Merchants of doubt

Merchants of doubt

In 1974 werd uit onderzoek al duidelijk dat onze CO2-uitstoot negatieve gevolgen heeft voor het klimaat. Hoe kan het dat in de media nog steeds artikelen opduiken waarin getwijfeld wordt over de juistheid van het onderzoek? Hoe kan het dat wij nog steeds niet echt tot actie overgaan?

In het boek Merchants of Doubt wordt beschreven hoe een aantal instituten in de VS en een select aantal wetenschappers op een slimme manier onzekerheid creëren en overheden en burgers afhouden van concrete actie. “Journalists and the public never understood that these were not scientific debates- taking place in the hall of science among active scientific researchers- but misinformation, part of a larger pattern that began with tobacco.”

Het ontstaan van deze instituten leidt terug naar de jaren 50. Toen werd uit onderzoek duidelijk dat roken kanker veroorzaakt. In Duitsland was dit al in de jaren 30 aangetoond. De CEO’s van de grote sigarettenfabrikanten richtten een onderzoeksinstituut op om tegenonderzoek te doen. Dit bleek een succesvolle aanpak te zijn voor de fabrikanten, want concrete actie werd op een slimme manier meer dan 40 jaar vertraagd. Dezelfde geleerden zijn ingezet op een reeks thema’s waar vertraging in beleid en actie gewenst is:

  • De relatie kanker en tabak
  • Zure regen
  • Het SDI (starwars) programma
  • De ozonlaag
  • Klimaatverandering

Vergelijkbare tactiek
Opvallend is dat het patroon, maar ook de meeste wetenschappers voor de verschillende thema’s dezelfde zijn. De tactiek is telkens vergelijkbaar. Stap 1 is tegenonderzoek. Zodra dit niet meer werkt wordt snel overgegaan op stap 2: wetenschappers in de werkgroepen krijgen die de conclusies afzwakken. Tot verbijstering van de wetenschappers zagen zij vaak dat de versie van het onderzoek die rondgestuurd werd, een afgezwakte conclusie had of zelfs een conclusie die haaks stond op de resultaten.

Stap 3 is gerelateerd onderzoek doen die de focus verlegt van de kern. Bij klimaatverandering wordt bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de invloed van de zon, vulkanen, et cetera. Vervolgens wordt er druk gelobbyd om policy makers een genuanceerder standpunt te laten innemen.

Stap 2 en stap 3 worden ook aangevuld met onderzoek naar fouten in de uitgevoerde onderzoeken. De media nemen onterechte claims over onbetrouwbaarheid van het onderzoek vaak klakkeloos over, zoals het blad Elsevier vorige maand. De overgenomen tekst komt van het Heartland Instituut die de juist verhoogde zekerheid van het IPCC onderzoek bagatelliseert.

Diskrediet
Vervolgens wordt het spel grimmiger. Stap 4 heeft als doel om de groep onderzoekers in diskrediet te brengen. Gaat er een wetenschapper in de fout, dan wordt daar de aandacht op gevestigd. Verder wordt de hele groep negatief belicht door foute personen toe te voegen aan de groep. In het geval van de relatie tussen tabak en kanker was in nazi Duitsland reeds onderzoek gedaan. Hitler startte een campagne tegen roken en verbood roken in zijn nabijheid. Voor de tegenstanders van roken was dit een ongemakkelijke medestander.

In het geval van klimaatverandering deed Unabomber een uitspraak dat hij zich zorgen maakte over klimaatverandering. Vervolgens stond hij in de VS groot op bilboards.

Het aantal beschreven gemene streken is groot. Kortom, een fascinerend boek om te lezen.

Auteur: Stefan van Uffelen, Directeur Dutch Green Building Council

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54
Begeleid facilitair managers naar de beste oplossing

Begeleid facilitair managers naar de beste oplossing

28 nov om 15:30 uur

Marc Kooij: Een facilitair manager krijgt veel op z’n bordje. De eisen die aan een modern gebouw gesteld worden, stijgen ...

Lees verder »

c21 c54
Samenwerkende Eilanders omarmen duurzame veenweide

Samenwerkende Eilanders omarmen duurzame veenweide

13 nov om 13:00 uur
timer 6 min

Hoe een koffietafel van private eilandbezitters hun gedrag duurzaam veranderde.

Lees verder »

c21 c54
Laat spreeuwen bomen planten (in plaats van kersen eten)

Laat spreeuwen bomen planten (in plaats van ...

8 nov om 15:30 uur

Marten Valk: Stakingen in het kader van stikstofoxiden. Handhaving van de Pfas-normering. De kreten van Greta Thunberg. Elon ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Weg met de norm, leve de standaard

Weg met de norm, leve de standaard

8 nov om 08:00 uur
timer 4 min

Harm Valk: We hebben een probleem met normen, zeker in de bouw- en vastgoed. Daarom moeten we ervan af. De bouw wordt er ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Regie over innovatie

Regie over innovatie

4 nov om 11:00 uur
timer 3 min

Ik heb al eens eerder over hem geschreven; Bart Bossink, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Labs om verduurzamingsmaatregelen te testen

Labs om verduurzamingsmaatregelen te testen

27 sep om 15:30 uur
timer 7 min

Marjet Rutten: Een paar weken terug vroeg ik mijn netwerk wie er een lab-omgeving kent waar je verduurzamingsmaatregelen voor ...

