Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ruim 10 jaar ligt een compleet pakket voor schoolbesturen klaar om aan zogeheten frisse scholen te werken. Er zijn ook steeds meer goede voorbeelden. Zo is in de gemeente Groningen het klimaat van alle basisscholen verbeterd en stelt de gemeente Rotterdam een toets op het binnenklimaat verplicht. Hun boodschap: het is niet moeilijk om de lucht te klaren, als je er maar bovenop zit.

Beeld bovenaan: CBS Onze Wereld, Rotterdam, Van den Berg Architecten

De gemeente greep in 2012 de aanstaande decentralisatie van het primair onderwijs aan om het project te starten. "Schoolbesturen in het primair onderwijs werden in 2015 verantwoordelijk voor het onderhoud van hun gebouwen", zegt portefeuillemanager Vastgoedbedrijf Harold Boersma. "We wilden die gebouwen aan hen overdragen, mits ze in goede staat waren."

€ 8,7 miljoen subsidie

Groningen reserveerde voor het project ‘Fris en Duurzaam’ € 8,7 miljoen voor daadwerkelijke verbeteringen. De scholen moesten die uitvoeren. "Zo konden ze zelf sturing geven aan hun projecten en zelf keuzes voor de uitvoering maken. Doel was om in de klaslokalen CO2 te verminderen en in totaal ongeveer 10% energie te besparen. Daarmee realiseren ze een fris en duurzaam klimaat in de klaslokalen. De energiebesparing hoefden de scholen niet aan de gemeente terug te betalen."

Energie en Binnenmilieu Advies

In 2012 ging Groningen aan de slag met de instrumenten van het programma Frisse scholen. Duurzaamheidsadviseur Lowie Looijen coördineerde het project. "Ons startpunt was het Energie en Binnenmilieu Advies. Op basis daarvan stelden we de conditie per school vast. Dat bepaalde de rangorde waarin scholen werden aangepakt. We stelden budgetten ter beschikking en nodigden de scholen uit om met plannen voor verbetering te komen."

Frisse Scholen Toets

"Ons streven was kwaliteitsniveau Frisse Scholen Klasse B", gaat Looijen verder. "Op locatie controleerden we of de plannen toereikend waren aan de hand van de Frisse Scholen Toets. Daarna controleerden we of de maatregelen ook echt uitgevoerd waren. Wij beoordeelden niet de kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden. We behielden uitsluitend de rol van financier."

470 frisse klaslokalen

Toch moest de gemeente ook een projectorganisatie optuigen voor de Vensterscholen [bundeling van minstens één basisschool en verschillende andere instellingen in een wijk, red.]. "Het kostte extra tijd en geld om als eigenaar behalve de schoolruimten het gehele gebouw te voorzien van een passende installatie", zegt Boersma. "Daardoor rondden we het project pas in 2017 af. Maar we kunnen nu wel zeggen dat alle basisschoolleerlingen in de gemeente Groningen les krijgen in 470 frisse klaslokalen."

Rotterdam: verplichte toetsing

Rotterdam neemt een gezond binnenklimaat van basisscholen zeer serieus. De gemeente heeft sinds 2008 een plan van aanpak voor een gezonder binnenklimaat. Een verplichte toetsing blijkt een belangrijke succesfactor. Voor elke school is er een aanpak beschikbaar. De aanpak bestaat uit drie bouwstenen. Voor nieuwbouw en renovatie van scholen is er de Frisse Scholen Toets. Voor bestaande bouw is er de Binnenmilieuscan, die ontwikkeld is in het kader van de Green Deal Scholen. De scan moet scholen vooral bewust maken van de staat van het binnenklimaat. En om een goed binnenklimaat te borgen in de exploitatiefase zet Rotterdam in op het derde middel: prestatiecontracten voor onderhoud.

Contractuele afspraken

De Frisse Scholen Toets is een instrument van RVO om een gebouw te controleren op basis van het PvE Frisse Scholen. De toets wordt uitgevoerd door een deskundig en onafhankelijk adviseur. Tijdens de pilot in Rotterdam voerde Binnenmilieuadviseur Froukje van Dijken de toets uit. “Ik lette goed op hoe de kwaliteit van een frisse school is geborgd. Van voorlopig ontwerp tot uiteindelijk de contracten voor onderhoud. Belangrijk punt is bijvoorbeeld dat je dat onderhoud niet doet op basis van het aantal filters dat je vervangt. Het gaat om de vraag of een school voldoende schone lucht krijgt. Spreek dat vervolgens contractueel goed af met je leverancier.”

