Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

timer4 min
Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Ieder begin is moeilijk, maar inmiddels komt er vaart in de energietransitie. Enerzijds komt dit doordat wet- en regelgeving ons deze richting op stuurt, anderzijds groeit ook de maatschappelijke vraag naar duurzame energie en warmte. Dat zien we terug in gebiedsontwikkeling, maar we zien ook dat in bestaande wijken nog veel hobbels te nemen zijn. 

In nieuw te ontwikkelen wijken is duurzame warmte vaak al het uitgangspunt. Hiervoor wordt bijvoorbeeld een energiecoörperatie opgericht. In een nieuwe wijk ligt zo’n collectieve oplossing voor de hand, maar in bestaande wijken wordt helaas nog te veel individueel gedacht. Terwijl een collectieve oplossing voordeliger en efficiënter is. Hoe kunnen bewoners van bestaande wijken worden gestimuleerd te gaan voor het collectief? 

Het individu en het collectief

Het huidige beleid richt zich door middel van subsidies nog te vaak op het individu. Daarnaast worden individuele oplossingen voor gebruik van duurzame warmte volop gepromoot: aanschaf van een warmtepomp (bodem of lucht), zonnepanelen, hybride systemen en all-electric. Zonnepanelen geven echter niet op ieder dak evenveel rendement en bodembronnen kunnen niet overal en vlak naast elkaar worden geslagen. Hierdoor wordt inefficiënt gebruik gemaakt van de beschikbare ontwikkelruimte. Om een volgende stap in de energietransitie te kunnen zetten moeten we de focus verleggen van het individu naar het collectief. Dit vraagt om draagvlak en samenwerking in de wijk.

Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Maatschappelijk draagvlak

Draagvlak ontstaat niet zomaar. Hoe krijg je alle neuzen dezelfde kant op? Dit kan worden bereikt door het opzetten van een participatietraject. Bij participatie worden potentiele deelnemers actief betrokken bij de planvorming en ontwikkeling. Dat gaat dus veel verder dan alleen geïnformeerd worden. Doordat mensen zich gehoord voelen en actief mee kunnen denken, ontstaat naast draagvlak ook onderlinge samenwerking en worden deelnemers geïnspireerd. Dit zijn belangrijke basisprincipes om op collectief niveau de energietransitie in te zetten.

Dat zien we bijvoorbeeld ook bij de herontwikkeling van het Hembrugterrein in Zaandam. Deze kent, naast de ontwikkelopgave van ongeveer 1000 nieuwbouwwoningen, ook een uitdaging op het gebied van de energiehuishouding- en transitie. Het terrein was vroeger volledig zelfvoorzienend, dat was ook belangrijk als het hart van de Stelling van Amsterdam. In het ketelhuis werd stoom opgewekt die via de stoomleiding over het terrein werd verdeeld naar de verschillende gebouwen. De verschillende transformatorhuizen leverden stroom aan deelgebieden. De stoomleiding is tegenwoordig niet meer in functie en een groot aantal van de panden zijn niet aangesloten op elektra of gas.

Een belangrijk onderdeel van de herontwikkeling van het Hembrugterrein bestaat dan ook uit het opstellen van een energievisie op gebiedsniveau, waarin zowel oude als nieuwe gebouwen worden meegenomen. Door het versnipperd eigendom van het terrein worden de eigenaren meegenomen in het opstellen van de energievisie. Zo kunnen zij op termijn hun pand aansluiten op het collectieve energiesysteem. Om de energietransitie mogelijk te maken voor het industriële erfgoed, met behoud van de landschappelijke kwaliteiten van het terrein en de gebouwen, wordt gezocht naar collectieve oplossingen. Er zal uiteindelijk niet alleen moeten worden gekeken naar de fysieke inpassing, maar tevens ook financiële en juridische investering. Hierin zal participatie een rol spelen.  

Ruimte voor energie in gebiedsontwikkeling

Herontwikkeling Hembrugterrein, © Laurens Kuijper

Duurzame energie

Naast draagvlak en een goede samenwerking in een collectief initiatief kan een goede technische en efficiënte oplossing niet ontbreken. Hoe krijgt de gewone burger inzicht in de mogelijkheden? Alle gemeenten werken op dit moment aan de Regionale Energiestrategie (RES). Hierin worden mogelijke vormen van duurzame energie en warmte voor de regio opgesomd. Vervolgens vertaalt de gemeente dit in haar Transitievisie Warmte naar mogelijke warmteoplossingen per wijk. Hierdoor weten inwoners welke warmtebron er voor hun beschikbaar is of komt en op welke termijn. Ze kunnen dan alvast maatregelen treffen zonder dat ze bang hoeven te zijn dat hun investering voor niets is geweest.

