'Woningconcepten van de toekomst zijn van hout'

timer7 min

Met 2,4 miljoen woningen in de portefeuille dragen corporaties een grote verantwoordelijkheid om de vastgoedvoorraad CO2-neutraal en circulair te maken. Hoe maken zij de woningen toekomstbestendig en welke rol speelt gecertificeerd hout in die ambitie? De bijeenkomst ‘Houtbouw & woningcorporaties’ liet bouwers houtconcepten pitchen, die een forse bijdrage leveren aan duurzaamheid.

Abonneer je op ons Youtube-kanaal:

Gastheer Mark Kemna van FSC Nederland schetste eerst de missie en boodschap van zijn organisatie: “We zetten ons in voor het herstel en het behoud van bossen, met de boodschap ‘Kies voor hout, maar dan wel gecertificeerd’. Meer vraag naar FSC-gecertificeerd hout, betekent meer beschermd bos.” Hij duidt daarbij dat FSC niet alleen gaat over tropisch hout: “Er zijn 1700 bosgebieden in 77 landen met een grote diversiteit aan houtsoorten. Het gebruik van hout uit gecertificeerde herkomst kent een dubbele winst: je draagt bij aan gezonde bossen met toekomst en het is een milieu- en klimaatvriendelijk bouwmateriaal.”

Goede voorbeeld volgen

Hoeveel hout wordt er op dit moment toegepast en wat zijn de groeimogelijkheden? Meten is weten: “Ymere maakt voor haar jaarverslag een berekening die laat zien hoeveel hout zij gebruiken in verschillende projecten. Zo hebben ze in 2020 445 m3 tropisch hout en 2957 m3 naaldhout toegepast. Deze woningcorporatie laat zien dat je ook als opdrachtgever bossen kunt beschermen, door gecertificeerd hout toe te passen en CO2 vast te leggen.” Om het goede voorbeeld te doen volgen, pitchten diverse bouwers houtbouwconcepten, die verduurzaming met hout vereenvoudigt. “We stelden deze partijen drie vragen,” luidt Rick Kamphorst van FSC de verhalen in, “te weten: ‘Hoe ziet het concept eruit’, ‘Welke bijzondere kwaliteiten zijn er’ en ‘Waarom is het concept geschikt voor sociale woningbouw?’.

Dijkstra Draisma beet het spits af. “Onze conceptwoningen met Cross Laminated Timber (CLT)-casco worden parametrisch ontworpen en in de fabriek gemaakt, om vervolgens op de bouwplaats in één dag klaar te worden gestoomd. BENG en Nul op de Meter (NoM) zijn mogelijke ambities en de gevels zijn remontabel. Met de toepassing van een CLT-casco reduceer je 30 ton CO2 per woning ten opzichte van traditionele bouw.” Heembouw pakte het stokje over en vertelde over een concept met volwaardige twee laags grondgebonden woningen. “Slimm is een concept dat all-electric wordt uitgevoerd en voldoet aan BENG, en dat optimaal gebruik maakt van de houtbouwmethodes CLT en houtskeletbouw (HSB). De woning wordt prefab gerealiseerd en er is sprake van een lage CO2-uitstoot tijdens de bouw, met hoge kwaliteit.”

Bijdrage aan CO2-vermindering

Voordat de volgende twee pitches op het digitale toneel verschijnen, duidt Kamphorst de uitdagingen die samenhangen met de klimaatambities. “Onze sector heeft flinke duurzaamheidsdoelstellingen om aan bij te dragen. Zo moeten we een CO2-neutrale en circulaire omgeving hebben in 2050. Als bouw hebben we daar een grote bijdrage aan te leveren, want we weten dat een groot deel van de uitstoot uit onze productie komt [ongeveer 5% van CO2-uitstoot wereldwijd is voor rekening van de bouwsector, red.]. Gecertificeerd hout kan een belangrijke bijdrage leveren aan het verlagen van de uitstoot.”

'Woningconcepten van de toekomst zijn van hout'

De conceptwoningen van Dijkstra Draisma met Cross Laminated Timber (CLT)-casco worden parametrisch ontworpen en in de fabriek gemaakt.

