Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouw

timer6 min
Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouw

De aandacht voor het onderwerp circulaire economie begint te groeien. Met dank aan de pioniers en koplopers, zoals Patrick Schreven, ecologisch bouwer sinds 2013. Volgens hem moet er echter nog wel het een en ander veranderen. “Er heerst echt heel veel onkunde en dat gebrek aan kennis vertraagt de versnelling die heel hard noodzakelijk is.”

Het recente regeerakkoord bevat veel mooie woorden en doelstellingen over de circulaire economie. Voldoende dwingende maatregelen van de overheid zijn er echter nog niet, zo concludeerde de Volkskrant (1-2-2022) op basis van het jaarbericht van het Planbureau voor de Leefomgeving. Om te begrijpen hoe je wel circulair kunt doen, spreken we met Patrick Schreven, oprichter en directeur van ECO+BOUW.

Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouwSchreven (foto rechts) deed veel ervaring op in de traditionele woningbouw en utiliteit en ontwikkelde in een timmerfabriek een passie voor hout. Hij werkte daar als tekenaar en calculator en was daarna werkvoorbereider, projectleider en bedrijfsleider bij enkele traditionele bouwbedrijven. Geruime tijd sluimerde de ambitie om met een eigen bedrijf houten huizen te gaan bouwen. In 2013 volgde Schreven zijn hart en nam tegen de stroom in de handschoen op.

Beschermende kleding

Schreven verwonderde zich in die periode over een ander aspect in de bouw. “Ik zag veel afval langskomen en mensen die zich moesten uitdossen met beschermende kleding. Als je dat moet aantrekken om isolatiematerialen te kunnen verwerken, moet je je afvragen wat het met jou doet en met de mensen die daar wonen. Vandaar dat bij mij het besef groeide dat het anders moet. En het kán ook anders.”

“Je moet het dan wel gaan doen, maar hoe start je zoiets. Dat is best wel lastig. In 2013 begon ik met ecologisch bouwen en dat was toen nog relatief onbekend. De vraag was of je je 100% kunt richten op deze materie en tegelijkertijd je broek kunt ophouden? Dat was echt een experiment. Bouwen met hout was op dat moment, los van houtskeletbouw, nog een vies woord. Ik werd nog net niet uitgelachen. En soms was het echt wel zweten. Komt het volgende project wel?”

“Ik begon samen te werken met een ecologisch architect. Die leerde van mij hoe de traditionele bouw dacht en ik leerde van hem welke materialen er allemaal waren. Het waren allemaal onbekende materialen en de informatie lag niet voor het oprapen. Hoe verwerk je die het beste? Hoe bewerk je ze? Waar moet je ze kopen? Waarom is het niet altijd voorradig? Natuurlijk liep ik weleens tegen problemen op en daar bedenk je dan oplossingen voor. Zo leer je door het te doen en stapelt de kennis zich in je organisatie op. De meesten beginnen nu waar wij negen jaar geleden stonden.”

Natuurlijke kringlopen

“Zo zagen wij dat het thema biobased kwam opzetten. Als je denkt vanuit natuurlijke kringlopen en je herplant wat je oogst, creëer je een onbeperkte hoeveelheid grondstoffen. Aanvankelijk landde dat alles nog niet, omdat bouwers de materialen niet kenden. Daarna kwam ineens circulair bouwen om de hoek kijken. Veel traditionele bouwers deden al aan een vorm van recycling en vonden zichzelf daarom ook circulair. Dan moet je uitleggen dat recyclen niet hetzelfde is als circulair. Wat wij deden, het denken in natuurlijke en technologische kringlopen met aandacht voor gezondheid en de planeet, bleek al helemaal biobased en circulair.”

Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouw

Ecologische nieuwbouw van ECO+BOUW in Zutphen.

