober

Eerste sprekers bekend voor Building Holland ...

12 okt om 07:00 uur
timer 1 min

Op 27, 28 en 29 oktober 2020 stond Building Holland gepland, maar dit fysieke event is vanwege covid-19 verplaatst ...

Lees verder »

c21 c135 c184 c225 c243
Succesvolle bewonersinitiatieven in de energietransitie

Succesvolle bewonersinitiatieven in de energietransitie

9 okt om 15:01 uur
timer 1 min

Overheden die de energietransitie graag een handje helpen, hoeven er niet op te rekenen dat ze lokale bewonersinitiatieven ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up