Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

timer4 min
Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

Met een goede mix van praktijk, toekomst en dilemma’s was het webinar Industrialisatie een schot in de roos. De markt maakt al veel vorderingen, nu de opdrachtgevers nog.

 

De ruim honderd bezoekers aan de online-bijeenkomst werden ontvangen door Lianda Sjerps-Koomen, die door haar functies bij Stroomversnelling en RC Panels met veel vakinhoudelijke kennis steeds de juiste snaar wist te raken. Bovendien was er een interessant en verdiepend programma, met niet alleen een betonproducent, maar ook twee bouwers die lieten zien dat geïndustrialiseerd bouwen nu al prima kan plaatsvinden. Tot slot werd een hypermodern fabrieksconcept getoond dat over Europa kan worden uitgerold.
Sjerps-Koomen leidde het programma in met de vaststelling dat je met industrialisatie, digitalisering en robotisering meer kunt doen met een beperkter aantal mensen. Bovendien is het leuk en zinvol werk en dus nog makkelijker om mensen aan te trekken. Industrialisatie levert bovendien zekerheid op, snelheid en ook meer keuzevrijheid.

Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

V.l.n.r.: Ulla-Britt Krämer, Johan Wessels, Lianda Sjerps-Koomen, Mike Janssen en Dennis Duffels.

Standaardisatie prefab vloeren

De aftrap was vervolgens voor Dennis Duffels (VBI) die inging op relevante ontwikkelingen op het gebied van betonnen prefab kanaalplaatvloeren. Duffels ziet momenteel een enorme golf van industrialisatie over de bouwsector rollen. Ook zijn daarbij modulaire partnerships mogelijk, maar in beide gevallen is er vaak sprake van oplossingen die ‘bouwbedrijf eigen’ zijn. Hij pleitte daarom voor meer standaardisatie en compatibel systemen voor grondgebonden (rijtjes)woningen.
“Pas in het constructieve ontwerp standaardisatie toe waar variatie geen extra toegevoegde waarde heeft voor de opdrachtgever of bewoner. En biedt variatie aan waar dat functionele waarde toevoegt. De architectonische vrijheid blijft daarbij volledig gewaarborgd. Dus kies voor bepaalde eenheidsmaten”, stelde Duffels, zoals ook gebeurt bij de breedte van keukenapparatuur en -kastjes, en laat woningen per producent niet steeds millimeters van elkaar verschillen (breedte, plafondhoogte). Duffels gaf het platform-denken van Volkswagen als voorbeeld, met veel verborgen uniformiteit én functionele variatiemogelijkheden.

Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

Naast de optimalisatie met de kanaalplaatvloer gaat VBI inmiddels verder met de introductie van de VBI Integraalvloer. Het centrale thema hierbij is niet alleen standaardisatie, maar ook productintegratie. De prefab betonnen maatwerkvloer die dan de fabriek uitrolt, is al voorzien van alle W en E installaties (ook vloerverwarming is mogelijk), terwijl het geheel veel lichter is dan normaal en geen afwerking meer nodig heeft (beide zijden!). In een compatibel bouwsysteem van bijvoorbeeld conceptbouwers kunnen hierna veel onderdelen van een casco makkelijk (plug & play) aan elkaar worden gekoppeld. Industrialisatie, waarschuwde Duffels tot slot, kan op dit moment nog zorgen voor overcapaciteit, want de productiecapaciteit van bouwers en de industrie is vaak hoger dan de vergunningverlening en planontwikkeling kan bijbenen.

Kant-en-klaar

Na dit verhelderende inkijkje kregen twee bouwers de gelegenheid te laten zien hoe industrialisatie in de praktijk van de woningbouw uitpakt. Het woord was eerst aan Mike Janssen (projectleider afdeling wonen bij Van der Heijden bouw en ontwikkeling). De voordelen van prefab en industrialisatie zijn legio, aldus Janssen. Zo kan een huis al in vijf weken kant-en-klaar worden opgeleverd, met minder kosten voor opslag en transport, met een betere kwaliteit, minder afhankelijkheid van het weer en met minder afval. Uiteindelijk kan het proces toe met minder vaklieden en zijn ook de kosten en risico’s geringer, omdat er in het hele proces veel minder stappen gemaakt worden.

Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

Janssen toonde vier praktijkvoorbeelden, geschikt voor grondgebonden woningen en appartementen, met veel ontwerpvrijheid voor het standaard concept dat Van der Heijden ook zelf in projecten ontwikkelt. Voor woningbouwcorporaties is dit concept met extra variaties (NOM) beschikbaar en Van der Heijden zelf kan door copy-paste van een eigen, ouder bouwconcept ook snel een prefab project opzetten.

Als Van der Heijden vooruitblikt, dan wordt een huis al binnen twee weken gebouwd. Daarvoor is vooral een verbeterde infrastructuur en logistiek nodig en verder een snellere procedure voor de vergunningaanvraag en het op tijd aanwezig zijn van nutsvoorzieningen. Industrialisatie vraagt ook om samenwerking op basis van partnerships, wat bijna lijkt op ‘klussen met vrienden in plaats van bouwen op eilandjes’. Voor partners en opdrachtgevers moet de transparantie over zaken als de winst- en risicoverdeling bovenaan staan. De markt is er klaar voor.

Platform

Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajectenEen vergelijkbaar verhaal werd getoond door Johan Wessels, planontwikkelaar bij Ufkes, onderdeel van VolkerWessels. Met MorgenWonen is de legolisering van de bouw al volop gaande. Het is een industrieel platform op basis van digitaal gestuurde technologie. Met robotisering, gebruik van data en hergebruik van materialen schuilt hier veel meer achter dan ‘zomaar’ prefab. Het platform spiegelt zich aan de vliegtuigindustrie: diverse onderdelen verzamelen op een hub en vervolgens het product op de bouwplaats assembleren.

Een huis bouwen in het concept MorgenWonen duurt nu ongeveer drie maanden, inclusief de buitenberging, alle infrastructuur en het aanleggen van elektra. Ook hierbij zijn diverse pakketten mogelijk, met bijvoorbeeld een wisselende plaats van het losse badkamer-element. Mede dankzij plug & play kan één woning, op vijf vrachtwagens aangeleverd, al in één dag staan (zie het filmpje). De gasloze woningen van MorgenWonen zijn ook Nul-op-de-Meter (NOM, met buitenunit warmtepomp in schoorsteen!), demontabel (afgezien van de fundering) en worden geregistreerd in Madaster. Er zijn er al 2500 van gemaakt, dus de kinderziektes zijn er wel uit.

Ook Wessels keek alvast naar de toekomst. Het innoveren gaat ontzettend snel, maar aan de ontwerpende kant is niet veel winst meer te behalen. Zo stuurt de architect (vaste partij) na autorisatie van de werkvoorbereiding via de software direct de fabriek aan. Wessels voorziet dat er een steeds grotere diversiteit aan producten ontstaat, waardoor fabrieken moeten uitbreiden en kranen op de bouwplaats groter worden. Het is hen gelukt om dat ook elektrisch te doen. Ufkes zag ten slotte ook kansen voor het onderhoud en beheer, dat woningcorporaties uitbesteden aan de bouwer.

Blauwdruk fabriek

Na een korte pauze was het laatste woord aan Ulla-Britt Krämer, die namens de Provincie Overijssel deel uitmaakt van INDU-ZERO. Dit is een grootschalig, internationaal programma dat als doel heeft het ontwikkelen van een blauwdruk voor een gasloze fabriek, waarin renovatiepakketten worden gebouwd voor de schil van een woning. De ins & outs zijn prima verwoord in het filmpje dat Krämer toonde:

De prefab renovatiepakketten, 15.000 per fabriek per jaar, worden inclusief de ruimte (sleuven) voor installaties als warmtepomp en ventilatie geleverd. Verder wordt bijvoorbeeld gedacht aan het ontwerpen van kozijnloze ramen. Het onderwerp circulariteit is ook nadrukkelijk in beeld, met als uitgangspunt dat de LCA van de producten veel beter scoort dan die in de huidige markt. Uiteindelijk is een kostenreductie van 50% het doel.

Industrialisatie gaat sneller dan vergunningstrajecten

De gesprekken met partners voor een eerste fabriek in Nederland zijn al gaande. De investeringen zijn niet misselijk, evenals de omvang van de fabriek (7 hectare; totaal opp. terrein 20 hectare), waar dagelijks 150 vrachtwagens hun vracht afleveren en/of ophalen. Met de modernste technologieën en datalijnen wordt het bovendien een smart factory. Eén renovatiepakket vergt drie werkdagen voor vijf medewerkers, wat uiteindelijk neerkomt op een personeelsbestand van 870 man/vrouw per fabriek, zo rekende Krämer voor. Voor de activiteiten op de bouwplaats zal een webbased trainingstool komen.
Woningcorporatie Domijn is in Enschede al bezig met een praktijkproef. In oktober hoopt men daar met enkele rijtjeshuizen drie verschillende oplossingen (ook NOM) te showen. Een van de vele positieve ontwikkelingen op het gebied van industrialisatie om naar uit te kijken.

