De EPN wordt 21: tijd om volwassen te worden!

De EPN wordt 21: tijd om volwassen te worden!

Anders dan velen denken loopt de energieprestatienormering (EPN) niet op zijn laatste benen, maar is hard op weg om volwassen te worden. Van lelijk eendje naar een mooie zwaan, dat belooft wat. Resultaatgaranties, integratie van materiaalgebruik en oplossingen voor hoogstedelijke situaties bieden majeure verbeteringen. 

Binnenkort is het 21 jaar geleden dat de energieprestatie -normering (EPN) in Nederland werd ingevoerd. In plaats van deeleisen aan componenten kwamen er energieprestatie-eisen voor het gehele gebouw en twee bijbehorende bepalingsmethoden, één voor de utiliteitsbouw en één voor de woningbouw.

Bij het analyseren van de nieuwe Frisse Scholen Top 15 besefte ik hoe groot het succes van de EPN is. De eerste vier plaatsen in de Top 15 worden bezet door energieleverende scholen, de drie daarop volgende scholen zijn energieneutraal. Twee van deze scholen zijn inmiddels een jaar gemonitord en doen wat ze beloven. Het enige instrument van het ministerie dat echt werkt, concludeerde het PBL bij de evaluatie van het energiebeleid van BZK.

De EPN wordt 21; tijd om volwassen te worden

De Multifunctionele accommodatie ’t Hart van Oijen levert (veel) meer energie dan het gebouw zelf gebruikt

Het succes van de EPN is gebaseerd op drie elementen: continuïteit, level playing field en de stimulans voor innovaties. HR-glas, WKO, kunstlichtregeling; ze waren als innovatie minder snel geland in Nederland als ze niet waren gehonoreerd in de EPN. In de praktijk is gebleken dat de houdbaarheid van de EPN, ondanks een aantal beperkingen en tekortkomingen, veel langer is dan verwacht.

Hiaten nu invullen

Ik vind het hoog tijd om de belangrijkste drie hiaten aan te pakken, zodat de EPN na 21 jaar helemaal volwassen wordt als instrument om de CO2 belasting door gebouwen verder terug te dringen.

Het eerste hiaat dat mede dankzij de projecten uit de Topsector Energie anno 2016 invulbaar is, is het gebrek aan garanties. Ik wil de huidige EPN geen sjoemelsoftware noemen en ook de analogie met de witgoedlabeltesten klopt niet helemaal. Maar we kunnen er wel degelijk voor zorgen dat de EPN een bruikbare indicatie gaat geven voor het te verwachten energiegebruik van een woning of gebouw. Niks bouwen en wegwezen; het wordt bouwen en bijblijven totdat alles naar behoren functioneert. Uit de monitoring van nieuwe Frisse Scholen weten we dat gebouwen in feite pas na 2 á 3 jaar definitief kunnen worden opgeleverd. Dan pas zijn het gebouw en de installaties goed ingeregeld voor de gebruiker en alle restpunten opgelost. Op dat moment kunnen beheer en onderhoud worden overgenomen door een organisatie die de prestatiegaranties van de EPN overneemt.

De EPN wordt 21; tijd om volwassen te worden

In Culemborg Oost is de eerste school met een Nul op de Nota-garantie gerealiseerd

Materiaalgebruik telt ook mee

Nu het energiegebruik van nieuwbouw spectaculair daalt, wordt het tijd om het materiaalgebruik bij de berekeningen te betrekken. In zijn zeer lezenswaardige blog op deze site lichtte Harry Nieman recent dit aspect al toe. Op dit moment wordt namelijk een deel van de energiewinst teniet gedaan door het extra energiegebruik bij de productie en transport van de bouwmaterialen. Daarnaast hebben fabrikanten onvoldoende stimulans om producten te ontwikkelen met een lagere CO2-belasting. Het ontbreekt aan uitdaging én aan een level playing field. Ontwerpers worden niet gestimuleerd om echt integrale milieuafwegingen te maken. Daarvoor is een instrument nodig dat het energiegebruik in de bouwfase én de gebruiksfase berekend. De ingrediënten van een dergelijke methode zijn op dit moment voldoende aanwezig om in de praktijk proef mee te draaien.