Hout wordt op verschillende manieren toegepast om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. “We zagen er in de eerste twee pitches al voorbeelden van”, gaat Kamphorst verder. “HSB en CLT zijn varianten, waarbij het verschil vooral in de bouwmethodiek zit. HSB wordt gebruikt als skelet, de constructie van het gebouw en kan worden afgewerkt met traditionele materialen. Daardoor zien woningen met HSB eruit als traditionele gebouwen met een schil van baksteen, maar de kern is van hout. Dáár zit dan ook de impact van HSB: het hout is wat ‘verstopt’, maar je gebouw geniet wel van alle voordelen op het vlak van circulariteit en het opslaan van CO2.” CLT heeft op zijn beurt interessante kenmerken op het vlak van duurzaamheid, waaronder de hoge sterkte en de veelzijdigheid in ontwerp. “Je kunt grote overspanningen creëren en ziet CLT vooral terug in hoogbouw zoals in haut in Amsterdam. Een groot voordeel ten opzichte van HSB is dat het niet afgewerkt dient te worden en je het kunt toepassen als vloer of wand.”

Afrekenen met vooroordelen

Kamphorst nam daarna de gelegenheid om af te rekenen met vooroordelen die de revue passeren over hout. “Zoals brandveiligheid. Hout brandt, maar hout verliest langzamer sterkte dan bijvoorbeeld staal. Het ploft of knapt niet op een onvoorspelbare manier, wat bij beton of staal wel het geval is.” Ook wordt wel eens genoemd dat houtgebruik ten koste gaat van de bossen in de wereld. “De hoeveelheid bosareaal in Europa is echter alleen maar toegenomen, terwijl we het intensiever gingen gebruiken. Toch is er op laatstgenoemde vlak nog een heleboel te winnen, want we gebruiken nog maar 60% van de bijgroei op jaarbasis, dus er is een enorme potentie. Als de bossen FSC-gecertificeerd zijn, kunnen we garanderen dat ze ook blijven bestaan.”

Een laatste vooroordeel gaat over de kosten van houtbouw. Houtbouw zou duurder zijn, natuurlijk een belangrijk punt voor woningcorporaties met een beperkt budget en verantwoordelijkheid om die optimaal in te zetten. “De woningen uit hout zijn inderdaad duurder in de initiële kostprijs, maar dat komt vooral omdat de sector niet gewend is om te bouwen met hout. Daardoor gaat er meer tijd zitten in de constructie en wordt de kostprijs door randfactoren omhoog gedrukt. Projectontwikkelaars geven juist aan dat het mogelijk is om met hout niet duurder te produceren dan met andere materialen.” Een voorwaarde is wel dat er meer praktijkervaring wordt opgedaan. “Hoe meer houten woningen gebouwd worden, hoe meer ervaring we opdoen en daardoor daalt de kostprijs.”

Biobased, circulair, remontabel

Het was aan de twee volgende pitchers om deze praktijkervaringen verder onder de aandacht te brengen, door hun concepten in de schijnwerpers te zetten. “We realiseren circulaire leefomgevingen met optimale balans tussen mens en natuur”, trapte Lister Buildings deze nieuwe ronde af. “Onderdeel van het platform is een industrieel bouwsysteem, bestaande uit houten modules, die geconfigureerd worden naar diverse types woongebouwen. Het systeem is zo ontworpen dat ieder deel van het gebouw van specifieke gevelelementen kan worden voorzien.” Ook Finch Buildings deed een duit in het zakje, en richt zich op het maken van houten gebouwen van hoge kwaliteit. Een voorbeeld daarvan is het project M’DAM, met 62 appartementen bestemd voor onder andere sociale koop en huur. Het gebouw is niet alleen energieneutraal, maar is ook modulair opgebouwd uit 106 modules van massief hout. “Biobased, circulair en remontabel”, geeft Finch Buildings aan. “Alle woningstichtingen moeten voor biobased bouwen kiezen, want het is niet duurder, maar wel beter.”

'Woningconcepten van de toekomst zijn van hout'

Biobased, circulair en remontabel zijn sleutelwoorden voor toekomstbestendige bouwontwikkelingen, zoals hier in Monnickendam

Over die gedachtegang kon Fien Wonen meepraten, een corporatie die zich eerder op DuurzaamGebouwd.nl uitliet over de kansen die samenhangen met biobased bouwen. “We hebben als standpunt dat we ‘biobased bouwen, tenzij…’, waarmee we hopen een nieuwe standaard te zetten”, vertelde Reinier van der Kuij van Fien Wonen. De corporatie deed, samen met een student,  onderzoek bij huurders over wat zij van houtbouw en duurzaamheid vinden. “Wij kunnen als sector en als corporaties wel overtuigd zijn van de voordelen van duurzaam en circulair bouwen, maar hoe gaan we onze huurders meenemen in dit proces?”, vraagt Van der Kuij zich af. “Uit het onderzoek blijkt dat 58% van de huurders bereid is om iets meer te betalen, als de energiekosten omlaag gaan. Datzelfde percentage bewoners is bereid om wat meer huur te betalen voor een duurzamer huis. 14% is pertinent tegen huurverhoging voor iedere vorm van verduurzaming.”

