Duurzame gebiedsontwikkeling start met een community

Duurzame gebiedsontwikkeling start met een community

Op 12 maart vond het Praktijkcongres Gebiedsontwikkeling Nieuwe Stijl (GONS) plaats. Hiermee werd een tweejarig traject van het Ministerie van I&M afgerond met als subtitel ‘Wat is je nieuwe rol?’. In totaal meldden zich meer dan 600 deelnemers aan voor het congres en de drie voorafgaande zoektochtevents.

Velen zijn initiatiefnemers van een lokale ruimtelijke ingreep of ambtenaren die met deze bottom-up initiatieven worden geconfronteerd. Dit enthousiasme toont de bereidheid aan om actief invulling te willen geven aan uitnodigingsplanologie.

Tijdens het congres werd de publicatie ‘Gebiedsontwikkeling Nieuwe Stijl: eerste stappen in de praktijk’ officieel gelanceerd door Minister Melanie Schultz van Haegen. In dit eerste iBook van het Rijk worden 24 vernieuwende praktijken besproken. De publicatie is hier te downloaden (als iBook of pdf). Maar wat is Gebiedsontwikking Nieuwe Stijl nu eigenlijk anders dan Oude Stijl?

Die oude stijl bestaat nog niet zo lang en is ontstaan met de overgang van toelatingsplanologie naar ontwikkelingsplanologie in de jaren negentig. De woningbouwopgave en stedelijke ontwikkeling werden een publiek-private gebiedsontwikkelingsopgave met PPS als uitwerking. De kern van gebiedsontwikkeling als uitvoering van ontwikkelingsplanologie kan gevangen worden in drie V’s: Verwerven, Volume en Verkopen. Gebiedsontwikkeling als projectontwikkeling XL gericht op schaalvoordelen.

Inmiddels kijken we anders tegen gebiedsontwikkeling aan. Ontwikkelingsplanologie wordt vervangen door uitnodigingsplanologie. De maakbaarheidsgedachte, eerst gebaseerd op overheidshandelen en daarna op dat van overheid en markt samen, raakt op de achtergrond en publicaties als ‘De spontane stad’ (Urhan Urban Design, 2010) wijzen de weg naar een meer ontspannen of organische benadering van ruimtelijke ontwikkeling.

"Van de vier V’s naar de vier C’s"

De drie V’s van de Gebiedsontwikkeling Oude Stijl kunnen worden vervangen door drie C’s: Community, Concept en Commitment. In plaats van te beginnen met de grondverwerving, moeten we starten met het samenbrengen van een groep van gelijkgestemde gebruikers en andere stakeholders waarmee gezamenlijk de kern van de opgave kan worden bepaald en waar vanuit de ruimtelijke ontwikkeling kan worden gestart. Een mooi praktisch overzicht van nieuwe werkwijzen wordt gegeven in de publicatie ‘De flexibele stad’ (Bergevoet en Van Tuijl, 2013).

Geheel in lijn met deze benadering willen we ook aan de het GONS-traject vervolg geven met de oprichting van een Community of Practice (CoP) waarin initiatiefnemers en ruimtelijke professionals van elkaar kunnen leren hoe de verandering van een top-down naar een netwerksamenleving in hun dagelijkse praktijk door te voeren. En waar komen die vierde V en C ten tonele? Deze staan voor Vakkennis of Competenties en blijven ook in de Nieuwe Stijl essentieel voor het slagen van een gebiedsontwikkeling. Met het verschuiven van publieke en private professionals als initiatiefnemer naar veelal particuliere initiatiefnemers of professionals uit andere sectoren dan de vastgoed- of RO-sector, verandert ook de wijze waarop de vakkennis kan worden ingezet. Het is niet meer evident dat de gebiedsontwikkelingsprofessional ook in de lead is. De CoP is een manier om competenties te delen en gezamenlijk te zoeken naar ieders nieuwe rolinvulling.

De CoP is een samenwerking van het Kennislab voor Urbanisme, het lectoraat Gebiedsontwikkeling en Transitiemanagement van de Hogeschool van Rotterdam en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Op dit moment werken we, ook naar aanleiding van de lessen van het GONS traject, het plan uit. Wilt u meer weten of meedoen, neem dan contact op met Jan-Willem Wesselink of ondergetekende. Doe mee en geef zo invulling aan een meer duurzame omgang met onze (gebouwde) omgeving!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c134 c160 c259
Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor de bouw

Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor ...

18-10-2022 om 10:01 uur
timer 6 min

In Nederland worden problemen in silo’s geplaatst en opgelost met geld. Heel veel geld. De bouwsector heeft ...

Lees verder »

c21 c134 c135 c185 c225
Veel ondertekenaars van convenant verduurzaming woningbouw

Veel ondertekenaars van convenant verduurzaming ...

03-10-2022 om 13:01 uur
timer 2 min

De provincie Utrecht en de Metropoolregio Amsterdam hebben een convenant opgesteld om nieuwe woningen op een duurzame ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c259 c278
Congres over natuurinclusief bouwen: inspiratie en oplossingen

Congres over natuurinclusief bouwen: inspiratie ...

13-09-2022 om 10:01 uur
timer 2 min

Natuurinclusief bouwen zit in de lift. Gelukkig maar, want de klok tikt door. Toch is de praktijk weerbarstig. ...

Lees verder »

c21 c134 c160 c185 c225
Samen impact maken voor mens en milieu

Samen impact maken voor mens en milieu

22-08-2022 om 10:01 uur
timer 2 min

Partijen die werkelijk op circulariteit sturen, creëren waarde voor mens en milieu. Ziedaar de inzet van ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225 c265
Impulsen voor verduurzaming van bedrijventerreinen

Impulsen voor verduurzaming van bedrijventerreinen

16-08-2022 om 10:01 uur
timer 5 min

Naast individuele woningeigenaren en ondernemers is het ook voor hele bedrijventerreinen onontkoombaar én ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c243
Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en ...