Verslag: Ysbrand Visser

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c120 c225 c268 c280
INDU-ZERO laat zien hoe de renovatie van de toekomst eruitziet

INDU-ZERO laat zien hoe de renovatie van de ...

19 nov om 09:01 uur
timer 3 min

Hoe kun je voor bestaande woningen een golf van betaalbare renovaties tot stand brengen? Het project INDU-ZERO ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c260 c268
Circulair invullen woningbouwopgave centraal in De Circulair Bouwen Podcast

Circulair invullen woningbouwopgave centraal ...

23 aug om 09:01 uur
timer 1 min

Nederland staat voor een grote woningbouwopgave en dat moet worden ingevuld door circulair te bouwen. Daar zijn ...

Lees verder »

c257 c268
Ebook Industrialisatie

Ebook Industrialisatie

In de gratis ebook Industrialisatie laten we zien hoe industrialisatie de opgave van 1.000 duurzame woningen ...
c21 c225 c260 c268
De variaties van een woonfabriek

De variaties van een woonfabriek

1 jul om 17:30 uur
timer 1 min

Tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres 2021 stond vandaag het thema ‘Woonfabriek’ centraal in een paneldiscussie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c268
Duurzaam Gebouwd Congres 2021: ‘Woningnood vraagt om andere benadering’

Duurzaam Gebouwd Congres 2021: ‘Woningnood ...

1 jul om 16:15 uur
timer 8 min

Welkom in de Woonfabriek! Dat we industriële woningen heel hard nodig hebben om in te lopen op het woningtekort, ...

Lees verder »

c21 c225 c261 c268 c280
Digitaal platform om woningbouw te versnellen

Digitaal platform om woningbouw te versnellen

28 jun om 23:41 uur
timer 4 min

In 2022 zal er in Heerenveen een woonfabriek op volle toeren draaien. Daarbij gaan niet alleen een hele reeks ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265 c268
Aedes-voorzitter Martin van Rijn: ‘We hebben industriële woningen heel hard nodig’

Aedes-voorzitter Martin van Rijn: ‘We ...

28 jun om 09:00 uur

Voor corporaties gaat het erom spannen de komende jaren. Zij kennen de prangende opgave om het woningtekort in ...

Lees verder »

c21 c225 c268
Fijn Wonen onthult assortiment geïndustrialiseerde appartementen

Fijn Wonen onthult assortiment geïndustrialiseerde ...

25 jun om 12:01 uur
timer 2 min

Fijn Wonen, het woonproduct van Van Wijnen, lanceerde op 24 juni 2021 een nieuw assortiment woningen in DeFabrique ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c268
Martin van Rijn en de Gideonsbende op Duurzaam Gebouwd Congres 2021

Martin van Rijn en de Gideonsbende op Duurzaam ...

18 jun om 07:00 uur
timer 2 min

Op 1 juli 2021 verwelkomen we je in onze Wondere Woonfabriek, waar we aan de weg naar de toekomst bouwen. Dat ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c268
Forse groei van techniek in modules

Forse groei van techniek in modules

2 jun om 10:01 uur
timer 3 min

Het Modulair Bedrijf, een start-up van Croonwolter&dros, heeft na twee jaar een nieuwe naam en website: de ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c268
Duurzaam Gebouwd Congres 2021: Welkom in de Woonfabriek!

Duurzaam Gebouwd Congres 2021: Welkom in de ...

20 mei om 15:00 uur
timer 2 min

Hoewel we in 2020 de bouwproductie zagen krimpen, staan alle signalen op groen. Het tij keert met een enorme vraag ...

Lees verder »

c21 c225 c268
Nieuw: digitaal magazine Industrialisatie

Nieuw: digitaal magazine Industrialisatie

10 mei om 07:00 uur

Vers van de pers: het digitale magazine Industrialisatie van Duurzaam Gebouwd. Je leest de uitgave gratis in onze ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up