Het volledige artikel lees je in de Innovatiecatalogus 2021, die binnenkort verschijnt. 

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c244 c260
‘Innoveren in de bouw moet zonder tunnelvisie’

‘Innoveren in de bouw moet zonder tunnelvisie’

Vandaag om 15:01 uur
timer 6 min

In Amsterdam verrijst de eerste houten woontoren van heel Nederland. Hoewel de naam doet vermoeden dat deze 73 ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Corporaties mogen circulariteit niet vergeten

Corporaties mogen circulariteit niet vergeten

Vandaag om 10:01 uur
timer 6 min

Woningcorporaties zijn druk bezig met de energietransitie, maar hebben ondertussen weinig oog voor klimaatadaptief ...

Lees verder »

c21 c160 c168 c171 c225 c244
Inspiration Centre De Verbinding: living lab voor gezondheid

Inspiration Centre De Verbinding: living lab ...

Vandaag om 07:01 uur
timer 6 min

Het beste in je naar boven halen. Dat is wat het in oktober geopende familiehuis en Inspiration Centre van Dura ...

Lees verder »

c21 c171 c225 c243 c244
Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal

Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan ...

25 jan om 08:00 uur
timer 6 min

Het is misschien wel de blauwdruk voor gebouwen in de stad van de toekomst: een drijvend en energieneutraal kantoorgebouw, ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Het sluiten van de verantwoordelijkheidscirkel

Het sluiten van de verantwoordelijkheidscirkel

22 jan om 08:00 uur
timer 8 min

Wat nu als opdrachtnemer en opdrachtgever sámen vaststellen hoe een project het beste uitgevoerd kan worden, ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244 c245
Wij zijn de overheid

Wij zijn de overheid

21 jan om 17:00 uur
timer 2 min

Onno Dwars: Nu Rutte III demissionair is, maakt Nederland de balans op. Als bouw- en vastgoedsector werden wij de afgelopen ...

Lees verder »

c21 c135 c185 c225 c244
Cirkelstad Deventer trekt samen op met ambitieuze wethouder Walder

Cirkelstad Deventer trekt samen op met ambitieuze ...

21 jan om 10:01 uur
timer 6 min

Sinds afgelopen najaar is Cirkelstad Deventer actief in een gemeente die al heel wat duurzame stappen zette. Zo ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c244 c245
Volledig remontabele houten huizen met vraaggestuurde ventilatie 

Volledig remontabele houten huizen met vraaggestuurde ...

21 jan om 07:00 uur
timer 3 min

Bouw•Novum ging drie jaar geleden aan de slag met woningen waarin de bewoner centraal staat. De uitkomst: ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Webinar Circulair Bouwen: toekomstgericht ontwerpen met optimaal waardebehoud

Webinar Circulair Bouwen: toekomstgericht ontwerpen ...

20 jan om 07:00 uur
timer 1 min

Circulair Bouwen laat zien hoe de bouw- en vastgoedsector tijdens het bouwen herbruikbaarheid van grondstoffen ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Nieuwe kansen en subsidies voor circulariteit

Nieuwe kansen en subsidies voor circulariteit

18 jan om 08:01 uur
timer 2 min

In 2021 stelt de overheid 114 miljoen euro subsidie beschikbaar voor het circulair herinrichten van je bedrijf. ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c249
Circulair aanbesteden: acht kansen op succes

Circulair aanbesteden: acht kansen op succes

14 jan om 10:01 uur
timer 3 min

Circulair aanbesteden is niet eenvoudig. Er zijn nog weinig regels voor een circulair speelveld, wat het uitvragen ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c280
Eerste circulaire sociale huurwoningen in Twente

Eerste circulaire sociale huurwoningen in Twente

12 jan om 16:01 uur
timer 3 min

In de Enschedese wijk Stroinkslanden kregen bewoners vorige week van Woningcorporatie De Woonplaats de sleutel ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up