Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal

timer3 min
Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal

Op het Leiden Bio Science Park is een knap staaltje werk opgeleverd. Letterlijk. Het nieuwe laboratoriumgebouw Biopartner 5 is opgebouwd uit maar liefst 165.000 kilogram staal dat vijftig jaar lang de basis vormde van een nabijgelegen universiteitsgebouw. Dit is een huzarenstukje voor circulariteit, zo zegt ook Paul Korthagen, directeur van IMd Raadgevende Ingenieurs.

IMd Raadgevende Ingenieurs raakte betrokken bij het project vanuit eerdere samenwerkingen met onder andere de opdrachtgever van het laboratorium en architectenbureau Popma ter Steege. Een goede band en positieve energie bleken een uitstekende basis te zijn om dit nieuwe project flexibel aan te vliegen. De ambities lagen namelijk hoog, maar gedurende het proces werd daar nog een schepje bovenop gedaan, omdat een once-in-a-lifetime-kans zich voordeed: er kwam een donorskelet beschikbaar.

Demontabel icoon

Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal“Thijs de Kleer, directeur van het BioPartner Center Leiden, wilde een icoon neerzetten”, zo herinnert Korthagen zich. “Mijn reflex was dat dit een spectaculair stukje architectuur moest worden, maar nee, het moest een icoon van duurzaamheid worden. Het geeft energie om zo’n ambitie mee te krijgen als constructeur, want de lat ligt meteen hoog.”

IMd Raadgevende Ingenieurs besloot daarop optimaal te ontwerpen voor materiaalgebruik. Kolommen werden dicht bij elkaar gezet en overspanningen werden klein gehouden om materiaal te besparen. “In de jaren nul van deze eeuw was het heel gangbaar om grote vloeroverspanningen en daarmee dikke, zware vloeren te maken, omdat dit flexibiliteit als gevolg zou hebben. Dat bleek uiteindelijk tegen te vallen en creëert juist op andere vlakken lastige situaties. Daarom willen wij anders omgaan met gebouwen: hoe kunnen we de flexibiliteit behouden en een impact maken op materiaalgebruik?”

IMd Raadgevende Ingenieurs had al ervaring met het gebruik van een demontabel casco, zoals voor de tijdelijke rechtbank in Amsterdam. Korthagen omschrijft dit ook wel als ‘een tijdelijke opslag van materiaal dat in de toekomst weer kan worden hergebruikt’. “Dat hoeft niet op korte termijn, het gebouw kan best vijftig jaar blijven bestaan”, zegt hij. “Dat vraagt om een nieuw soort niveau van constructieve circulariteit. Door vroeg in het proces daar over na te denken, hadden we daar veel invloed op.”

IMd Raadgevende Ingenieurs deed daarom uitgebreid onderzoek naar de beste manier van demontabel bouwen, telkens met het oog op betaalbaarheid. Dat leidde tot een bouwgereed ontwerp, waar al gauw van werd afgeweken. “Er kwam een enorme kans voorbij: het Gorlaeus-gebouw op het Science Park werd gesloopt. Plotseling hadden we een vijftig jaar oud staalskelet ter beschikking, inclusief tekeningen!”

Flexibiliteit

Het projectteam zat volop in het eindtraject, maar besloot alsnog al het staal van Biopartner 5 te vervangen door gebruikt staal. “De gewoonlijke reflex is: dat lukt niet, het is te laat”, zegt Korthagen, “maar wij wilden dit doen. Iedereen raakte er enthousiast van, dus gingen we juist redenen bedenken waarom het wél zou kunnen.”

Een groot voordeel was dat het Gorlaeus-gebouw precies dezelfde verdiepingshoogte had als Biopartner 5. “Een soort cadeautje, dus. Een ander interessant gegeven is dat er in het donorskelet een soort knoop tussen de kolommen en liggers was gemaakt. Die konden we in elkaar laten zitten en zo als een soort T-structuur opnieuw plaatsen.”

Demonteren

Uiteraard had deze plotselinge wijziging in de bouwplannen nog wat voeten in de aarde, zoals een nieuwe constructieve analyse en een beoordeling van de maximaal aan te houden spanningen in het staal. “Door beschadigingen en bewerkingen aan het staal kan de capaciteit zijn afgenomen”, zegt Korthagen, “en uiteraard ook tijdens de sloop. Sommige materialen werden niet netjes opgeslagen of op een hoop gegooid, dus we konden niet alles gebruiken. Dat is ook een uitdaging voor de sloper: hoe geef je het proces van demonteren vorm?”

Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal

Desondanks had Korthagen dit experiment niet anders willen aanvliegen. “Hoe gaaf is het dat je gaat ontwerpen met wat je hebt, in plaats van met wat je wilt?”, zegt hij. “Dat maakt dat we nu met veel trots kunnen terugkijken op wat wij voor elkaar hebben gekregen, omdat we het hebben durven omgooien.”

Lees verder het complete verhaal in ons uitgebreide, gratis digitale magazine Circulariteit.

Tekst: Reinoud Schaatsbergen
Fotografie René de Wit en IMd Raadgevende Ingenieurs

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c185 c190 c225 c260
Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve bouwmaterialen

Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve ...

14 jun om 10:01 uur
timer 4 min

De Triodos Bank lanceert deze maand als eerste Nederlandse geldverstrekker een hypotheek waarbij de rente gekoppeld ...

Lees verder »

c21 c135 c190 c225 c244
Nieuwe tool opent weg voor ruimere inzet duurzaam beton

Nieuwe tool opent weg voor ruimere inzet duurzaam ...

9 jun om 11:01 uur
timer 3 min

TNO heeft een nieuwe aanpak en tool ontwikkeld om de toepassing te verbeteren van duurzamere betonsoorten en secundaire ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Volop kansen voor hergebruik van kalkzandsteen

Volop kansen voor hergebruik van kalkzandsteen

2 jun om 13:01 uur
timer 7 min

Sloopbedrijven zijn al decennialang circulair bezig en zien hun belang in de verduurzaming van de maatschappij ...

Lees verder »

c21 c135 c185 c190 c225 c260
Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

2 jun om 10:01 uur
timer 2 min

Wil jij meedenken en -praten over de toekomst van de circulaire bouweconomie? Met aandacht voor talloze sectoren ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c260
De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

20 apr om 10:01 uur
timer 5 min

Met een grondig inkijkje in het circulair ontwerpen én bouwen gaf architect Fulco Treffers een inspirerende ...

Lees verder »

c21 c120 c190 c225
Transformatie: bekend kantoorpand wordt schoolgebouw

Transformatie: bekend kantoorpand wordt schoolgebouw

30 mrt om 10:01 uur
timer 1 min

Van Wijnen heeft de renovatie- en sloopwerkzaamheden in de drie torens van het bekende Zandkasteel afgerond. Hierna ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244
Meer eenduidigheid moet circulariteit écht vooruithelpen

Meer eenduidigheid moet circulariteit écht ...

29 mrt om 15:01 uur
timer 3 min

Het circulair maken van de economie en bouw vergt veel inspanningen. De mogelijkheden en eisen kennen diverse ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circuloco: circulaire ‘hut’ als Floriade-paviljoen

Circuloco: circulaire ‘hut’ als ...

25 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Op het Floriade-terrein in Almere wordt in drie maanden tijd een bijzonder circulair pand gebouwd: Circuloco. ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Kip en ei van circulair bouwen

Kip en ei van circulair bouwen

14 mrt om 14:01 uur
timer 4 min

In ons eerste, dubbeldikke digitale magazine van 2022 lees je drie expertcolumns van de hand van Marten Valk, ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circulariteit concreet maken met citumen

Circulariteit concreet maken met citumen

11 mrt om 10:15 uur
timer 1 min

Oogst en hergebruik van materialen, ontwerpen voor demontage en de toepassing van circulaire innovaties: zo maak ...

Lees verder »

c21 c135 c190 c225
Extreem duurzaam museum met eigen geschiedenis

Extreem duurzaam museum met eigen geschiedenis

1 mrt om 16:01 uur
timer 2 min

Het monumentale postkantoor van Venlo is omgetoverd tot een heel toegankelijk en duurzaam museum met een bijzondere ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circulariteit over meerdere ketens heen

Circulariteit over meerdere ketens heen

17 feb om 16:31 uur
timer 6 min

In de Week van de Circulaire Economie pakte de gemeente Apeldoorn uit met een grondige analyse van haar materialendepot, ...

Lees verder »

Reacties

De timing van donormaterialen/-gebouwen is cruciaal bij circulair bouwen, dat blijkt maar weer. Van deze can-do houding wordt je enthousiast! Ik zie alleen interieurfoto's, ook benieuwd naar de buitenkant! Groet, Maarten Konijn Architect, Mannen in de ruimte

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up