Het belang van een integrale gebiedsvisie

We leven in een samenleving die vrij individualistisch georiënteerd is, ieder doet zijn eigen ding. Om de vaart in de energietransitie te behouden én mogelijk te versnellen, biedt integraal samenwerken verschillende voordelen. Daarom zetten wij in op het bevorderen van deze samenwerkingen, ofwel het creëren van (energie)collectieven. Het collectief is in staat om schaalvoordeel te realiseren, duurzame energiebronnen efficiënter in te zetten en een hoger rendement te behalen. Om dit te bereiken, is participatie, organisatie, draagvlak en structuur nodig. Hier zet abcnova zich dagelijks voor in.

Lees de tweede editie van 'Visie op Gebiedsontwikkeling' van abcnova hier voor meer inspiratie over dit onderwerp.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c125 c225 c243
Alliander legt ondanks corona meer kabels

Alliander legt ondanks corona meer kabels

Vandaag om 07:00 uur
timer 3 min

Een aanzienlijk deel van de energietransitie hangt af van de beschikbaarheid van een adequaat elektriciteitsnetwerk. ...

Lees verder »

c21 c135 c184 c225 c243
Investering duurzaam sportcomplex in Kapelle kan uit dankzij TCO

Investering duurzaam sportcomplex in Kapelle ...

31 jul om 10:01 uur
timer 2 min

Om een gloednieuw, gasloos sportcomplex met zwembad te realiseren, tast de gemeenteraad van Kapelle eerder en ...

Lees verder »

c223 c243
Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier duurzaamheidsstappen

Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier ...

In de gratis Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier duurzaamheidsstappen lees je welke rol aardgas ...
c21 c135 c225 c243
Start aanleg van 17.000 zonnepanelen voor waterschap Hollandse Delta

Start aanleg van 17.000 zonnepanelen voor waterschap ...

30 jul om 11:15 uur
timer 2 min

Op vijf terreinen met rioolwaterzuiveringsinstallaties van het waterschap Hollandse Delta is begonnen met de aanleg ...

Lees verder »

c21 c127 c184 c225 c243
Elektrische boiler verhoogt comfort en is duurzaam

Elektrische boiler verhoogt comfort en is duurzaam

29 jul om 10:01 uur
timer 1 min

Warmtepompen, elektrische radiatoren en zonnepanelen zijn allemaal oplossingen waarmee woningen verduurzaamd worden. ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Nieuw: Digitaal magazine Emissieloos Bouwen

Nieuw: Digitaal magazine Emissieloos Bouwen

27 jul om 07:00 uur

In dit digitale magazine lees je over diverse initiatieven in het kader van Emissieloos Bouwen. Hoe pakken organisaties ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243
Labelsprongen voor 98 woningen in Prinsenbeek

Labelsprongen voor 98 woningen in Prinsenbeek

23 jul om 07:00 uur

In Prinsenbeek zijn 98 woningen fors verduurzaamd, onder andere door toepassen van spouwmuurisolatie en het vervangen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Nieuw: whitepaper 'Met minimale inspanning naar toekomstbestendig vastgoed'

Nieuw: whitepaper 'Met minimale inspanning naar ...

22 jul om 07:00 uur
timer 1 min

In samenwerking met DWA ontwikkelde Duurzaam Gebouwd een whitepaper getiteld 'Met minimale inspanning naar toekomstbestendig ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Oldambt: gedragsverandering en duurzaamheidsingrepen

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Oldambt: ...

17 jul om 13:00 uur
timer 5 min

Duurzaam Gebouwd-partner RVO en Scobe Academy ondervroegen gemeenten naar hun voortgang en ervaringen met de Sectorale ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
Samen strijden voor gezondheid

Samen strijden voor gezondheid

16 jul om 09:30 uur
timer 2 min

‘Het is tijd om samen te strijden voor gezondheid’, zo laten Inventum Technologies, Bouwend Nederland, ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243
Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle ...

14 jul om 13:00 uur

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ...

Lees verder »

c21 c171 c225 c243 c245
Geen gezond gebouw zonder antibacterieel schakelmateriaal

Geen gezond gebouw zonder antibacterieel schakelmateriaal

13 jul om 08:00 uur
timer 1 min

Schakelmateriaal is een vaak vergeten bron van de verspreiding van ziekten en bacteriën. Om gebouwen zo gezond ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up