‘Van labelcompetitie naar duurzame processen, mijn wens voor 2010’

‘Van labelcompetitie naar duurzame processen, mijn wens voor 2010’

Was 2009 het jaar van de economisch crisis, dan was dat niet te merken bij de bouwprojecten die in 2009 van start gingen of waarvan de bouw gestart is.

Het duizelde aan ambities en krachttermen waarmee beweerd werd dat het ene project nog duurzamer was dan het andere. Termen als CO2- en klimaatneutraal, excellent, een index van 1000, platinum enzovoorts werden en worden nog steeds in projecten gebruikt om aan te geven dat duurzaamheid onderscheidend is en een promotie/kwaliteit argument is geworden.

Hierin schuilt echter ook een bedreiging als het ons niet lukt om het onderwerp duurzaamheid structureel in al onze processen te verankeren en te leren van de projecten die we al gerealiseerd hebben. Het wordt anders een gimmick.

Label of reductie
Als adviseur heb ik afgelopen jaar mee mogen werken aan een groot aantal selecties en prijsvragen waarbij het opviel dat duurzaamheid een zeer belangrijk beoordelingscriterium was bij de definitieve keuze en selectie.

Ieder programma van eisen of selectiedocument benadrukte het belang van duurzaamheid maar het bleef helaas in ieder programma van eisen steken bij het noemen van een duurzaamheidslabel of reductie doelstelling als gewenste eis of als doel.

Het halen van alleen een label mag nooit het doel zijn!

Een echte duurzaam ontwerp en een integraal ontwerp- en realisatieproces zou het doel van ieder project moeten zijn waarbij een duurzaamheid beoordelings- of meetmethodiek een hulpmiddel moet zijn! Dit gebeurt helaas zelden. Ik zal dat nader toelichten.

EPC-reductie of meetmethode
Nog steeds worden projecten gestart met een programma van eisen gebaseerd op ‘marktconforme’ en dus traditionele eisen en uitgangspunten waar dan als extra eis ‘duurzaamheid’ aan wordt toegevoegd. De duurzaamheidambities wordt dan vaak vertaald in een EPC-reductie en het noemen van een meetmethode zoals Breeam, Greencalc+ of GPR met een score om de ambitie vast te leggen. Of het traditionele PVE ‘past’ op de gewenste score weet men niet, dat is dan ook meestal niet het geval.

Vervolgens wordt, vaak Europees bij overheids- of semi-overheidsprojecten zoals onderwijsgebouwen, een architect gezocht die moeten aantonen dat hij al vele hoge duurzaamheidsscores heeft behaald en die wordt vervolgens geselecteerd op een visie, wat vaak al een ontwerp moet zijn, waarin alleen ‘hij’ moet aantonen dat het voldoet aan de gewenste duurzaamheidscore! Is die betreffende architect zo slim en pro-actief geweest om die visie en dat ontwerp samen met integraal denkende adviseurs of andere partners te ontwikkelen, dan speelt dat bij het vervolg geen rol.

De adviseurs worden vervolgens ook gewoon Europees getenderd waarbij niet de proceskwaliteiten maar waarbij de laagste prijs van de adviseur (weinig uren te besteden) de toevallige samenstelling van het team bepaald. En dan nu integraal samenwerken? Het resultaat is het gebouw wat we al kennen opgeleukt met wat technisch apparaten.

Hetzelfde proces herhaald zich bij de aanbesteding. De aannemer die de meest economische aanbieding heeft, dus de laagste prijs, krijgt het werk gegund en zonder dat je als opdrachtgever invloed hebt op de onderaannemers en producenten word je bestookt met alternatieven en zogenaamde gelijkwaardige producten die je nou juist niet in je eigen gebouw had willen hebben. Je mag zelf namelijk niet een gewenst product, leverancier of een onderaannemer dwingend voorschrijven.

Valkuil
We stappen dagelijks in de valkuil waarbij we roepen om duurzaamheid maar onze ontwerp-, realisatie en managementprocessen niet durven aan te passen. Opdrachtgevers, wees creatief een start je project met een herbezinning op je programma, selecteer een team en niet alleen een architect en durf weer verantwoordelijkheid te nemen bij de realisatie van je project of geef het realisatieteam die verantwoordelijkheid.

We hebben creatievere en integrale processen nodig om te komen tot duurzame ontwerpen en een nieuwe generatie gebouwen die echt een oplossing zijn voor de klimaatcrisis die ook in 2010 nog volop om zich heen zal grijpen.

Paul van Bergen

Ir. P.J. van Bergen is directeur bij DGMR en adviseur op het gebied van duurzaamheid in de gebouwde omgeving. DGMR is een adviesbureau dat onder andere gespecialiseerd is in duurzame gebieds- en gebouwontwikkelingen. DGMR is ontwikkelaar van het instrument Greencalc+ en is mede initiatiefnemer van de GreenCity Calculator. Paul van Bergen is expert van de website www.duurzaamgebouwd.nl.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c243 c244 c245
Wij zijn de overheid

Wij zijn de overheid

21 jan om 17:00 uur
timer 2 min

Onno Dwars: Nu Rutte III demissionair is, maakt Nederland de balans op. Als bouw- en vastgoedsector werden wij de afgelopen ...