De EPN wordt 21; tijd om volwassen te worden

Het door minister Kamp geopende Biobased huis op de Innovatie Expo 2016 in Amsterdam

Hoogstedelijk

Naast prestatiegarantie en materialen is er nog een derde hiaat in de huidige EPN: de regels schieten tekort voor hoogstedelijke situaties is. Gelet de lange voorbereidingstijd van deze complexe projecten is dit een urgent vraagstuk waarvoor we met alle betrokken partijen oplossingen en afspraken moeten ontwikkelen. Op deze locaties is grote energiewinst te halen door de potenties van de aanwezige bestaande bouw, renovatie en vervangende nieuwbouw te benutten.

Eind 2020 moet ons Bouwbesluit aangepast zijn aan nieuwe eisen uit Brussel. Dat geeft ons vier jaar de tijd om structurele verbeteringen te ontwikkelen en in de praktijk te beproeven, alvorens deze definitief vast te stellen en in te voeren. Geen tijd te verliezen: aan de slag!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c245
De installatie van deurintercoms: luister naar het Bouwbesluit!

De installatie van deurintercoms: luister naar ...

20 jul om 15:30 uur
timer 7 min

Peter van Veen: Als directeur van Comelit Nederland loop ik al even mee in het land van aanbellen, een gesprek voeren met de bezoeker ...

Lees verder »

c21 c54 c245
De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: deel 2

De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: ...

29 mei om 15:30 uur
timer 5 min

Marten Valk: De wereld ontwaakt steeds verder uit haar lockdown, hoewel we de COVID19-puzzel nog niet opgelost hebben. Elke ...

Lees verder »

c21 c54 c143 c243 c244
Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle jaren

Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle ...

28 mei om 15:30 uur
timer 5 min

Hans Korbee: Het werd nog knap spannend in 1995; zou het na herhaald uitstel alsnog lukken om inderdaad nog voor het eind van ...

Lees verder »

c21 c54
Ploeterend voorwaarts!

Ploeterend voorwaarts!

18 mei om 15:30 uur
timer 4 min

De ene groteske krantenkop overschaduwt de andere. Na het kruisen van de degens met stikstof, PFAS en trage beslissingen ...

Lees verder »

c21 c54 c245 c263
De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19

De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19

7 mei om 15:30 uur
timer 6 min

Marten Valk: Dankzij COVID-19 komt 'lucht' meer in de schijnwerpers te staan. Slechts weinig mensen weten dat we dagelijks ...

Lees verder »

c21 c54 c127
'Het nieuwe normaal'

'Het nieuwe normaal'

20 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Peter van Veen: Duurzaam Gebouwd-expert Peter van Veen schreef eerder deze maand over zijn visie op de gezondheidscrisis en deed ...

Lees verder »

c21 c54
‘Mooi om creativiteit van collega’s te zien’

‘Mooi om creativiteit van collega’s ...

16 apr om 15:30 uur

Duurzaam Gebouwd besteedt aandacht aan hoe partners omgaan met de huidige gezondheidscrisis. Dit keer is Manon ...

Lees verder »

c21 c54
Welke plaag hebben wij nodig om écht te veranderen?

Welke plaag hebben wij nodig om écht ...

15 apr om 16:00 uur
timer 3 min

Henk Willem van Dorp: Het jaar 2020 zag er in januari nog veelbelovend uit. BV Nederland verkeerde in gezonde staat en er zat een stijgende ...

Lees verder »

c21 c54
Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders over de gezondheidscrisis

Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders over de ...

9 apr om 15:30 uur
timer 1 min

Fred Sanders: Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders vertelt je in deze persoonlijke vlog hoe hij omgaat met de nieuwe situatie, ...

Lees verder »

c21 c54 c237
Quantum Leap 

Quantum Leap 

8 apr om 15:30 uur
timer 2 min

Daan Bruggink: In één keer zitten we in een soort quantum leap. Als er niets gebeurd zou zijn, zouden we hier decennia ...

Lees verder »

c21 c54
Hoe Duco omgaat met de huidige gezondheidscrisis

Hoe Duco omgaat met de huidige gezondheidscrisis

7 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Richard Geraerts: Hoe gaan Duurzaam Gebouwd-partners de huidige gezondheidscrisis te lijf? We besteden dagelijks aandacht aan partners ...

Lees verder »

c21 c54 c254
Gezondheid boven alles

Gezondheid boven alles

2 apr om 16:15 uur
timer 2 min

Woud Jansen: Tja. De wereld op z’n kop. Wat een turbulente weken. De tijd waarin gezondheid boven alles staat. En terecht. ...

