'Ga bij ontwerp niet uit van huidige BENG-eisen maar leg de lat hoger'

timer5 min
'Ga bij ontwerp niet uit van huidige BENG-eisen maar leg de lat hoger'

Het was de bedoeling dat vanaf 1 juli 2020 alle nieuwbouw, zowel woningen als utiliteitsbouw, moeten voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). Deze datum is met een half jaar uitgesteld naar 1 januari 2021. Vanaf 2015 is hard aan de normering gewerkt en in de tussentijd is een groot aantal wijzigingen doorgevoerd. Deze komen niet allemaal het klimaatakkoord ten goede en uiteindelijk ook niet de portemonnee van gebouw- en woningeigenaren. De korte termijn lijkt het vooralsnog te winnen van de lange termijn. Maar is dat wel zo verstandig?

Voor alle nieuwbouw geldt dat aanvragen van de omgevingsvergunning vanaf 1 juli 2020 moeten voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). De BENG-indicatoren zijn in basis gebaseerd op de Trias Energetica, een driestappenstrategie om een energiezuinig ontwerp te maken:

  1. Beperk de energievraag;
  2. Gebruik duurzame energie;
  3. Indien nodig, gebruik fossiele brandstoffen zo efficiënt en schoon mogelijk.

Deze stappen hebben geleid tot de BENG-eisen. Voor de buitenkant van een gebouw, de zogenoemde schil, geldt een aparte eis om de energiebehoefte te limiteren. Dat is BENG 1. Vervolgens moet de energievraag van een gebouw zo veel mogelijk uit hernieuwbare energie bestaan: de BENG 3-eis. Tot slot moet de resterende energiebehoefte zo efficiënt mogelijk worden opgewekt: BENG 2.

Bijstellen eisen

De beperking van de energiebehoefte vormt dus de basis van de BENG. In de eerste opzet van 2015 riep met name de strenge BENG 1-eis weerstand op vanuit de markt. Om deze eis te halen was een zeer hoge mate van isolatie vereist en natuurlijke ventilatie bleek daardoor erg lastig te realiseren. Daarnaast kwam uit de financiële haalbaarheidsstudie naar voren dat de bouwkosten met de voorgestelde eisen te hoog werden.

Het viel dus te verwachten dat de (voorlopige) BENG-eisen zouden worden bijgesteld. In november 2018 werden de herziene BENG-eisen voorgesteld. Deze leidde tot veel kritiek. De voorgenomen eisen bleken geen vooruitgang ten opzichte van de huidige EPC-eis van 0,4. De gepubliceerde berekeningen van Nieman lieten zien dat deze eisen weinig ambitie toonden en zeker geen prikkel vormden om zwaarder te isoleren dan de grenswaardes van het Bouwbesluit.  

Inmiddels zijn de BENG-eisen 2019 definitief. Hierin is de BENG 1, het beperken van de energievraag, aangescherpt en gedifferentieerd naar woningtype (grondgebonden, woongebouw, skeletbouw) en compactheid. Ook nu blijkt dat de `vangnet waarden’ uit het Bouwbesluit vaak nog voldoen om BENG 1 te halen. De BENG-eisen zijn dan ook minimum-eisen. Je mag en kan de ambitie hoger leggen. Maar de initiële kosten zijn daarvoor vaak de beperkende factor.

Klimaatdoelstellingen

Het lijkt erop dat met de herziene BENG-eisen toch wat van de Trias Energetica afgeweken wordt. Om de klimaatdoelstellingen te halen wordt steeds vaker overgestapt op elektrisch verwarmde huizen en transport via elektrisch aangedreven vervoermiddelen. Dit heeft een sterke toename van de vraag naar elektriciteit tot gevolg: een stijging van wel 50% bij volledige elektrificatie in 2050. Duurzame energie via zon en wind zullen bij lange na niet voldoende zijn om de groei in de elektriciteitsvraag bij te houden. Gevolg is dat er steeds meer stroom met gascentrales opgewekt moet worden. Een ontwikkeling die haaks staat op de ambities van de overheid om minder afhankelijk te zijn van fossiele energiebronnen en de klimaatdoestellingen.

Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen gaven in 2018 al aan dat het verminderen van de energiebehoefte in woningen een belangrijke optie is om de vraag naar gas te beteugelen.

De druk op energievoorziening zal in de toekomst dus niet afnemen, waardoor beperking van de energiebehoefte weer zwaarder gaat wegen. Logisch gevolg is dat er alsnog zwaardere isolatie nodig is. Hierdoor krijgen burgers, maar ook woningbeheerders, de rekening voor na-isoleren over een aantal jaren alsnog gepresenteerd.

Verstand gebruiken

Daar komt bij dat de eisen om de vijf jaar onder de loep worden genomen door middel van een kostenoptimaliteitsstudie (KOS), die de EPBD-richtlijn voorschrijft. De minister schrijft in haar toelichting op de nieuwe BENG-eisen hierover: “Op basis van de KOS zijn de eisen op een kostenoptimaal en kostenefficiënt niveau vastgesteld waarbij een energiebesparing door verdergaande maatregelen zich niet terugverdienen. Het nemen van verdergaande maatregelen blijft daarbij overigens nog steeds mogelijk, maar vormt geen onderdeel van de wettelijke systematiek.” Doordat technieken zich verder ontwikkelen ligt het echter in de lijn der verwachting dat de meerkosten van energiezuinig bouwen op termijn steeds verder gaan afnemen. De eisen gaan in de toekomst daarom alleen maar scherper worden.

