Niet alleen technologische innovaties voor de energietransitie

Niet alleen technologische innovaties voor de energietransitie

Omdat de energietransitie uit zichzelf te langzaam van de grond komt stimuleert de overheid dit met regelgeving en financiële stimulansen. Een belangrijke component hierin zijn subsidies. Deze subsidies richten zich echter vrijwel uitsluitend op de technologische kant van de transitie, terwijl meer en meer duidelijk wordt dat de grote uitdaging ligt in niet-technologische innovatie en/of sociale innovatie, zoals het hanteren van innovatieve organisatie- en financieringsvormen.

In een reeks blogs geven Duurzaam Gebouwd-experts hun visie op het thema Duurzame Energie, om dit onder de aandacht te brengen bij de aanstaande kabinetsformatie. Tot 15 maart gaan de experts in op de status quo rondom dit onderwerp en geven ze advies aan de nieuwe kabinetsleden.

Op nationaal niveau zijn er bekende subsidies beschikbaar voor de exploitatie van duurzame energie technieken. Denk hierbij aan bekende instrumenten zoals de Energie Investeringsaftrek (EIA) voor energiebesparende investeringen en de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) waarmee de productie van bijvoorbeeld zon- en windenergie met een recordbedrag van 12 miljard euro gesubsidieerd wordt. Ook op het gebied van innovatiesubsidies zijn er diverse mogelijkheden. Zo zijn er generieke instrumenten zoals de WBSO, welke loonkosten subsidieert m.b.t. onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten maar ook instrumenten die specifiek op energie innovatie zijn gericht, zoals de regeling TKI Urban Energy, Demonstratie Energie Innovaties (DEI) of Hernieuwbare Energie (HER), allen regelingen van de Topsector Energie. Deze innovatiesubsidies hebben echter één ding gemeen: ze zijn bijna uitsluitend gericht op technische innovatie. Willen we met elkaar de energietransitie tot een succes maken dan is er meer nodig dan alleen een focus op technische innovatie.

Barrières doorbreken

Immers er zijn tal van niet-technologische barrières (proces, ketensamenwerking, wetgeving, te beperkte schaalgrootte, etc.) waardoor de businesscase niet rond gemaakt kan worden en veel initiatieven niet of te langzaam van de grond komen. Denk hierbij aan projecten van energiecoöperaties of projecten gericht op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. In een gesprek met MVO Nederland noemt Henk Volberda, hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingsbeleid aan de Erasmus Universiteit, de aandacht voor de technische kant van de Nederlandse topsectoren dan ook ‘overfocus’. De benodigde technologie voor de energietransitie is volgens hem goeddeels voorhanden. De uitdaging zit hem in het slim inzetten van deze technologie en het integreren ervan in de dagelijkse bedrijfsvoering. Zakelijke dienstverleners doen dit al jaren goed terwijl de bouwsector duidelijk in de achterhoede zit.

In Nederland zijn er nauwelijks subsidiemogelijkheden voor niet-technologische innovatie. Enige uitzondering op nationaal niveau is het instrument Maatschappelijk Verantwoord Innoveren (MVI) maar dit is gezien het beperkte budget feitelijk een druppel op een gloeiende plaat. Op Europees niveau is er meer aandacht voor dit soort innovatie. Zo zijn er Europese subsidies beschikbaar die de projectvoorbereidingskosten van grote energiebesparende projecten subsidiëren (bijvoorbeeld het ELENA of het Horizon EE-22 ‘Project Development Assistance’ instrument). Denk hierbij aan innovatieve organisatie- en financieringsvormen zoals ESCo´s. Ook in het grote EU subsidieprogramma Horizon 2020 is aandacht voor deze meer ‘zachtere’ kant van de energietransitie. PNO voert, in samenwerking met onder meer Duurzaam Gebouwd, bijvoorbeeld met Europese Horizon 2020 subsidie een project uit waarin de bouw- en financiële wereld bij elkaar worden gebracht om de cultuurverschillen te overbruggen en samen tot werkbare oplossingen te komen voor de energietransitie in de bouw.

