Voorzitter transitieteam: ‘We moeten op veel terreinen nog de succesformule vinden’

timer6 min
Voorzitter transitieteam: ‘We moeten op veel terreinen nog de succesformule vinden’

Vincent Gruis volgde Elphi Nelissen op als voorzitter van het transitieteam Circulaire Bouweconomie. Welke kant wil de hoogleraar Housing Management op? "Met het transitieteam willen we graag in de actiestand staan en niet het zoveelste praatclubje zijn."

Tekst: Anton van Elburg

Wat viel je op in deze eerste maanden van je voorzitterschap?

‘Er gebeurt heel veel, zowel binnen als buiten het transitieteam. Er verschijnen bijvoorbeeld veel publicaties over allerlei aspecten van circulair bouwen. Zo is mede in opdracht van het team onlangs het Inspiratieboek voor woningbouw met hout geproduceerd en andere partijen publiceren ook veel rapporten. Platform CB’23 heeft bijvoorbeeld mooie leidraden voor circulair inkopen en ontwerpen uitgebracht. Daarnaast is er hard gewerkt aan de contouren voor het zogeheten Basiskamp en de formulering van het Uitvoeringsprogramma (zie kader). Daar kunnen we concreet mee aan de slag.’

In 2050 moet de bouw volledig circulair zijn. Wat betekent dat?

‘We hebben er uitvoerig over gediscussieerd de afgelopen maanden en we formuleren het einddoel nu als volgt: 'In 2050 slagen we erin om te voorzien in de sociaaleconomische behoeften aan huisvesting en infrastructuur zonder daarbij de draagkracht van de aarde te overschrijden in de vorm van uitputting, CO2-uitstoot, vervuiling, biodiversiteitsverlies en andere milieuschade. Hierbij is er geen sprake van afwenteling in de tijd, naar andere landen of verlies van andere sociaaleconomische waarden, zoals leveringsrisico’s, ten gevolge van de circulaire bouweconomie.'

‘Wij denken dat die doelstelling voor een heel groot deel te bereiken is door de norm voor de Milieukostenindicator (MKI) en de Milieuprestatie gebouwen (MPG) op termijn op nul te stellen. De MKI omvat al heel veel doelstellingen op het gebied van milieueffecten. Er zijn wel randvoorwaarden. Zo zal de kwaliteit van de data moeten verbeteren om het instrument beter te kunnen toepassen. Daarnaast moet het instrument niet alleen op nieuwbouw, maar ook op renovatie toegepast kunnen worden.’

Is het mogelijk de circulariteitsopgave voor de bouw te kwantificeren?

‘Nee, we kunnen nog geen cijfers noemen. Simpelweg omdat we de einddoelstelling nog niet hebben vertaald naar concrete tussendoelstellingen. Die moeten in 2023 klaar zijn als onderdeel van het basiskamp (zie kader, red.). Als markt en overheid het daarover eens zijn, is een realistisch pad te schetsen voor de bouwsector. Maar dat de uitdaging groot is begrijpt iedereen. Het is vergelijkbaar met de energietransitie waar we nu al decennia mee bezig zijn.’

Wat kunnen we leren van de energietransitie?

‘Dat doelstellingen geleidelijk steeds ambitieuzer moeten worden, maar tegelijkertijd wel haalbaar moeten blijven. En de normen kun je alleen om de paar jaar aanscherpen als er vertrouwen is in de meetmethode. De energietransitie zorgde er ook voor dat partijen verder proberen te denken dan het investeringsmoment. Bij een renovatie spreken ze met een bouwer of installateur steeds vaker een prestatiegarantie af. Die vooruitziende blik is bij circulair bouwen nog belangrijker. Kun je wat er nu in een gebouw wordt gezet er over 50 jaar nog uithalen? En wat is het dan waard? Het is een nieuwe werkwijze met de nodige consequenties. Als het gaat om restwaardebepaling bijvoorbeeld, moeten taxateurs en accountants vanaf het begin gaan meedenken.’

In welke fase van de transitie bevinden we ons nu?

