De Shift: van projecten naar programmeren

timer6 min
De Shift: van projecten naar programmeren

Woningcorporaties spelen in de energietransitie vaak een cruciale rol. Om de specifieke vragen van corporaties goed te kunnen beantwoorden, helpt Stroomversnelling hen met een nieuwe handreiking tijdens De Shift II. Lees verder of ontdek zelf op 11 november dat met een goede aanpak de kosten voor een corporatie meestal omlaaggaan.

De centrale vraag tijdens het online event De Shift II luidt: Hoe maak je als woningcorporatie een draaiboek voor de komende dertig jaar? Zes woningcorporaties delen tijdens het event hun ervaringen met de programmatische aanpak van de energietransitie. Gastsprekers Jacqueline Cramer (hoogleraar Duurzaam Innoveren en voormalig minister) en Reint Jan Renes (lector Psychologie voor een Duurzame Stad) reflecteren vanuit hun expertise op de uitdagingen waarvoor de woningcorporaties staan. Bovendien wordt er een nieuwe Stroomversnelling handreiking gelanceerd, vol praktijkervaringen en nuttige tips.   

Elke route uniek

Als we uitzoomen en naar het jaar 2050 kijken, hebben alle woningcorporaties dezelfde opgave: een CO2-neutrale woningvoorraad. Dat komt voort uit het Nederlandse Klimaatakkoord. Maar de precieze route naar 2050 is voor elke corporatie uniek. Iedere organisatie heeft immers haar eigen DNA en opereert binnen haar eigen context. De ‘hoe-vraag’ levert dus verschillende antwoorden op.

De Shift: van projecten naar programmeren

Stroomversnelling lanceert op 11 november de handreiking ‘De energietransitie gepland krijgen’. Hierin wordt beschreven hoe zes vooruitstrevende woningcorporaties, ieder op hun eigen manier, een route naar 2050 hebben uitgestippeld. De Alliantie, Vivare, Casade, Woonstichting Valburg, Woonconcept en deltaWonen gaan in op praktische vragen zoals: hoe zet je de benodigde stappen, hoe krijg je je eigen organisatie mee en hoe ga je om met externe factoren die je planning vertragen of belemmeren?

Van project naar programma

De Shift en de bijbehorende handreiking gaan over de verschuiving van projectmatig werken naar programmeren. Een project is erop gericht om eenmalig een bepaald resultaat te bereiken, zoals bijvoorbeeld de renovatie van een blok woningen. Maar door te programmeren maak je ook langetermijndoelen concreet en behapbaar. Wat betekent programmatisch werken in de praktijk? Vier Stroomversnellers die hebben meegewerkt aan de handreiking delen hieronder alvast enkele inzichten.

Draaiboek voor de komende dertig jaar

Sjoerd Klijn Velderman (Stroomversnelling): “Programmeren wil zeggen dat je een draaiboek maakt voor de komende dertig jaar, waarbij je de hele portefeuille overziet. Je begint met het ordenen van de opgave en je kijkt tegelijkertijd naar je organisatie. Hoe je jouw opgave indeelt bepaal je zelf. Dat kan bijvoorbeeld op basis van natuurlijke onderhoudsmomenten, bouwjaar, woningtype of de sociale-economische omstandigheden van de bewoners. Het uiteindelijke doel van programmatisch werken is een soepel lopend proces, opschalen en daardoor tempo maken. Als je het goed aanpakt, gaan meestal ook de kosten voor de corporatie omlaag. Corporaties moeten hier vandaag, of eigenlijk gisteren al, mee aan de slag. Anders lopen we achter de feiten aan.”

Andere mindset

Simon Verduijn (Stroomversnelling): “Veel corporaties realiseren zich inmiddels dat de energietransitie-opgave niet gaat lukken binnen de gebaande paden. Als je dan begint met programmeren, trek je die opgave even los uit de dagelijkse gang van zaken. Er gaat een apart groepje mensen mee aan de slag, dat de ruimte krijgt om met een andere mindset naar mogelijkheden en oplossingen te kijken. En op een gegeven moment, na een jaar of vijf of misschien tien, worden de vernieuwingen die je doorvoert geleidelijk het nieuwe normaal. Dan heb je dus ‘De Shift’ gemaakt. Maar dat doe je niet van de ene op de andere dag.”

