De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

timer5 min
De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

Met een grondig inkijkje in het circulair ontwerpen én bouwen gaf architect Fulco Treffers een inspirerende impuls aan de bezoekers van de Community of Practice van Cirkelstad Deventer-Apeldoorn. ‘Lijdend voorwerp’ was zijn eigen huis, dat hij op uiterst circulaire wijze fors uitbreidde. Met een reeks aan vernieuwende oplossingen, gebaseerd op een diepgewortelde passie voor het behoud van de aarde, bracht hij veel bevlogenheid op de bühne.

Misschien kwam nog wel het mooiste betoog van Fulco Treffers (architect van 12N Urban Matters) tijdens de vragenronde na afloop van zijn presentatie. Indrukwekkend waren al de vele inventieve keuzes en oplossingen die hij daarvoor toonde. Op de vraag wat hem vooral drijft als ondernemer, zei Treffers: “Ik blijf vooral hangen bij de aarde, waarvan we er twee nodig hebben als we zo doorgaan met bouwen. Daarom vraag ik opdrachtgevers wat hen drijft en waaróm ze een ander gebouw willen.”

“Zonder super arrogant te willen klinken, maar wel eigenwijs”, vervolgde Treffers: “Ik moet een klik hebben met een opdrachtgever, anders doe ik het niet. Als er geen vernieuwing of ambitie in een project zit, ben ik niet de juiste architect. Daarmee probeer ik iedereen te laten nadenken, anders doe ik niets beters dan veel van de grote ontwikkelaars waartegen ik me afzet.”

“Die eigenwijsheid zet ik ook door in het ontwerpen van projecten. Het is een passie en een missie en soms zien we dan wel wie een kwestie oplost. Als iets uit de hand loopt, ga je met elkaar aan tafel. Ik heb daar geen regels voor. Dat is misschien heel onorthodox, maar ik vind het heel normaal.”

Radicale keuzes

De presentatie van Treffers draaide vooral om de aanbouw aan zijn huis in Amsterdam, nadat hij eerder een bijzondere woning in Eindhoven verbouwde met volop staal en beton. Inmiddels ziet hij in dat we bezig zijn de aardbol te vernietigen en zet hij radicale keuzes voorop. En niet alleen bij de bouw van zijn eigen huis, maar dus ook bij de opdrachten die hij aanvaardt.

De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

Treffers, aannemer en bouwvakkers met enige afstand van elkaar in verband met corona.

Treffers stortte zich op een opmerkelijk ontwerp- en bouwtraject, waarbij hij ook nog eens de eindgebruiker is. Die brede participatie leidde tot een intensieve samenwerking met de aannemer, Mark Luiken (Groenluik), en diens vakmensen. Die coöperatie verdiepte de circulaire inzet tot en met een aantrekkelijke zoektocht naar de juiste materialen en methoden. In Luiken vond Treffers de aannemer die snapte wat hij zocht en mede daarom roemt hij ook de samenwerking: “Ik kan het ‘samen doen’ niet genoeg benadrukken. Luiken ging ver voorbij zijn formele rol met bijvoorbeeld referentiebeelden en het tussentijds optimaliseren van de materiaalkeuze. Het samen delen van de verantwoordelijkheid gaf grote meerwaarde”.

Spannende afwegingen

Het getoonde project betreft een verzakkend huis in de polder, een voormalig meer nabij de Ouderkerkerplas, en dat noopte hem tot spannende afwegingen. Er moest fors worden bijgebouwd om op termijn genoeg woonruimte te garanderen. Daarbij merkte hij dat er vaak argumenten waren om iets niet te doen, maar dat er na langere overweging toch vaak een ‘wel doen’ uitkwam. Bovendien viel het Treffers op dat er door goede gesprekken bij het verkrijgen van vergunningen genoeg speelruimte te vinden was.

De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

Het vinden van de juiste herbruikbare materialen was echter een kwestie van pionieren. Gemeenten hebben er geen loket voor, zodat Treffers zelf met een aanhangwagen op pad ging langs ‘de vroegere Harrie’s’, die nu van alles oogsten. Als je de juiste adresjes kent, aldus Treffers, vind je absoluut prachtig materiaal, alleen is dat nog niet allemaal goed georganiseerd.

Circulaire principes

De opbrengst was inderdaad bijzonder, zo liet Treffers uitgebreid zien. Zo bestaat de fraaie gevel onder meer uit eenvoudige, verroeste golfplaten in een aangepast formaat en voormalig dakbeschot met duurzame verf uit Scandinavië. Bij alle keuzes hanteerde Treffers het volgende afwegingskader, in volgorde van belangrijkheid:

  1. circulaire principes
  2. energieverbruik
  3. esthetiek
  4. prijs
  5. onderhoud

Ten aanzien van de circulariteit (1) ging de voorkeur zoveel mogelijk uit naar biobased producten. Alleen was er in verband met de wisselende grondwaterstand nog beton nodig boven op de houten funderingspalen. Als tweede voorbeeld van een lastige keuze stipte Treffers de verfsoorten aan. Hij koos voor duurzamere soorten waar de schilder zelf niet achterstond en dat pakte in twee van de drie gevallen goed uit.

Het isolatiemateriaal in het nieuwbouwgedeelte bestaat vooral uit houtwol, waardoor er volgens Treffers “een voelbaar ademend gebouw is ontstaan met een ongelofelijk gezond binnenklimaat”. Om zo min mogelijk zink, plastic of andere ‘chemie’ toe te passen zijn zelfs de dakgoten én spijkers van hout. “We wilden natuurlijk niet lijmen. Verder kunnen schroeven ook afbreken, wat ten koste gaat van de losmaakbaarheid. Houten spijkers werken als een deuvel en kunnen later eventueel makkelijk door de shredder.”