Lees verder »

Reacties

Mooi stuk van een deskundige van het eerste uur, die mede gezorgd heeft voor de zorgvuldige invoering van de EPN in 1995 en daarna. Ik ben het zeer met je eens en vul graag aan. Het tweede verbeterpunt dat je benoemt, het materiaalgebruik telt ook mee, is geen hiaat meer. De ingrediënten om het materiaalgebruik, net als het energiegebruik, voor het gehele gebouw en de totale levensduur te beschouwen zijn er ook al ruim 18 jaar, dat is tegenwoordig ook een leeftijd om ‘volwassen’ te zijn. Meer dan 10 jaar geleden is deze methode op een praktische manier in de software van GPR Gebouw opgenomen. Na 2 jaar proefdraaien met gemeenten, corporaties, ontwikkelaars en architecten volgde een positief advies aan de minister. Begin 2013 is deze methode na een lange incubatietijd als Milieu Prestatie van Gebouwen (MPG) in het Bouwbesluit ingevoerd, zonder grenswaarde. Iedereen heeft ruim 3 jaar de tijd gehad om hiermee proef te draaien. Ondanks dat dit nauwelijks is gebeurd lijken de seinen op groen te gaan voor een grenswaarde voor de MPG in 2017. Iedereen die serieus bezig is geweest weet dat er sprake is van communicerende vaten tussen EPG en MPG: verdergaande energiebesparing betekent meer milieubelasting door materiaalgebruik. Om hier duidelijk inzicht te bieden heeft W/E in Het TKI KIEM project, samen met andere partners, de methode van DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen (DPG) ontwikkeld, zie http://tki-kiem.nl/download/rapporten/TKI-KIEM-Publiek-rapport-def.pdf. De DPG methode biedt de mogelijkheid om milieueffecten van energie- en materiaalgebruik te vergelijken of op te tellen. Zo komt de totale milieubelasting van een gebouw over zijn gehele levensduur in beeld brengen. En komt een ‘eerlijke’ afweging tussen verschillende opties voor verduurzaming van een gebouw binnen handbereik. Moeilijke materie makkelijk maken is het motto van W/E. Zeer binnenkort biedt GPR Gebouw met de DPG indicator de gebruiker handvatten om vanuit inzicht in de samenhang tussen energie en materialen een optimaal duurzaam resultaat te bereiken.

Hans Korbee heeft gelijk. De EPN levert al 21 jaar een positieve bijdrage aan het energiezuiniger maken van gebouwen. Ondanks de tekortkomingen die het instrument heeft, moeten we deze positieve bijdrage niet vergeten. We moeten ons aan de andere kant niet neerleggen bij de tekortkomingen. De milieubelasting van het materiaalgebruik is een belangrijk punt. Zeker zo belangrijk is om er voor te zorgen dat de berekeningen beter aansluiten op de praktijkwaarden. De 0-op-de-meter projecten in de woningbouw en de bussiness cases van ESCO’s, laten zien dat het wel degelijk mogelijk is om die aansluiting te maken.

Vanmiddag wordt een van de energieneutrale schoolvoorbeelden, de Plein Oost school in Haarlem, geopend, een pareltje! Meer info: http://www.rvo.nl/initiatieven/energiezuiniggebouwd/plein-oost

TRECO biedt het instrumentarium om het geven van garanties mogelijk te maken Als eerste hiaat noemt Hans Korbee het gebrek aan garanties . Bedoeld wordt de energie-prestatie-garantie: Garanderen dat het werkelijke energiegebruik een vooraf afgesproken niveau niet overschrijdt, zonder al te grote risico’s voor diegene die de garantie afgeeft. Dat is precies het onderwerp van twee TKI-projecten; TRECO-Home voor de woningbouw en TRECO-Office voor kantoren. Door onderzoek, doorontwikkeling van modellen en monitoringsystemen en door het valideren van het geheel in de praktijk, wordt door twee consortia toegewerkt naar producten en diensten waarmee het garanderen mogelijk wordt gemaakt. Guus en Frans de Haas De Haas & Partners

Helder verhaal en slaat ook de spijker op zijn kop als het gaat om "het komen tot een EPN" . Maar hoe zit het nu met de controle van de EPN. Uiteraard is er nu voor de nieuwbouw utiliteit een verplichting van het energielabel, hiermee wordt in ieder geval aangetoond dat de EPN dient te leveren zoals deze is gevraagd. Binnenkort, 1-1-2018, krijgt de opdrachtgever een document waarop staat dat zijn gebouw daadwerkelijk voldoet aan technische regelgeving (en wellicht ook aan zijn private energetische wensen). Eindelijk een Wet die door de markt wordt gehanteerd en makkelijk te controleren voor Bevoegd Gezag. #borgenofgeborgdworden

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up