Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ruim 10 jaar ligt een compleet pakket voor schoolbesturen klaar om aan zogeheten frisse scholen te werken. Er zijn ook steeds meer goede voorbeelden. Zo is in de gemeente Groningen het klimaat van alle basisscholen verbeterd en stelt de gemeente Rotterdam een toets op het binnenklimaat verplicht. Hun boodschap: het is niet moeilijk om de lucht te klaren, als je er maar bovenop zit.

Beeld bovenaan: CBS Onze Wereld, Rotterdam, Van den Berg Architecten

De gemeente greep in 2012 de aanstaande decentralisatie van het primair onderwijs aan om het project te starten. "Schoolbesturen in het primair onderwijs werden in 2015 verantwoordelijk voor het onderhoud van hun gebouwen", zegt portefeuillemanager Vastgoedbedrijf Harold Boersma. "We wilden die gebouwen aan hen overdragen, mits ze in goede staat waren."

€ 8,7 miljoen subsidie

Groningen reserveerde voor het project ‘Fris en Duurzaam’ € 8,7 miljoen voor daadwerkelijke verbeteringen. De scholen moesten die uitvoeren. "Zo konden ze zelf sturing geven aan hun projecten en zelf keuzes voor de uitvoering maken. Doel was om in de klaslokalen CO2 te verminderen en in totaal ongeveer 10% energie te besparen. Daarmee realiseren ze een fris en duurzaam klimaat in de klaslokalen. De energiebesparing hoefden de scholen niet aan de gemeente terug te betalen."

Energie en Binnenmilieu Advies

In 2012 ging Groningen aan de slag met de instrumenten van het programma Frisse scholen. Duurzaamheidsadviseur Lowie Looijen coördineerde het project. "Ons startpunt was het Energie en Binnenmilieu Advies. Op basis daarvan stelden we de conditie per school vast. Dat bepaalde de rangorde waarin scholen werden aangepakt. We stelden budgetten ter beschikking en nodigden de scholen uit om met plannen voor verbetering te komen."

Frisse Scholen Toets

"Ons streven was kwaliteitsniveau Frisse Scholen Klasse B", gaat Looijen verder. "Op locatie controleerden we of de plannen toereikend waren aan de hand van de Frisse Scholen Toets. Daarna controleerden we of de maatregelen ook echt uitgevoerd waren. Wij beoordeelden niet de kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden. We behielden uitsluitend de rol van financier."

470 frisse klaslokalen

Toch moest de gemeente ook een projectorganisatie optuigen voor de Vensterscholen [bundeling van minstens één basisschool en verschillende andere instellingen in een wijk, red.]. "Het kostte extra tijd en geld om als eigenaar behalve de schoolruimten het gehele gebouw te voorzien van een passende installatie", zegt Boersma. "Daardoor rondden we het project pas in 2017 af. Maar we kunnen nu wel zeggen dat alle basisschoolleerlingen in de gemeente Groningen les krijgen in 470 frisse klaslokalen."

Rotterdam: verplichte toetsing

Rotterdam neemt een gezond binnenklimaat van basisscholen zeer serieus. De gemeente heeft sinds 2008 een plan van aanpak voor een gezonder binnenklimaat. Een verplichte toetsing blijkt een belangrijke succesfactor. Voor elke school is er een aanpak beschikbaar. De aanpak bestaat uit drie bouwstenen. Voor nieuwbouw en renovatie van scholen is er de Frisse Scholen Toets. Voor bestaande bouw is er de Binnenmilieuscan, die ontwikkeld is in het kader van de Green Deal Scholen. De scan moet scholen vooral bewust maken van de staat van het binnenklimaat. En om een goed binnenklimaat te borgen in de exploitatiefase zet Rotterdam in op het derde middel: prestatiecontracten voor onderhoud.

Contractuele afspraken

De Frisse Scholen Toets is een instrument van RVO om een gebouw te controleren op basis van het PvE Frisse Scholen. De toets wordt uitgevoerd door een deskundig en onafhankelijk adviseur. Tijdens de pilot in Rotterdam voerde Binnenmilieuadviseur Froukje van Dijken de toets uit. “Ik lette goed op hoe de kwaliteit van een frisse school is geborgd. Van voorlopig ontwerp tot uiteindelijk de contracten voor onderhoud. Belangrijk punt is bijvoorbeeld dat je dat onderhoud niet doet op basis van het aantal filters dat je vervangt. Het gaat om de vraag of een school voldoende schone lucht krijgt. Spreek dat vervolgens contractueel goed af met je leverancier.”

Verplichtstelling noodzakelijk

“De gemeente Rotterdam wil in alle scholen een gezond binnenklimaat”, zegt Adrie Gelderblom, senior medisch milieukundig adviseur bij de GGD Rotterdam-Rijnmond. “Daarom heeft Rotterdam de Frisse Scholen Toets als een harde voorwaarde opgenomen in de Leidraad Onderwijshuisvesting. Zo’n verplichtstelling is noodzakelijk. Anders blijf je afhankelijk van de wil van personen.”