‘Het bewustzijn van de problematiek onder de professionals is al aardig goed ontwikkeld. Iedereen in de bouwkolom denkt wel op de een of andere manier na over het onderwerp, en dat was bij de start van het transitieteam in 2018 nog niet het geval. Circulair bouwen is geen hype meer. Tegelijkertijd zijn veel initiatieven nog pilots, dus echt grootschalig circulair bouwen, daar zijn we nog niet. Opdrachtgevers zijn bezig met het uitzoeken van de beste manieren van uitvragen en aanbesteden. We zitten in feite in de innovatiefase. Dat betekent dat er geïnvesteerd moet worden in menselijk kapitaal, producten en fabrieken. Daardoor is circulair bouwen nu nog duurder dan via reguliere methoden. Bij opdrachtgevers zijn er echter ook grenzen aan de budgetten. Mijn persoonlijke mening is daarom dat de overheid de risico’s die verbonden zijn aan innovatie voor een deel zou moeten financieren.’

Wat kan de overheid verder doen om circulair bouwen te bevorderen?

‘De markt vraagt impliciet om een duidelijke en dwingende norm, dus de Rijksoverheid moet die normen stellen en niet te terughoudend zijn om partijen in beweging te brengen. En misschien moeten milieueffecten wel beprijsd worden, vergelijkbaar met de ideeën rondom de invoering van een belasting op de uitstoot van CO2. Uiteindelijk is het natuurlijk een samenspel van opdrachtgevers, overheid en alle partijen in de bouwkolom; van architecten tot aannemers en accountants.’

Wat is de rol van het transitieteam?

‘De contouren van het Basiskamp en het Uitvoeringprogramma staan er. We maken nu een witte vlekken-analyse. Dat wil zeggen dat we checken of er bepaalde onderdelen zijn in het totale proces die een extra zetje nodig hebben. We zoomen daarbij apart in op de diverse sectoren binnen de bouw. De verschillen kunnen namelijk heel groot zijn. In de GWW zijn ze bijvoorbeeld ver met de verduurzaming van asfalt, maar dat is uiteraard totaal niet relevant voor de woningbouw. En zo zijn corporaties druk bezig met de energietransitie, maar minder met circulariteit. Dan hebben we het nog niet eens gehad over de eigenaar-bewoners. De gemiddelde burger kijkt wel naar zijn energielabel, maar is niet bezig met de vraag of een kozijn demontabel is.’

Wat zijn de grootste obstakels?

‘We moeten op zoveel terreinen nog de succesformule vinden. Hoe gaan we bijvoorbeeld supplychains organiseren van secundaire materialen? Waar kan ik welke materialen vinden? Hoe moeten nieuwe instituties zoals materialenhubs gaan functioneren? Lokaal of regionaal? Enzovoorts, enzovoorts. Kennisdeling, nieuw beleid en aangepaste regelgeving zijn daarvoor essentieel. En voor ons als transitieteam geldt: hoe formuleren we concrete doelstellingen?’

Wat is jouw rol in dit proces?

‘Met het transitieteam willen we graag in de actiestand staan en niet het zoveelste praatclubje zijn. Ik ga dus erg inzetten op het ontwikkelen van concrete adviezen aan de overheid en instrumenten voor het veld. De markt is ongeduldig en wil aan de slag. Binnen het team werken we met heel veel passie aan dit onderwerp, en ik zie dat er ontzettend veel partijen staan te trappelen. Daarom gaan wij ook een oproep doen aan bedrijven, opdrachtgevers en transitiemakelaars die bezig zijn met circulair bouwen om partner te worden in het Uitvoeringsprogramma, voor zover ze dat niet al zijn.’


Wie is Vincent Gruis?
Vincent Gruis werkt sinds 1996 aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft, waar hij in 2001 promoveerde op het proefschrift ‘Financieel-economische grondslagen voor woningcorporaties’. Lees verder. Of bekijk De visie van Vincent Gruis na 100 dagen voorzitterschap


Dit doet het transitieteam
Het transitieteam Circulaire Bouweconomie adviseert de Rijksoverheid over beleid, regelgeving en marktstimulering rond circulair bouwen. Daarnaast wil het transitieteam bedrijven en kennisinstellingen stimuleren om aan de gang te gaan met circulair bouwen.