Verplichtstelling noodzakelijk

“De gemeente Rotterdam wil in alle scholen een gezond binnenklimaat”, zegt Adrie Gelderblom, senior medisch milieukundig adviseur bij de GGD Rotterdam-Rijnmond. “Daarom heeft Rotterdam de Frisse Scholen Toets als een harde voorwaarde opgenomen in de Leidraad Onderwijshuisvesting. Zo’n verplichtstelling is noodzakelijk. Anders blijf je afhankelijk van de wil van personen.”

Genoeg instrumenten en goede voorbeelden

Lang niet elke gemeente heeft een aanpak vergelijkbaar met die van Rotterdam, weet Gelderblom. “Dat is onverstandig. Want het is uitgebreid aangetoond dat zonder een dergelijke aanpak de kans op een ongezond binnenklimaat aanzienlijk is. Er zijn genoeg instrumenten en goede voorbeelden voor handen. Voor de kosten hoef je het evenmin te laten. Met de Frisse Scholen Toets zorg je voor een beter functionerende installatie en dat verdient zich terug.” Van Dijken is het daarmee eens: “Het is in principe niet moeilijk om voor een frisse, energiezuinige school te zorgen. Als je daar maar in alle fasen van een bouwproject bovenop zit.”

Lees meer informatie over Frisse Scholen op de website van RVO.nl.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243
Veel meer dan alleen een batterij

Veel meer dan alleen een batterij

Vandaag om 11:00 uur
timer 5 min

Door het Klimaatakkoord zijn woningcorporaties er meer op gericht om hun woningvoorraad te verduurzamen. Vanwege ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Reradicaliseren

Reradicaliseren

25 feb om 17:00 uur

Onno Dwars: Ik vind dat het radicalisme van niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) aan erosie onderhevig is. Hun ...

Lees verder »

c223 c243
Whitepaper: Toenemende elektrificatie woonhuisinstallatie vereist extra aandacht voor veiligheid

Whitepaper: Toenemende elektrificatie woonhuisinstallatie ...

Onze leefomgeving staat onder druk en klimaatadaptaties vergen daarom veel aanpassingen. Uit de verschillende ...
c21 c225 c243
Rijksmuseum behaalt hoogste BREEAM-NL In-Use score

Rijksmuseum behaalt hoogste BREEAM-NL In-Use ...

22 feb om 10:25 uur

Het Rijksmuseum heeft als eerste museum ter wereld een BREEAM-NL In-Use duurzaamheidscertificaat met vijf sterren ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Meer gebouwen met GPR Gebouw Certificaat

Meer gebouwen met GPR Gebouw Certificaat

15 feb om 13:36 uur
timer 1 min

In 2020 is het aantal vierkante meter gebouwen dat is voorzien van een GPR Gebouw Certificaat met bijna 20% toegenomen ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c280
Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

9 feb om 13:01 uur
timer 2 min

Bij het aardgasvrij maken van bestaande gebouwen zijn de woningcorporaties als eerste aan zet. Via haar nieuwe ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
‘Kundige professionals zijn het vliegwiel voor verduurzaming’

‘Kundige professionals zijn het vliegwiel ...

8 feb om 07:01 uur
timer 3 min

Om de maatschappelijke opgaves rondom de energietransitie, circulariteit en gezondheid in te vullen, is kennisdeling ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

3 feb om 08:00 uur
timer 4 min

Netwerkbedrijf Alliander heeft De Zwarte Hond uitgenodigd een ontwerp te maken voor het nieuwe onderkomen van ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Investeringen beschikbaar voor innoveren in energie

Investeringen beschikbaar voor innoveren in ...

2 feb om 13:00 uur
timer 4 min

Bedrijven die innovaties hebben aan te bieden op energiegebied, opgelet. InnoEnergy is weer bezig aan een nieuwe ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243
Nul op de meter: een volledig energieneutraal gemeentehuis

Nul op de meter: een volledig energieneutraal ...

2 feb om 08:00 uur

Hoe maak je van een verouderd gemeentehuis een toonbeeld van grootschalige verduurzaming? In Dronten koos de gemeenteraad ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243 c244
Nieuw: digitaal magazine Gebouwschil

Nieuw: digitaal magazine Gebouwschil

1 feb om 06:30 uur
timer 1 min

Vers van de pers: het nieuwe digitale magazine over het thema Gebouwschil. In dit magazine krijg je nieuwe inzichten ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Symbiose

Symbiose

1 feb om 06:00 uur
timer 8 min

Met het slotstuk van de Duurzaam Gebouwd Expeditie 't Veen bereikten de expeditieleden de top van de berg. ‘Symbiose’ ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up