Verdeel de aandacht

Ook in de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen gaat vrijwel alle aandacht naar technologische innovatie. Slechts een partij geeft in het verkiezingsprogramma aan dat technologische vernieuwingen in goede banen moeten worden geleid door het combineren van technologische innovatie met niet - technologische innovatie en het subsidiëren van dergelijke innovatietrajecten.

Samengevat is het zo dat er binnen Nederland relatief gezien goede stimuleringsinstrumenten bestaan voor het thema energiebesparing en verduurzaming. De overheid zet hierbij in op zowel exploitatiesubsidies als subsidies voor technologische innovatie. Deze subsidies zijn noodzakelijk om de beoogde energie- en duurzaamheidsdoelstellingen voor Nederland te behalen. Echter, een additionele voorwaarde voor het slagen van (grootschalige) energie- en duurzaamheidsprojecten is dat technologische innovatie hand in hand gaat met niet-technologische innovatie. Deze kant van het spectrum is in het Nederlandse subsidie- en financieringsinstrumentarium op dit moment nog structureel onderbelicht.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c125 c225 c243 c267
Alles over verduurzaming en renovatie bedrijventerreinen

Alles over verduurzaming en renovatie bedrijventerreinen

7 dec om 16:01 uur
timer 2 min

In een reeks van webinars gingen experts van TKI Urban Energy en diverse marktpartijen diep in op het verduurzamen ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15 sep om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c122 c125 c225 c243
Verduurzaming bedrijventerrein: nu opschalen!

Verduurzaming bedrijventerrein: nu opschalen!

2 sep om 10:01 uur
timer 4 min

Er zijn al veel oplossingen beschikbaar voor het verduurzamen van een bedrijventerrein, toch gebeurt er nog veel ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Energiegemeenschappen vergroten gezamenlijk rendement

Energiegemeenschappen vergroten gezamenlijk ...

17 aug om 10:01 uur
timer 4 min

Bij nieuwbouw en renovatie kun je verder kijken dan de materialen en installaties. Het consortium TROEF breekt ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
2,7 kilometer diep boren naar bodemwarmte in Friesland

2,7 kilometer diep boren naar bodemwarmte in ...

19 jul om 13:01 uur
timer 2 min

Op zoek naar aardwarmte waarmee gebouwen en woningen met duurzame energie kunnen worden verwarmd, bouwt Bouwgroep ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Op bedrijventerreinen nog volop kansen voor ‘zon op dak’

Op bedrijventerreinen nog volop kansen voor ...

10 jun om 10:01 uur
timer 5 min

Op bedrijventerreinen zijn nog legio mogelijkheden om duurzame energie op te wekken. In een reeks webinars laat ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Technische aanpassingen voor waterstof blijven beperkt

Technische aanpassingen voor waterstof blijven ...

17 mei om 16:40 uur
timer 2 min

Het leidingennetwerk in Nederland is bij uitstek geschikt om ook waterstof door te loodsen. Waterstof vormt bovendien ...

Lees verder »

c21 c125 c160 c225
Inzichten in verduurzaming en renovatie van bedrijventerreinen

Inzichten in verduurzaming en renovatie van ...

30 apr om 15:01 uur
timer 1 min

TKI Urban Energy organiseert dit jaar een webinarreeks over de manieren om bedrijventerreinen te verduurzamen. ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c261
“In de toekomst gaat het om energie en niet om geld”

“In de toekomst gaat het om energie en ...

15 apr om 10:01 uur
timer 5 min

Met verbluffende details en heldere conclusies werpt Arash Aazami in zijn inspirerende keynote op de Datadag ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Buildings as a Grid binnen de energietransitie

Buildings as a Grid binnen de energietransitie

6 apr om 13:01 uur
timer 4 min

Door het energiesysteem van een gebouw als een eigen energienet te beheren, kunnen gebouweigenaren hun faciliteiten ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c244 c280
Buurblok: wonen als dienst

Buurblok: wonen als dienst

9 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Buurblok is een vernieuwend concept voor woningcorporaties, waarbij zaken als wonen, energie, vervoer en onderhoud ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Innovatief systeem voor opwekking en opslag in sociale huurwoningen

Innovatief systeem voor opwekking en opslag ...

8 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Sociale huurwoningen worden in de toekomst misschien uitgerust met een geïntegreerd systeem voor PV-thermische ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up