De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

Het minst blij is Treffers met het installatiewerk, waar nog weinig tot geen biobased opties voorhanden zijn. “Laten we bijvoorbeeld iets nieuws bedenken voor de katoenen leidingen die we tot vijftig jaar geleden nog toepasten”, aldus Treffers. “De materiaalkeuze voor de installaties pakt dus niet altijd goed uit, maar de nieuwe technieken zorgen er wel voor dat het huis gasloos en energieneutraal is." Verder moest hij kiezen voor schuimisolatie onder het dak, een keuze die (nadelig) werd beïnvloed door het citumen erboven. Het bevestigen daarvan zou bij houtwol meer brandgevaar opleveren.

Opschaalbaar

In het vragenuurtje na afloop was er veel waardering voor de werkwijze van Treffers te beluisteren, waarbij ook werd gevraagd naar de opschaalbaarheid. Treffers: “Een aantal zaken is niet opschaalbaar, omdat dat hier ook niet de opgave was. Andere zaken wel, zoals de houten spijkers, het samenwerken met een aannemer en echt de kracht van bouwvakkers benutten. Er zitten hier zo zes zaken in die op grote schaal kunnen worden doorgevoerd, maar dat gebeurt dus niet. Alles begint bij de vraag: wil je het?”

De vraag naar betaalbaarheid werd ten slotte getackeld met de (bijna) noodkreet van Treffers, dat we niet meer kunnen wachten met het redden van de aarde. “Bovendien zijn bouwmaterialen nu soms al niet meer betaalbaar of verkrijgbaar. Het circulair bouwen móét gewoon haalbaar worden.”

Tot zover een uiterst geslaagde onlinebijeenkomst van Cirkelstad Deventer & Apeldoorn; klik hier voor meer informatie over het programma van Cirkelstad.

Tekst: Ysbrand Visser
Beeld: Fulco Treffers/12N Urban Matters

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c244 c260
Seminar Biobased Bouwen laat je grote stappen zetten

Seminar Biobased Bouwen laat je grote stappen ...

14 jun om 17:00 uur

Op 5 juli aanstaande ga jij in gesprek met experts rondom het onderwerp Biobased Bouwen. Op het podium staan onder ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c260
Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve bouwmaterialen

Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve ...

14 jun om 10:01 uur
timer 4 min

De Triodos Bank lanceert deze maand als eerste Nederlandse geldverstrekker een hypotheek waarbij de rente gekoppeld ...

Lees verder »

c223 c260
Whitepaper grasisolatie: natuurlijk en circulair

Whitepaper grasisolatie: natuurlijk en circulair

Het isoleren van gebouwen is een van de belangrijkste ingrepen in de strijd tegen de opwarming van de aarde. De ...
c21 c135 c185 c190 c225 c260
Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

2 jun om 10:01 uur
timer 2 min

Wil jij meedenken en -praten over de toekomst van de circulaire bouweconomie? Met aandacht voor talloze sectoren ...

Lees verder »

c21 c187 c225 c238 c260
<span style='color: #000000; font-family: arial, sans-serif;'>Blinde vlek in tweede biobased revolutie: <span style='color: #000000; font-family: arial, sans-serif;'>micro biodiversiteit</span> </span>

Blinde vlek in tweede biobased revolutie: micro ...

23 mei om 16:31 uur
timer 10 min

Gisteren, 22 mei, was het de Internationale Dag van de Biodiversiteit, uitgeroepen door de Verenigde Naties. Speciaal ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c260
Houtbouw: jong geleerd, oud gedaan

Houtbouw: jong geleerd, oud gedaan

4 apr om 15:01 uur
timer 2 min

Met het ingenieuze, flexibele houtbouwsysteem Box-in-Box van Respace kun je bestaande gebouwen transformeren tot ...

Lees verder »

c21 c225 c260
Bouwen met vlas, hennep en andere biobased materialen

Bouwen met vlas, hennep en andere biobased materialen

23 mrt om 08:00 uur
timer 7 min

De Nederlandse overheid wil serieus werk maken van de biobased economie. Het nieuwe kabinet stimuleert nieuwe ...

Lees verder »

c21 c140 c225 c260
Circular Awards voor Jansen de Jong, Roetz en Aeres

Circular Awards voor Jansen de Jong, Roetz en ...

7 feb om 17:01 uur
timer 3 min

Op de eerste dag van de Week van de Circulaire Economie zijn de Circular Awards 2022 gewonnen door Janssen de ...

Lees verder »

c21 c225 c260
Biobased Top 40

Biobased Top 40

7 feb om 10:01 uur
timer 1 min

Biobased bouwen zit in de lift. Al decennialang worden bijzondere biobased bouwprojecten gerealiseerd in Nederland, ...

Lees verder »

c21 c225 c260
Opschalen biobased bouwen

Opschalen biobased bouwen

31 jan om 09:01 uur
timer 6 min

In 2021 zijn naar schatting 15.000 woningen - ruwweg 20% van de totale productie - industrieel vervaardigd. Mede ...

Lees verder »

c21 c225 c260 c265
Betaalbare seniorenappartementen uit modules en hout

Betaalbare seniorenappartementen uit modules ...

12 jan om 09:31 uur
timer 2 min

Dinsdag kregen bewoners van De Lange School in Losser de sleutels van hun appartement. Het grotendeels uit hout ...

Lees verder »

c21 c225 c260 c277
Gezocht: klimaatpositief Natuurhuis

Gezocht: klimaatpositief Natuurhuis

30-12-2021 om 08:01 uur
timer 1 min

Ballast Nedam Development nodigt partijen uit deel te nemen aan een competitie voor een klimaatpositief Natuurhuis ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up