Lees verder »

c21 c54
Stap uit de comfortzone

Stap uit de comfortzone

23 sep om 07:00 uur
timer 4 min

Marten Valk: Na mijn sabbatical kijk ik met nieuwsgierigheid naar het spanningsveld tussen mijn vakgebied ‘bouwfysica’ ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Kennis? Kennissen!

Kennis? Kennissen!

22 aug om 16:00 uur
timer 3 min

Harm Valk: Vakantie, mooie tijd. Je ziet nieuwe plekken en doet nieuwe indrukken op, of hernieuwt het contact met plekken ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Ons Bouwbesluit is crimineel

Ons Bouwbesluit is crimineel

19 aug om 15:30 uur
timer 3 min

Onno Dwars: Het Bouwbesluit is crimineel en daarom wordt het hoog tijd dat het ouderwetse model flink op de schop gaat. We ...

Lees verder »

c21 c54 c160 c238 c245
Gezond binnen zitten

Gezond binnen zitten

24 jul om 08:00 uur

Marjolein van Gelder: Uit diverse onderzoeken in Westerse landen blijkt dat we gemiddeld 90% van onze tijd binnen besteden. Deze tijd ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Het geluid van lucht/water-warmtepompen: is de wetgever horende doof?

Het geluid van lucht/water-warmtepompen: is ...

13 jun om 15:30 uur
timer 8 min

Rudy Grevers: Zoals zo vaak volgt de wetgeving de actualiteit, maar veelal wordt beleid ten aanzien van nieuwe thema`s (veel) ...

Lees verder »

c21 c54 c184 c243
Afscheidsbrief aan mijn hartverwarmende vriend

Afscheidsbrief aan mijn hartverwarmende vriend

29 mei om 11:00 uur
timer 4 min

Jan-Maarten Elias: Exact 60 jaar na de ontdekking van 'Slochteren', schrijven wij jou deze afscheidsbrief. Het gaat ons aan het hart, ...

Lees verder »

Reacties

Beste Stefan, Inderdaad een interessant boek en interessant blog. Heel goed dat je hier aandacht voor vraagt. Naast de voorbeelden die je terecht noemt, zijn er nog vele te benoemen. De discussie over statiegeld, productenverantwoordelijkheid en de milieubelasting van verpakkingen is er bijvoorbeeld ook zo 1. Maar ook, dichter bij huis, de discussie binnen Nederland inzake de voorschriften en meetmethodieken inzake de duurzaamheid van bouwmaterialen en bouwwerken is er ook zo 1. Het laten vervangen door wetgeving en overheidsregels door private regelgeving (te ontwikkelen door normerings- en onderzoekscommissies) waarvan de resultaten beinvloed kunnen worden vanuit marktleiders op meerdere manieren (direct en indirect) is ook zo'n tactiek. In het beleidveld van duurzaam bouwen en "alles daar om heen" is dit spel de afgelopen 20 jaar veelvuldig gevoerd. Met name alle regelgeving en beleidsimpulsen die met materiaalkeuzes van doen hebben, zijn inmiddels al ruim 15 jaar vrijwel onmogelijk gemaakt (op enkele uitzonderingen na zoals asbest). Het boek "duurzaamheidsoorlog" van Thomas van Belzen toont slechts een miniem inkijkje in wat er allemaal gaande is geweest. Helaas spelen de cement- en betonindustrie (overigens geen totale eenheid) in dit 'spel' een majeure rol. De CO2-inhoud van bouw- en isolatiematerialen is 1 van de issues die daardoor nog steeds niet in de bouwpraktijk meetelt; terwijl het een zeer belangrijke factor is. De eindigheid van grondstofvoorraden is een andere cruciale factor die wordt veronachtzaamd. Toepassing van gemengd puingranulaat in beton is mede door dit alles nog steeds een uitzondering, terwijl het uitstekend mogelijk is. Ik las in een ander bericht op deze site, dat je intensieve bemoeienis hebt in je huidige werk met de genoemde bedrijfstakken. Ik ben benieuwd naar de resultaten. Als de sector echt verantwoordelijkheid wil nemen voor haar productie, zouden ze om te beginnen een CO2-tax op hun producten (evenals op andere) moeten aanvaarden in plaats van zich er tegen blijven verzetten - of gratis emissie-rechten claimen. Dat zou een enorme doorbraak zijn, die ook effect kan hebben op andere industrie-sectoren die zich tot dusverre verzetten tegen een CO2-tax. Maar uiteraard ook voor de bouwsector zelf, zal dit op allerlei manieren positief uitpakken. Er ontstaat bijvoorbeeld een intrinsieke 'bonus' voor het toepassen van schone maar ongewassen recycling-granulaten (inclusief de fijne fractie) in beton, omdat gebruik daarvan een besparing aan cement kan inhouden. Mits wel echt duurzaam en selectief wordt gesloopt. En als men dat dan toch gaat doen - kunnen opeens ook allerlei andere sloopafvalstromen gescheiden en zuiverder vrijkomen waardoor ze geschikt worden voor toepassing in hun eigen productketens (technisch kan dit immers al lang). Uiteraard zal ook de toepassing van hout relatief gunstiger scoren. Circulair bouwen en het zuinig omgaan met de grondstofvoorraden kunnen zo een flinke impuls krijgen. Via 1 enkel instrument: een CO2-tax. Voor de maatschappelijke geloofwaardigheid van de cement- en betonindustrie is het aanvaarden van zo'n tax eigenlijk een must anno nu.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up