Lees verder »

c21 c54 c140 c190
Amsterdamse School 2.0

Amsterdamse School 2.0

22-12-2020 om 08:46 uur
timer 4 min

Hermen Jansen: Levensduur, life-cycle, losmaakbaarheid en duurzaamheid; het langetermijndenken staat weer helemaal centraal in ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Duurzaam Gebouwd-expert blikt terug op carrière

Duurzaam Gebouwd-expert blikt terug op carrière

09-12-2020 om 15:30 uur
timer 9 min

Ben Kruseman: Na mijn bouwkundestudie in Tilburg, nu Avans Hogeschool Tilburg en de vervulling van mijn militaire dienstplicht, ...

Lees verder »

c21 c54 c140 c278
Groene of grijze circulariteit?

Groene of grijze circulariteit?

26-11-2020 om 15:30 uur
timer 4 min

Daan Bruggink: Cradle2Cradle heeft vanuit de VS in 2002 een heel goede voorzet gegeven en heel veel mensen geïnspireerd ...

Lees verder »

c21 c54 c238 c244 c260
Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid zijn

Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid ...

05-11-2020 om 09:01 uur
timer 2 min

Daan Bruggink: "Het is opmerkelijk dat scholen behoren tot de kwalitatief slechtste gebouwen: oud, ongeïsoleerd, te koud, ...

Lees verder »

c21 c54 c139 c254 c259
Vechten voor het leven. Ons leven

Vechten voor het leven. Ons leven

28-10-2020 om 18:00 uur
timer 5 min

Onno Dwars: Onno Dwars won in 2019 de ABN AMRO Duurzame Top 50. Nu, achttien maanden later, blikt hij tijdens Building Holland ...

Lees verder »

c21 c54 c244
Waardebehoud of waardecreatie voor circulair bouwen?

Waardebehoud of waardecreatie voor circulair ...

14-10-2020 om 16:30 uur
timer 4 min

Hans Korbee: Beschermen van bestaande waarde is door CB23 in haar leidraad Meten van circulariteit als een van de drie doelen ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

18-09-2020 om 15:30 uur
timer 3 min

Jan-Maarten Elias: “We overschatten altijd de innovatieve ontwikkelingen die binnen twee jaar zullen optreden, en onderschatten ...

Lees verder »

c21 c54 c245
Ventilatie: maak je gebouw niet alleen veilig maar ook gezond

Ventilatie: maak je gebouw niet alleen veilig ...

16-09-2020 om 15:30 uur
timer 4 min

Marc Kooij: Gebouwventilatie staat nu vol in de schijnwerpers. We staan voor de opgave om gebouwen veiliger en meer coronaproof ...

Lees verder »

c21 c54 c122 c244
Circulariteit anno 2020: dakdekkersbranche onder de loep

Circulariteit anno 2020: dakdekkersbranche onder ...

27-08-2020 om 15:30 uur
timer 5 min

Erik Steegman: Dakbedekkingsmaterialen worden met enige regelmaat op het voetstuk geplaatst als het gaat om de duurzaamheid. ...

Lees verder »

c21 c54
Achteruitkijkspiegel

Achteruitkijkspiegel

17-08-2020 om 16:00 uur
timer 5 min

Harm Valk: Als we nadenken over de verduurzaming van de gebouwde omgeving, dan gebruiken we de achteruitkijkspiegel: we baseren ...

Lees verder »

c21 c54 c245
De installatie van deurintercoms: luister naar het Bouwbesluit!

De installatie van deurintercoms: luister naar ...

20-07-2020 om 15:30 uur
timer 7 min

Peter van Veen: Als directeur van Comelit Nederland loop ik al even mee in het land van aanbellen, een gesprek voeren met de bezoeker ...

Lees verder »

Reacties

Beste Paul ik ben het volledig met je eens. Een duurzame leefomgeving bereik je niet door van conventioneel uit te gaan en het wat op te leuken met een maatregeltje hier of daar. Duurzaamheid toevoegen leidt altijd tot meerkosten en daardoor vaak tot later wegbezuinigen, waardoor de aanvankelijke hoge duurzame ambities niet worden gehaald of tegenvallen. Een integrale aanpak waarbij duurzaamheid een uitgangspunt is levert veel meer op. Dit betekent oa dat het oude vertrouwde PVE- bestek-aanbesteden - bouwen, niet werkt want het staat een integrale aanpak in de weg. Een bouwteam met een open begroting levert veel meer mogelijkheden om duurzame vaak niet duurdere oplossingen te kiezen. De opdrachtgever speelt hierbij een cruciale rol hij moet een actieve rol hebben in het hele proces, hij of zij maken de keuzes. Door het vasthouden aan het oude proces vrees ik dat duurzaambouwen nog lang een randverschijnsel blijft. De keus voor een duurzaam bouwproces waarbij iedereen positieve bijdrage leveren ligt bij de opdrachtgevers. Durf te kiezen voor een duurzaam proces.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up