“Naast die thema’s zijn wij één van de eersten die communiceerden over de opslag van CO2 in hout. Dat werd in 2013 nog voor kennisgeving aangenomen en kreeg weinig aandacht. Langzamerhand is dat gaan groeien. Inmiddels zijn we negen jaar verder en hebben we vastgehouden aan de koers die we vanaf dag één hebben ingezet. Bijzonder is dat we nog nooit concessies hoefden te doen.”

Parijs 2015

“In die negen jaar zijn er twee momenten geweest die zorgden voor een grote verandering. Eerst was dat in 2015 de Klimaattop in Parijs, waar ik ook heb gesproken. Ik moest mezelf wel even in de arm knijpen. Dat ik daar als Patrick Schreven uit Nijmegen tussen de wereldleiders zat. De volgende grote verandering volgde op de tv-uitzending van Tegenlicht over houtbouw. Langzamerhand begrepen de mensen beter wat wij deden en op dit moment zien wij dat het circulair en ecologisch bouwen explodeert. Houtbouw is nu in één keer omarmd.”

Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouw

Het veelvuldig bekroonde Ecodorp in Boekel.

“Bouwen met hout is lichtgewicht bouwen. Bijna alles kun je dan elektrisch uitvoeren, dus is het ook een oplossing voor een te hoge stikstofuitstoot. Dat alles heb ik in 2018 aan verschillende partijen voorgehouden. Was het geen goed idee om boeren bouwmaterialen te laten verbouwen of reststromen te gebruiken als bouwmaterialen? Daar werd aanvankelijk niets mee gedaan, maar inmiddels is het bij diverse partijen beleid aan het worden.”

Onbekend

“Ik heb inmiddels geleerd om vooral geen genoegen te nemen met de eerste oplossing die aangedragen wordt. In de traditionele bouw is men geneigd een leverancier te bellen en die zegt welk bouwmateriaal je moet nemen. Je moet niet met het eerste de beste product genoegen nemen, want er is heel veel meer op de markt. Het is alleen onbekend. Je moet er zelf naar op zoek gaan, maar veel partijen vinden dat te veel werk. Ze krijgen het liefst een oplossing op een presenteerblaadje aangereikt. Zodra ze zich er echt in moeten gaan verdiepen, haken ze af.”

Gebrek aan kennis vertraagt versnelling circulaire bouw

Modulair bouwsysteem mHome.

“Verder zijn de marges op dit soort materialen klein, zodat men er in de keten niet heel veel aan kan verdienen. Onbekend maakt onbemind, maar door die onbekendheid maakt men zich onterecht zorgen over garanties, keurmerken en levensduur. Men bestelt dan liever traditioneel bouwmateriaal, want dat is bekend en ze kunnen er meer geld aan verdienen.”

Onkunde

“Er heerst echt veel onkunde en dat gebrek aan kennis vertraagt de versnelling die heel hard noodzakelijk is. Sommigen zijn onbewust onbekwaam en dat is best gevaarlijk. Dat zijn partijen die blindelings op deze materie duiken, zich niet inlezen en geen idee hebben wat ze aan het doen zijn. Zelf hebben we door deze onkunde al een paar keer een huis moeten afbreken.”

“De mensen die bewust onbekwaam zijn, weten in ieder geval dat ze nog wat te leren hebben. Maar onbekendheid met de materialen zorgt ook voor weerstand, bijvoorbeeld over de garantie of de kosten. Dan gaat men marges inbouwen en dat maakt een ecologische oplossing onnodig duur. Vervolgens schakelt men weer over naar een traditioneel product. De architect met wie ik samenwerkte, liep daar heel vaak tegenaan.”

“Bijna alle producten waarmee wij werken hebben een certificering. Dus we proberen met zoveel mogelijk natuurlijke materialen alles te bouwen, te isoleren en af te werken. Dat heeft ons uiteindelijk in negen jaar tijd heel waardevolle kennis en informatie opgeleverd en nu iedereen ermee aan de slag wil, delen we die kennis en informatie graag.’