23-06-2022 om 15:30 uur

Een succesvolle gebiedsontwikkeling gaat om meer dan alleen een toekomstbestendig energiesysteem dat aan behoeften ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c268
Hoogste prefab toren ter wereld opgeleverd

Hoogste prefab toren ter wereld opgeleverd

02-05-2022 om 10:01 uur
timer 2 min

Bij de bouw van de Rotterdamse woontoren De Zalmhaven is zoveel mogelijk rekening gehouden met de omgeving. Mede ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225
Thermisch smart grid maakt verbinding in Linck in de Binck

Thermisch smart grid maakt verbinding in Linck ...

11-04-2022 om 10:01 uur
timer 2 min

De Haagse Binckhorst, ooit vooral bekend als bedrijventerrein, ondergaat de laatste jaren een enorme transformatie, ...

Lees verder »

c21 c125 c134 c225
Woonwijk zoekt partner voor energiesysteem van de toekomst

Woonwijk zoekt partner voor energiesysteem van ...

01-04-2022 om 10:01 uur
timer 3 min

Op het voormalig defensieterrein Crailo zijn 590 nieuwe woningen en 50.000 m2 bedrijvigheid gepland. Het moet ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c279
127 nieuwe woningen opgeleverd met materialenpaspoort

127 nieuwe woningen opgeleverd met materialenpaspoort

20-01-2022 om 10:01 uur
timer 3 min

Gebiedsontwikkelaar BPD (Bouwfonds Property Development) sprak ruim een jaar geleden met Madaster af om duizend ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c276
Waterveiligheid als hefboom voor duurzame stadsontwikkeling

Waterveiligheid als hefboom voor duurzame stadsontwikkeling

04-01-2022 om 10:30 uur
timer 3 min

Dordrecht is extreem gevoelig voor overstromingen. Op zoek naar stedenbouwkundige oplossingen om dit klimaatgevaar ...

Lees verder »

c21 c54 c134
Het kan anders: bestemmingsplannen

Het kan anders: bestemmingsplannen

28-10-2021 om 16:01 uur
timer 4 min

In een reeks van blogs behandelt Hans Hidden het nieuw bouwen van meerlaagse woonwerkgebouwen voor werkondernemers, ...

Lees verder »

Reacties

Helaas was ik niet bij het congres aanwezig, maar ik heb met veel interesse de publicatie gelezen. Als kennismedewerker bij de voormalige stimuleringsstichting Habiforum heb ik mede aan de wieg gestaan van de Community of Practice (CoP), als tool om mensen te laten wennen aan met elkaar praten over ontwikkelingsplanologie en Publiek-Private Samenwerking (PPS). We hebben toen veel gekeken naar Vernieuwend Ruimtegebruik, vooral uit de 'vierde dimensie': tijd. Ruimtes die speciaal voor één bepaald doel gemaakt waren, bleken na creatieve sessies geschikt te zijn voor alternatieve doelgroepen en activiteiten. Het is soms gewoon griezelig als je door een 'gecodeerd' stukje stad of platteland rijdt en je ziet er geen enkel teken van leven. En als je dan leest dat overheden zich noodgdwongen door kostenbesparingen terug moeten trekken uit het beschikbaarstellen van ruimtes aan verenigingen, stichtingen en fondsen, dan is het eigenlijk maar al te logisch dat de ontwikkelingssector zelf op de bok gaat zitten voor vernieuwing. De nieuwe stijl zit hem in de prachtige ondertitel 'van vinken naar vonken'. Er zijn zoveel ondernemers en particulieren die zelf ideeën hebben over innovatie in hun eigen omgeving of over hun eigen business, maar het blijkt erg lastig om tot daadwerkelijke uitvoering te komen. In mijn tijd bij Telos, het duurzaamheidscentrum van de Universiteit van Tilburg, werkten we voor wat betreft duurzame gebiedsontwikkeling met de duurzaamheidsdriehoek People, Planet, Profit. In de studie Vitale Coalities hebben we bekeken hoe gebiedsverbonden partijen al dan niet tot duurzame initiatieven kwamen. Denk hierbij aan de bierbrouwer uit Gulpen, die ter bescherming van haar marktpositie, maar zeker ook ter bescherming van de prachtige omgeving en de lokale ondernemers, een keten van productie heeft opgezet met lokale hop- en gersttelers en daaromheen ook voor het publiek allerlei themabijeenkomsten en informatiemomenten heeft verzorgd. En hoe kan zoiets dan duurzaam zijn of worden, of liever nog: blijven? Voor mijn concept-proefschrift heb ik nationaal- en internationaal onderzoek gedaan naar het belang van cultuur(-historie) in het gebiedsverhaal,en een extra P aan het duurzaamheidsmodel toegevoegd, namelijk de P van Passie. Als het bedrijfsleven/een investeerder wil zien dat cultuur meer is dan alleen een sector waar altijd maar geld in moet worden gepompt, dat het juist de basis is voor een goed woon-, werk- en leefklimaat en dat je daarmee dus een enorme meerwaarde toevoegd aan je ruimtelijke ontwikkelingen en je vastgoed, dan hebben we al een halve wereld gewonnen. Investeer een klein percentage voor People en Passion en je ontwikkelt daarmee een duurzaam draagvlak voor je project en omgevingspsychologisch gezien een meerwaarde voor het gebied en haar (toekomstige) gebruikers.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up