Genoeg instrumenten en goede voorbeelden

Lang niet elke gemeente heeft een aanpak vergelijkbaar met die van Rotterdam, weet Gelderblom. “Dat is onverstandig. Want het is uitgebreid aangetoond dat zonder een dergelijke aanpak de kans op een ongezond binnenklimaat aanzienlijk is. Er zijn genoeg instrumenten en goede voorbeelden voor handen. Voor de kosten hoef je het evenmin te laten. Met de Frisse Scholen Toets zorg je voor een beter functionerende installatie en dat verdient zich terug.” Van Dijken is het daarmee eens: “Het is in principe niet moeilijk om voor een frisse, energiezuinige school te zorgen. Als je daar maar in alle fasen van een bouwproject bovenop zit.”

Lees meer informatie over Frisse Scholen op de website van RVO.nl.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c148 c225 c243
Onderzoek: 'COP minstens zo hoog voor natuurlijke koudemiddelen in warmtepompen'

Onderzoek: 'COP minstens zo hoog voor natuurlijke ...

Vandaag om 10:00 uur
timer 5 min

Welke wet- en regelgeving geldt bij het implementeren van natuurlijke koudemiddelen in warmtepompen en wat is ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Uitwisseling warmte en koude op bedrijventerreinen biedt veel kansen

Uitwisseling warmte en koude op bedrijventerreinen ...

Gisteren om 11:01 uur
timer 5 min

Welke mogelijkheden zijn er voor jou en je bedrijf om de overtollige warmte of koude van andere bedrijven uit ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Gebruik van methaan uit biogas voor de energietransitie 

Gebruik van methaan uit biogas voor de energietransitie 

6 mei om 15:00 uur

Wat is de betekenis van methaangas en de omzetting daarvan in waterstof bij het koolstofvrij maken van de energievoorziening? ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Betaalbare starterswoning wel degelijk mogelijk

Betaalbare starterswoning wel degelijk mogelijk

6 mei om 09:41 uur

Een energieneutrale starterswoning voor 150.000 tot 200.000 euro is wel degelijk haalbaar. Dit concludeert Develop ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Met inspiratie, zonder rampen

Met inspiratie, zonder rampen

3 mei om 15:30 uur
timer 1 min

Claudia Bouwens: De blik op 2050 stemt droevig. We kennen de richting, maar met het tempo zoals het nu gaat, redden we het niet. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Nieuwe film over energietransitie: Het paradijs op aarde begint in Nederland

Nieuwe film over energietransitie: Het paradijs ...

23 apr om 07:01 uur
timer 3 min

In de documentaire ‘Het paradijs op aarde begint in Nederland (met de energietransitie)’ laat Ruud ...

Lees verder »

c21 c26 c243
Advertorial: Van energielabel F naar A!

Advertorial: Van energielabel F naar A!

21 apr om 07:00 uur

De isolatie-eisen die gesteld worden in de bouw zijn hoog. Goede isolatie, een hoge luchtdichtheid en het beperken ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Eerste gemeenten aan de slag met Slimme Wijken Aanpak

Eerste gemeenten aan de slag met Slimme Wijken ...

19 apr om 13:01 uur
timer 2 min

Aardgasvrij in 2050 is de stip aan de horizon, maar nu al kunnen woningen aardgasvrij-ready worden gemaakt. Om ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Wat kunnen we leren van de aardgastransitie uit de jaren 60?

Wat kunnen we leren van de aardgastransitie ...

19 apr om 10:01 uur
timer 6 min

Met een indrukwekkende propagandacampagne, duizenden kilometers leidingwerk en miljoenen apparaten die werden ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c243 c265
Mythes warmtepomp ontrafeld in gratis webinar

Mythes warmtepomp ontrafeld in gratis webinar

14 apr om 10:01 uur
timer 1 min

In het webinar ‘Warmtepompen in de bestaande bouw’ wordt uitgelegd hoe warmtepompen voor zowel CO2-reductie ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c237 c243
Utrecht aan de slag met Buurt Bouwdoos Warmtetransitie

Utrecht aan de slag met Buurt Bouwdoos Warmtetransitie

12 apr om 10:01 uur
timer 5 min

“De Buurt Bouwdoos Warmtetransitie is een heel mooi concept dat we graag in heel Nederland  benut willen ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Niet omdat het beton opraakt

Niet omdat het beton opraakt

9 apr om 17:00 uur
timer 3 min

Hans Korbee: Net zomin als dat het stenen tijdperk eindigde omdat de stenen opraakten, zal de huidige lineaire bouweconomie ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up