Eén bestuursbesluit

Niels Sijpheer (Stroomversnelling): “Als je de omslag maakt van procesmatig naar programmatisch werken, houdt dat ook in dat je op bestuursniveau een akkoord krijgt op een grootschalig plan. Je hebt het niet meer over een enkel woonblok of een flat, maar over meerdere woningen met hetzelfde kenmerk. Een lijst met investeringen is dan wat de Raad van Commissarissen nog ziet en waarover jaarlijks in één keer een besluit wordt genomen. Je gaat alleen naar hen terug, wanneer bijvoorbeeld het eerder afgesproken percentage overschrijding een probleem dreigt te worden. Op deze manier werken levert enorm veel tijdwinst op.”

Zes verschillende aanpakken

Tijdens De Shift II komen de kartrekkers van woningcorporaties de Alliantie, Casade, deltaWonen, Valburg, Vivare en Woonconcept uitgebreid aan het woord. Iedere corporatie hanteert haar eigen uitgangspunten bij het behapbaar maken van de programmatische aanpak. Wat zijn de meest in het oog springende verschillen?

José van der Loop (Stroomversnelling): “Bij de Alliantie worden programma’s ontwikkeld op basis van renovatie op natuurlijke momenten, met CO2-neutraal in 2050 als doel. Bij Casade staat juist het bouwdeel centraal, met de daaruit voortkomende bouwstroom. De Alliantie en Casade hebben allebei de nodige ervaring met grootschalige renovatie. Ze zijn inmiddels zo ver met hun programmatische aanpak dat ze middenin de uitvoering zitten. Op basis van hun ervaringen en de verzamelde data bekijken ze nu hoe de efficiency verder omhoog kan en hoe er vervolgstappen gemaakt kunnen worden.”

Aedes routekaart als basis

“Woonstichting Valburg en deltaWonen hebben met de Aedes routekaart, aangevuld met modellen en tools van externe adviseurs, een basis gelegd voor sturing op de maximale netto warmtevraag. Ze zitten allebei nog wat vroeger in het proces. Valburg heeft inmiddels de hele beleidscyclus doorgemaakt. Van strategische doelen stellen tot aan het vinden van een aanbieder die oplossingen heeft voor het programma van de komende vijf jaar.”

De Shift: van projecten naar programmeren
“Het bezit van Woonstichting Valburg is voornamelijk naoorlogs, met als zwaartepunt de jaren 60- en 70-woningen. De uitvoering vindt stapsgewijs plaats op basis van maatregelpakketten uit hun koersplan, dat is gebaseerd op prestaties. En deltaWonen heeft eerst de grote lijnen van het ingeplande bezit inzichtelijk gemaakt op basis van een nettowarmtevraag onder de 50kWh. Aan de hand van die inzichten overleggen zij nu met gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven. DeltaWonen wil de ontwikkeling vooral ook samen met haar stakeholders doormaken, vanuit respect voor elkaars belangen.”

Menukaart

“Ook Woonconcept heeft een eigen aanpak ontwikkeld: een menukaart met maatregelen en daaraan gekoppelde prestaties, waarmee de hele opgave gestructureerd kan worden. De menukaart is gebaseerd op segmentatie in bouwjaren en woningtypen. Vivare wil duurzaamheid binnen alle strategische doelstellingen een plek geven. Zij sturen meer op Rijksbeleid en werken daarin samen met hun stakeholders. Ze kiezen er bijvoorbeeld voor om eerst met een koploper-gemeente aan de slag te gaan en daarna de geleerde lessen te vertalen naar samenwerkingen met andere gemeenten. Vivare streeft er ook uitdrukkelijk naar om verduurzaming een intrinsieke kernwaarde te maken binnen de hele organisatie.”

“Als we ten slotte kijken naar de overeenkomsten tussen deze praktijkvoorbeelden”, besluit Van der Loop, “dan is de gemene deler dat je als corporatie je volledige opgave overziet en indeelt, en vervolgens aan de slag gaat met behapbare stukken. Een toegewijd team is dan gedurende een periode van enkele jaren bezig met de eerste deelopgaves. Vaak zal er dan worden gekozen voor een kenmerk waarmee je je portefeuille goed kunt indelen, zoals bouwjaar, woning- of gebouwtype, woningprestaties, bouwdeel of onderhoudsopgave.”

