Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

timer5 min
Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

In tien jaar tijd hebben de gemeente Cuijk en woningcorporatie Mooiland de wijk ‘De Valuwe’ nieuw leven ingeblazen. Van der Heijden bouw en ontwikkeling heeft gezorgd voor zo’n honderd nieuwe sociale huurwoningen, waaronder 41 BENG-woningen. “De BENG-eisen bieden meer zekerheid dat een woning minimaal energielabel A+ krijgt.”

In de jaren zestig gold ‘De Valuwe’ als eerste uitbreidingswijk van het Brabantse dorp Cuijk. Dertig jaar later kende deze wijk veel sociale problemen, waardoor de gemeente en woningcorporatie Mooiland besloten tot een herstructureringsplan. Ook de bewoners zelf dachten hierover mee, vanuit de wijkraad. “Het ging om een sociale en een fysieke aanpak van de wijk”, vertelt projectontwikkelaar Jeroen Fiselier van Mooiland.

BENG

“Van de 750 woningen die in ons bezit zijn, hebben we er 250 gesloopt. Daarvoor hebben we 210 nieuwbouwwoningen laten terugkomen. Door hierbij ook de stratenindeling aan te pakken, hebben we kunnen zorgen voor een ruimere opzet van de wijk met een andere structuur.” Deze fysieke wijkaanpassingen gingen van start in 2010, toen duurzaamheid nog geen rol speelde. “We hielden ons aan het Bouwbesluit”, vertelt Lennart Zwijsen, technisch adviseur bij Mooiland. Pas bij de vierde en laatste fase, waarvoor de planning in 2014 van start ging, werd de energetische verduurzaming erbij betrokken.

“In die tijd presenteerde het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de eerste plannen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). In tegenstelling tot de EPC-normering bieden de BENG-eisen meer zekerheid dat de woning minimaal een energielabel A+ gaat krijgen. Dat vonden we een goed argument om met deze nieuwe systematiek aan te slag te gaan”, legt Zwijsen uit.

Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

Eerste BENG-woningen

Hierbij zocht Mooiland de samenwerking met Van der Heijden bouw en ontwikkeling uit het nabijgelegen dorp Schaijk. Op basis van een onderhandse aanbesteding had dit Brabantse bouwbedrijf al gezorgd voor 58 sociale huurwoningen in De Valuwe, fase drie van de wijkrevitalisatie. “Niet alleen was de vierde en laatste fase een spiegeling van fase drie”, legt Fiselier uit. “Ook hadden we in die laatstgenoemde fase prettig met Van der Heijden samengewerkt en werken we al meer dan vijftig jaar samen. Daarom vroegen we hen om bij te dragen aan de totstandkoming van de BENG-woningen.”

Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

Ook voor het bouwbedrijf betekende dit een experiment, geeft projectontwikkelaar Lauran van Poppel aan: “Op basis van de eerste gepresenteerde BENG-ideeën heeft onze vaste partner Archifit Total Enginering een voorspelling gedaan over waaraan de te realiseren woningen moesten voldoen. Hierbij is de trias energetica als basis genomen, wat heeft geresulteerd in strengere eisen voor de luchtdichtheid en de vloer-, gevel- en dakisolatie. De landelijke BENG-eisen zijn later bijgesteld (zie kader, red.), waardoor de woningen in De Valuwe over andere prestaties beschikken dan de richtlijn die vanaf 1 januari 2021 officieel geldt.”

Dit beaamt Zwijsen: “Met de nieuwe BENG-norm hoef je minder te isoleren, maar dit komt weer terug bij BENG 2. Als de schil minder isoleert, moet je juist meer doen qua energiezuinige installaties en opwekking.”
Daarbij wilde Van der Heijden voor woningen zorgen die de huurders gemak bieden. “Het zijn woningen geworden die van zichzelf al goed en eenvoudig in gebruik zijn”, vertelt Van Poppel. “Om dit te bereiken hebben we onder meer gekozen voor ruimte-onafhankelijke vloerverwarming, triple-beglazing, zonwering, een ventilatie-wtw-unit en een lucht/water-warmtepomp.”

Nutsvoorzieningen

Ook zijn de BENG-woningen allemaal gasloos, terwijl dat destijds nog niet verplicht was. Van Poppel vervolgt: “Terwijl Mooiland in fase drie voor de sloopwerkzaamheden, de straten en nutsvoorzieningen zorgde, hebben wij dat in fase vier gedaan in opdracht van Mooiland. Zelfs het leegstandsbeheer. In onze gesprekken over fase vier hebben we aangegeven dat wij het hele proces sneller kunnen uitvoeren dan de vier jaar, waarin fase drie is uitgevoerd. Dat is ook gelukt, met dank aan de goede samenwerking met Mooiland, de gemeente Cuijk en de nutsmaatschappijen.”

En ook dankzij Fairhomes, het prefabconcept van Van der Heijden. Van Poppel: “Dit is eenvoudig aan te passen aan de wensen van een opdrachtgever en verhoogt de kwaliteit. Het is een flexibel concept tussen ketenpartners, geen star fysiek concept. Qua plattegrond en architectuur is alles mogelijk. Met Fairhomes bouwen we huur- en koopwoningen in zestig dagen tijd per woning. De 41 sociale huurwoningen hebben we in zeven maanden gebouwd.” Die snelle uitvoering was een onverwachts mooie opsteker voor Mooiland, geeft Fiselier aan. “Daarnaast waren we positief verrast door de kennis die Archifit in huis heeft.”