Om de genoemde ‘onkunde’ te tackelen, heeft ECO+BOUW met enkele partners, waaronder de provincie Gelderland en de gemeente Nijmegen, een onafhankelijke stichting in het leven geroepen. De kennis wordt voortaan verspreid via het Kenniscentrum Circulaire Bouw.

Tekst: Ysbrand Visser
Beeld: ECO+BOUW; foto boven: vijf nieuwbouwwoningen (CLT) in Lent.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c134 c225 c259 c278
Congres over natuurinclusief bouwen: inspiratie en oplossingen

Congres over natuurinclusief bouwen: inspiratie ...

13 sep om 10:01 uur
timer 2 min

Natuurinclusief bouwen zit in de lift. Gelukkig maar, want de klok tikt door. Toch is de praktijk weerbarstig. ...

Lees verder »

c21 c225 c278
Natuurinclusieve Amstelstroombrug geopend

Natuurinclusieve Amstelstroombrug geopend

6 jun om 08:01 uur
timer 2 min

Amsterdam is een nieuwe brug rijker en wel een natuurinclusieve brug. Op 31 mei is de Amstelstroombrug over ...

Lees verder »

c21 c225 c278
Geïntegreerde nestkast brengt natuurinclusief bouwen dichterbij

Geïntegreerde nestkast brengt natuurinclusief ...

4 feb om 13:01 uur
timer 2 min

Sommige bouwplannen worden niet vertraagd door protesterende omwonenden of stikstofuitstoot, maar door aanwezige ...

Lees verder »

c21 c225 c263 c266 c278
Internationaal podium voor Ladder van Koeling

Internationaal podium voor Ladder van Koeling

1 feb om 10:01 uur
timer 2 min

In het voorjaar van 2021 jaar ondertekende een brede coalitie van bedrijven, overheden en kennisinstellingen de ...

Lees verder »

c21 c225 c278
Doe mee aan de groene golf: teken de petitie natuurinclusief bouwen

Doe mee aan de groene golf: teken de petitie ...

26 jan om 11:09 uur
timer 1 min

De nieuwe regering heeft grote plannen om de woningnood te bestrijden. NL Greenlabel en Ballast Nedam Development ...

Lees verder »

c21 c225 c278
Schrijf mee aan het Woordenboek Natuurinclusief Bouwen

Schrijf mee aan het Woordenboek Natuurinclusief ...

26-10-2021 om 10:00 uur

Natuurinclusief bouwen doen we samen. Toch begrijpen bestuurders, beleidsmakers, bewoners, aannemers, projectontwikkelaars ...

Lees verder »

c21 c225 c277 c278
‘Gelukkiger uit het gebied komen dan toen je er aankwam’ 

‘Gelukkiger uit het gebied komen dan toen ...

25-10-2021 om 08:00 uur

Op 16 september vond de tweede bijeenkomst voor de natuurinclusieve ontwikkeling van Schiphol Trade Park samen. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen

Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief ...

21-10-2021 om 11:15 uur

In het digitaal magazine Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen lees je onder andere meer over het belang van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
<span>Mijn tweede natuur</span><span> </span>

Mijn tweede natuur 

21-10-2021 om 06:00 uur

Op donderdag 18 november brengen we tijdens het Congres Natuurlijk deelnemers, kennissessies en keynotes bij ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15-09-2021 om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c277 c278
Wat als

Wat als

10-08-2021 om 13:01 uur
timer 3 min

Het IPCC luidt opnieuw de noodklok en mede daarom gaat Norbert Schotte, bij VORM manager Innovatie & Duurzaamheid, ...

Lees verder »

c21 c225 c278
Nulmeting: Wat weet jij van Natuurinclusief Bouwen?

Nulmeting: Wat weet jij van Natuurinclusief ...

02-08-2021 om 08:00 uur
timer 2 min

Op 18 november wordt de derde editie van congres Natuurlijk gehouden, georganiseerd door onze collega's van Biind ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up