De Shift II vindt plaats op 11 november van 10.00 tot 12.30 (online). Het volledig programma (en aanmelden) vind je hier.

Tekst: Stroomversnelling
Foto’s: De Dakenstroom van woningcorporatie Casade

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c275 c280
Van Transitievisie Warmte naar Uitvoeringsplan

Van Transitievisie Warmte naar Uitvoeringsplan

26 nov om 15:50 uur
timer 8 min

Nu bijna alle Nederlandse gemeenten de Transitievisie Warmte aan hun gemeenteraad hebben voorgelegd, is de volgende ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c268 c280
INDU-ZERO laat zien hoe de renovatie van de toekomst eruitziet

INDU-ZERO laat zien hoe de renovatie van de ...

19 nov om 09:01 uur
timer 3 min

Hoe kun je voor bestaande woningen een golf van betaalbare renovaties tot stand brengen? Het project INDU-ZERO ...

Lees verder »

c21 c225 c280
Van der Heijden Bouw en Ontwikkeling groeit met vestiging in Breda

Van der Heijden Bouw en Ontwikkeling groeit ...

18 nov om 14:39 uur
timer 3 min

Van der Heijden bouw en ontwikkeling bouwt niet alleen stevig voor anderen, maar ook aan de eigen toekomst. De ...

Lees verder »

c21 c225 c275 c280
Warmtetransitievisie 2021: hoe ziet de finish eruit?

Warmtetransitievisie 2021: hoe ziet de finish ...

20 okt om 09:01 uur
timer 31 min

Het gaat er in veel gemeenten om spannen, de komende weken. Welke uitkomsten rollen er precies uit de verschillende ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243 c280
Golf van duurzame renovaties in Europa

Golf van duurzame renovaties in Europa

19 aug om 13:01 uur
timer 1 min

Dit najaar komt de blauwdruk beschikbaar voor een fabriek die in Europa een duurzame renovatiegolf op gang moet ...

Lees verder »

c21 c225 c261 c268 c280
Digitaal platform om woningbouw te versnellen

Digitaal platform om woningbouw te versnellen

28 jun om 23:41 uur
timer 4 min

In 2022 zal er in Heerenveen een woonfabriek op volle toeren draaien. Daarbij gaan niet alleen een hele reeks ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c280
Beter en betaalbaar verduurzamen in Brabant met De Renovatieversneller

Beter en betaalbaar verduurzamen in Brabant ...

16 mrt om 13:01 uur
timer 3 min

De samenwerkingsovereenkomst tussen De Renovatieversneller en de Brabantse Duurzaamheids Alliantie (BDA) is een ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c244 c280
Buurblok: wonen als dienst

Buurblok: wonen als dienst

9 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Buurblok is een vernieuwend concept voor woningcorporaties, waarbij zaken als wonen, energie, vervoer en onderhoud ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c280
Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

9 feb om 13:01 uur
timer 2 min

Bij het aardgasvrij maken van bestaande gebouwen zijn de woningcorporaties als eerste aan zet. Via haar nieuwe ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c280
Eerste circulaire sociale huurwoningen in Twente

Eerste circulaire sociale huurwoningen in Twente

12 jan om 16:01 uur
timer 3 min

In de Enschedese wijk Stroinkslanden kregen bewoners vorige week van Woningcorporatie De Woonplaats de sleutel ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c280
De eerste circulaire stappen van woningcorporaties

De eerste circulaire stappen van woningcorporaties

11 jan om 07:01 uur
timer 4 min

Hoe kunnen woningcorporaties anno 2021 naast het thema energie ook de circulariteit oppakken? Veel aspecten uit ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243 c280
101 innovatieve renovatie-oplossingen

101 innovatieve renovatie-oplossingen

10-12-2020 om 10:01 uur
timer 1 min

Het is vaak nog goed zoeken naar de soort renovatie die voor een specifieke woning gewenst is. De oplossing is ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up