Het ‘Basiskamp’ is een set van uitgangspunten en doelstellingen die in 2023 gereed moet zijn. Vanaf dat moment start de klim naar de einddoelstelling (volledig circulair in 2050) pas echt. Per jaar wordt in een Uitvoeringsprogramma vastgelegd welke activiteiten het team onderneemt.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c243 c244
Toekomst van wonen en CO2-reductie

Toekomst van wonen en CO2-reductie

21 jul om 15:30 uur
timer 5 min

Marten Valk: We hebben in de gebouwde omgeving de uitdaging om onze huidige CO2-uitstoot terug te brengen van 180 Mt/jaar naar ...

Lees verder »

c21 c54 c244 c276
Visie op 2050: ‘Gebouwen produceren zelf water’

Visie op 2050: ‘Gebouwen produceren zelf ...

20 jul om 17:00 uur
timer 2 min

Johan Bel: Wat hebben we ons toch een zorgen gemaakt 30 jaar geleden. De aanstormende ellende van klimaatverandering denderde ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Kom alles te weten over de toepassing van het materialenpaspoort

Kom alles te weten over de toepassing van het ...

19 jul om 08:00 uur
timer 1 min

Wordt het materialenpaspoort de holy grail van de circulaire bouw en doet de hele bouwsector mee aan het categoriseren ...

Lees verder »

c2 c11 c21 c225 c244
Advertorial: Blijven verbeteren en verduurzamen

Advertorial: Blijven verbeteren en verduurzamen

15 jul om 08:15 uur
timer 2 min

Zowel met vlas als biobased en circulaire grondstof als met prefabricage, sluiten de Faay scheidingswanden perfect ...

Lees verder »

c2 c11 c21 c225 c244
Advertorial: milieuvriendelijke, betonnen bouwmaterialen spelen een belangrijke rol in de verduurzaming van de bouwsector

Advertorial: milieuvriendelijke, betonnen bouwmaterialen ...

13 jul om 09:30 uur

Om de bouwsector echt te kunnen verduurzamen, is het van belang om de milieu-impact van alle bouwmaterialen in ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c237 c243 c244 c265
Dura Vermeer op Duurzaam Gebouwd Congres 2021: ‘Krachten bundelen en lef tonen’

Dura Vermeer op Duurzaam Gebouwd Congres 2021: ...

28 jun om 13:15 uur
timer 5 min

‘Welkom in de Woonfabriek’, waar duurzame en gezonde woningen aan de lopende band worden vervaardigd ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c260
DERIX neemt gebruikte houtelementen terug om circulair te bouwen

DERIX neemt gebruikte houtelementen terug om ...

28 jun om 10:00 uur
timer 2 min

Wereldwijd veroorzaken bouwmaterialen zo'n 11 procent van de totale CO2-uitstoot en zijn verantwoordelijk voor ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Circulaire modewinkel in middeleeuws stadskasteel

Circulaire modewinkel in middeleeuws stadskasteel

18 jun om 11:01 uur
timer 3 min

Een gedeelte van het middeleeuwse stadskasteel Drakenborch in Utrecht is omgetoverd tot een hippe, circulaire ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Hoe circulair wil je het hebben?

Hoe circulair wil je het hebben?

15 jun om 13:31 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd-partner Heembouw wil circulair ontwerpen en bouwen concreet maken. Daarvoor riep de ontwerpende ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Duurzaam Bouwen Awards: ‘Innovatiever uitvragen met duurzaamheid als belangrijkste criterium’

Duurzaam Bouwen Awards: ‘Innovatiever ...

15 jun om 11:00 uur

Traditiegetrouw worden tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres de Duurzaam Bouwen Awards uitgereikt, aan de ‘Meest ...

Lees verder »

c21 c225 c244
<span>'NMD moet hét platform voor circulair bouwen worden'</span>

'NMD moet hét platform voor circulair ...

9 jun om 15:00 uur
timer 2 min

De stichting Nationale Milieudatabase (NMD) wil voor 2023 zorgen voor een platform die op landelijk uniforme wijze ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Circulair bouwconcept geselecteerd voor Rijksoverheidspaviljoen op Floriade

Circulair bouwconcept geselecteerd voor Rijksoverheidspaviljoen ...

7 jun om 14:17 uur

Het consortium van de Noordereng Groep (Ede) is de gekozen winnaar om het Dutch Innovation Experience (Di-X) Rijksoverheidspaviljoen ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up