Verder zegt de minister: “In de KOS is daarom niet gewerkt met gebouw- of projectspecifieke calculaties, het betreft een algemene calculatie die representatief is voor alle projecten in Nederland. Deze systematiek is door Europese Unie voorgeschreven, op basis van de gedachte van de Trias Energetica en de Total Cost of Ownership.” Een prima uitgangspunt, ware het niet dat in de algemene calculaties voor bijvoorbeeld kozijnen uitgegaan wordt van een levensduur van slechts 30 jaar. Een TCO-rapport van Nieman-Kettlitz toont aan dat er grote verschillen zitten tussen het materiaal dat wordt gebruikt. Het blijkt dat wanneer in de investeringsafweging het toekomstig onderhoud en de levensduur meegenomen worden, de kostprijs ondergeschikt is.

Ook al is er goed geluisterd naar de markt en zijn de eisen op belangrijke punten aangescherpt, toekomstige ontwikkelingen zijn daarin niet meegenomen. Aangezien de gemiddelde levensduur van een woning (volgens de overheid) 75 jaar is, is het daarom onverstandig om bij het ontwerp uit te gaan van de huidige BENG-eisen. Zoals Harm Valk, expert van de Nieman Groep, het stelt: “Bedenk dat BENG geen ontwerptool is. BENG is een bezemwagen, een vangnet. Integrale kwaliteit en comfort zijn daarmee niet vanzelfsprekend. Jullie zullen creatief moeten blijven en je verstand blijven gebruiken.”

Tekst: Rob Huvers, Business Developer bij Kawneer

Bronnen:
Artikel ‘Harm Valk over definitieve beng-eisen’, Lente Akkoord, 5 juli 2019,
Artikel ‘Aangescherpte BENG-eisen 1 juli 2020 in werking’, Gawalo, 12 juni 2019

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c184 c225 c243
Leren door te doen

Leren door te doen

Gisteren om 13:02 uur

Gemeenten in Nederland zijn volop bezig met het vormgeven van de Transitievisie Warmte. Eind 2021 moet die visie ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Helft corporatiewoningen Renswoude heeft NOM keur in 2035: ‘Zo doen we dat!’

Helft corporatiewoningen Renswoude heeft NOM ...

9 jul om 15:30 uur
timer 6 min

Normaal gesproken zie je als duurzaamheidsambitie bij gemeenten 100% energieneutraliteit in 2050, wellicht ...

Lees verder »

c223 c243
Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier duurzaamheidsstappen

Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier ...

In de gratis Whitepaper de toekomst van verwarmen in vier duurzaamheidsstappen lees je welke rol aardgas ...
c21 c172 c225 c243
Nieuwe warme jas voor NOM-woningen Zoetermeer

Nieuwe warme jas voor NOM-woningen Zoetermeer

9 jul om 10:01 uur
timer 4 min

Over drie decennia moet Nederland voorgoed verlost zijn van aardgas en zien we – als het goed is – ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c243
Omgevingsvisie Roerdalen: Kragten houdt het tempo hoog

Omgevingsvisie Roerdalen: Kragten houdt het ...

8 jul om 16:01 uur
timer 5 min

Met het recente uitstel van de invoering van de Omgevingswet krijgen heel wat gemeenten enige lucht in de organisatie. ...

Lees verder »

c21 c225 c243
De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 2)

De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie ...

8 jul om 15:30 uur
timer 8 min

Als ambassadeurs van de gezonde en duurzame gebouwde omgeving zijn wij verheugd om te zien dat de CO2-uitstoot ...

Lees verder »

c21 c120 c122 c225 c243
Bundeling van commercie en vakspecialisme voor gevelrenovatie

Bundeling van commercie en vakspecialisme voor ...

7 jul om 16:01 uur
timer 5 min

Met de GevelAlliantie wil Machiel Peltenburg de krachten van commerciële en vakspecialistische bedrijven ...

Lees verder »

c21 c186 c225 c243
Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

7 jul om 10:01 uur
timer 5 min

In tien jaar tijd hebben de gemeente Cuijk en woningcorporatie Mooiland de wijk ‘De Valuwe’ nieuw ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Whitepaper: ‘De toekomst van verwarming in vier duurzaamheidsstappen’

Whitepaper: ‘De toekomst van verwarming ...

7 jul om 08:00 uur
timer 1 min

De whitepaper ‘De toekomst van verwarming in vier duurzaamheidsstappen’ vertelt je over de rol van ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Energietransitie vraagt om opslag en optimale verbruikafstemming

Energietransitie vraagt om opslag en optimale ...

6 jul om 15:30 uur
timer 6 min

Nederland zegt vaarwel tegen fossiele brandstoffen en gebruikt meer en meer duurzame elektriciteit. Een all-electric ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Startschot volgende editie van opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije Gebouwde Omgeving

Startschot volgende editie van opleiding Basiscertificaat ...

3 jul om 17:30 uur
timer 1 min

Tijd om kennis te delen! De volgende editie van de populaire en succesvolle opleiding Basiscertificaat Aardgasvrije ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243
Slimme ramen van TNO besparen 22% energie

Slimme ramen van TNO besparen 22% energie

3 jul om 14:02 uur

TNO heeft ramen ontwikkeld met een onzichtbare glascoating die kunnen leiden tot een energiebesparing van 22% ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up