Vanuit het stedenbouwkundig plan is ook een groot groen park in de wijk gerealiseerd. “De groenvoorzieningen waren te veel verspreid”, vervolgt Fiselier. “Daarom planden we een centraal park om aan te wonen, in te kunnen spelen en in het groen te kunnen wandelen. Zo kunnen de groenvoorzieningen ook een rol spelen op sociaal gebied en zorgen voor verbinding in De Valuwe.”

Sociale aanpak

Eenzelfde sociale functie is bedacht voor de multifunctionele accommodatie die in de voormalige Jozefkerk is gebouwd. Zwijsen vertelt: “Vanwege de teruggang in kerkbezoekers heeft de parochie besloten om dit kerkgebouw te verkopen. De gemeente heeft hierop direct gereageerd door dit gebouw te kopen en dit te herontwikkelen tot een duurzame multifunctionele accommodatie op een centraal punt in de wijk. Vanwege het monumentale karakter van dit gebouw, heeft de gemeente dit gebouw niet aan de buitenkant mogen aanpassen.”

Vanuit deze zogeheten MFA De Valuwe worden inmiddels diverse activiteiten georganiseerd: zo is er een ontmoetingsruimte voor de wijkbewoners, zijn er diverse vergaderzalen en kunnen er in de keuken cursussen en demonstraties worden verzorgd. Daarnaast zorgt een sociaal kernteam voor zorg en welzijn op het gebied van sociaal cultureel werk, maatschappelijk werk, ouderenadvies en wijkverpleegkunde.

Tekst: Tim van Dorsten, Beeld: Mooiland

Lees nu gratis het complete magazine Duurzaam Gebouwd #47

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c275
Nieuw: digitaal magazine Warmtetransitievisies

Nieuw: digitaal magazine Warmtetransitievisies

Vandaag om 14:00 uur
timer 1 min

In het nieuwe digitale magazine Warmtetransitievisies van Duurzaam Gebouwd lees je onder andere welke rol waterstof ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c243 c244
HOVASZ inspireert tot veel duurzame keuzes

HOVASZ inspireert tot veel duurzame keuzes

Gisteren om 14:01 uur
timer 7 min

Nabij Schiphol is in december een vernieuwde weg met fietspad en vrije busbaan (HOVASZ) in gebruik genomen. Bereikbaarheid, ...

Lees verder »

c21 c142 c225 c243
Doorstromers maken keuze voor all-electric makkelijk

Doorstromers maken keuze voor all-electric makkelijk

Gisteren om 10:01 uur
timer 7 min

Als je iemand met technische knowhow een vastgoedportefeuille laat beheren, kan voor hem in de warmtetransitie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c265
Adviseurs kiezen voor energieneutraliteit als minimale ambitie

Adviseurs kiezen voor energieneutraliteit als ...

14 jan om 10:01 uur
timer 1 min

Vanaf deze maand neemt adviesbureau Merosch alleen nog opdrachten aan waarbij de minimale ambitie energieneutraliteit ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Welke sportaccommodatie wordt de duurzame kampioen?

Welke sportaccommodatie wordt de duurzame kampioen?

13 jan om 17:01 uur
timer 2 min

Welke sportaccommodatie is de kampioen op het gebied van duurzaamheid? Tot 1 maart kan ook jouw vereniging meedingen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
ING investeert in duurzame innovaties

ING investeert in duurzame innovaties

13 jan om 14:31 uur
timer 2 min

ING wordt als eerste financiële instelling aandeelhouder van EIT InnoEnergy, de Europese innovatiemotor voor ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c291
De grenzen van de wijkaanpak

De grenzen van de wijkaanpak

12 jan om 10:01 uur
timer 1 min

Niet alle gemeenten hebben de deadline gehaald, maar in bijna heel Nederland is inmiddels de Transitievisiewarmte ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243 c295
Klimaatneutraal bouwen kan al in 2025

Klimaatneutraal bouwen kan al in 2025

12 jan om 08:01 uur
timer 5 min

Het Lente Akkoord 2.0 moet er op korte termijn komen om de MPG naar 0 te krijgen, met onder andere het doel om ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c243 c277
Innovatieve ingenieursprojecten met maatschappelijke meerwaarde

Innovatieve ingenieursprojecten met maatschappelijke ...

11 jan om 09:01 uur
timer 2 min

Wie wint de De Vernufteling 2021? Vanaf vandaag kun jij stemmen op je favoriete project. Bij de drie genomineerde ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c295
Wees moedig in je ongemak

Wees moedig in je ongemak

10 jan om 09:01 uur
timer 6 min

In een nieuwe Expertpost gaat Norbert Schotte dieper in op wat jij kunt betekenen voor de energietransitie en ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c280
Corporatie Lefier gaat vol voor energielabel A

Corporatie Lefier gaat vol voor energielabel ...

4 jan om 15:01 uur
timer 3 min

Per woningcorporatie moeten sinds 1 januari de woningen gemiddeld energielabel B bezitten. Corporatie Lefier gaat ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Leren van elkaar staat centraal in cursus Basiscertificaat Energietransitie

Leren van elkaar staat centraal in cursus Basiscertificaat ...

3 jan om 08:01 uur
timer 4 min

Duurzaam Gebouwd-partner Nieman Raadgevende Ingenieurs organiseert in samenwerking met TVVL, Duurzaam Gebouwd ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up