Niet alleen technologische innovaties voor de energietransitie

Niet alleen technologische innovaties voor de energietransitie

Omdat de energietransitie uit zichzelf te langzaam van de grond komt stimuleert de overheid dit met regelgeving en financiële stimulansen. Een belangrijke component hierin zijn subsidies. Deze subsidies richten zich echter vrijwel uitsluitend op de technologische kant van de transitie, terwijl meer en meer duidelijk wordt dat de grote uitdaging ligt in niet-technologische innovatie en/of sociale innovatie, zoals het hanteren van innovatieve organisatie- en financieringsvormen.

In een reeks blogs geven Duurzaam Gebouwd-experts hun visie op het thema Duurzame Energie, om dit onder de aandacht te brengen bij de aanstaande kabinetsformatie. Tot 15 maart gaan de experts in op de status quo rondom dit onderwerp en geven ze advies aan de nieuwe kabinetsleden.

Op nationaal niveau zijn er bekende subsidies beschikbaar voor de exploitatie van duurzame energie technieken. Denk hierbij aan bekende instrumenten zoals de Energie Investeringsaftrek (EIA) voor energiebesparende investeringen en de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) waarmee de productie van bijvoorbeeld zon- en windenergie met een recordbedrag van 12 miljard euro gesubsidieerd wordt. Ook op het gebied van innovatiesubsidies zijn er diverse mogelijkheden. Zo zijn er generieke instrumenten zoals de WBSO, welke loonkosten subsidieert m.b.t. onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten maar ook instrumenten die specifiek op energie innovatie zijn gericht, zoals de regeling TKI Urban Energy, Demonstratie Energie Innovaties (DEI) of Hernieuwbare Energie (HER), allen regelingen van de Topsector Energie. Deze innovatiesubsidies hebben echter één ding gemeen: ze zijn bijna uitsluitend gericht op technische innovatie. Willen we met elkaar de energietransitie tot een succes maken dan is er meer nodig dan alleen een focus op technische innovatie.

Barrières doorbreken

Immers er zijn tal van niet-technologische barrières (proces, ketensamenwerking, wetgeving, te beperkte schaalgrootte, etc.) waardoor de businesscase niet rond gemaakt kan worden en veel initiatieven niet of te langzaam van de grond komen. Denk hierbij aan projecten van energiecoöperaties of projecten gericht op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. In een gesprek met MVO Nederland noemt Henk Volberda, hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingsbeleid aan de Erasmus Universiteit, de aandacht voor de technische kant van de Nederlandse topsectoren dan ook ‘overfocus’. De benodigde technologie voor de energietransitie is volgens hem goeddeels voorhanden. De uitdaging zit hem in het slim inzetten van deze technologie en het integreren ervan in de dagelijkse bedrijfsvoering. Zakelijke dienstverleners doen dit al jaren goed terwijl de bouwsector duidelijk in de achterhoede zit.

In Nederland zijn er nauwelijks subsidiemogelijkheden voor niet-technologische innovatie. Enige uitzondering op nationaal niveau is het instrument Maatschappelijk Verantwoord Innoveren (MVI) maar dit is gezien het beperkte budget feitelijk een druppel op een gloeiende plaat. Op Europees niveau is er meer aandacht voor dit soort innovatie. Zo zijn er Europese subsidies beschikbaar die de projectvoorbereidingskosten van grote energiebesparende projecten subsidiëren (bijvoorbeeld het ELENA of het Horizon EE-22 ‘Project Development Assistance’ instrument). Denk hierbij aan innovatieve organisatie- en financieringsvormen zoals ESCo´s. Ook in het grote EU subsidieprogramma Horizon 2020 is aandacht voor deze meer ‘zachtere’ kant van de energietransitie. PNO voert, in samenwerking met onder meer Duurzaam Gebouwd, bijvoorbeeld met Europese Horizon 2020 subsidie een project uit waarin de bouw- en financiële wereld bij elkaar worden gebracht om de cultuurverschillen te overbruggen en samen tot werkbare oplossingen te komen voor de energietransitie in de bouw.

Verdeel de aandacht

Ook in de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen gaat vrijwel alle aandacht naar technologische innovatie. Slechts een partij geeft in het verkiezingsprogramma aan dat technologische vernieuwingen in goede banen moeten worden geleid door het combineren van technologische innovatie met niet - technologische innovatie en het subsidiëren van dergelijke innovatietrajecten.

Samengevat is het zo dat er binnen Nederland relatief gezien goede stimuleringsinstrumenten bestaan voor het thema energiebesparing en verduurzaming. De overheid zet hierbij in op zowel exploitatiesubsidies als subsidies voor technologische innovatie. Deze subsidies zijn noodzakelijk om de beoogde energie- en duurzaamheidsdoelstellingen voor Nederland te behalen. Echter, een additionele voorwaarde voor het slagen van (grootschalige) energie- en duurzaamheidsprojecten is dat technologische innovatie hand in hand gaat met niet-technologische innovatie. Deze kant van het spectrum is in het Nederlandse subsidie- en financieringsinstrumentarium op dit moment nog structureel onderbelicht.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Bewoners enthousiasmeren voor de warmtetransitie

Bewoners enthousiasmeren voor de warmtetransitie

4 nov om 07:00 uur
timer 5 min

In de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving komen in veel gemeenten nieuwe warmtenetten in beeld. ...

Lees verder »

Floriade 2022 wordt groener en duurzamer dan ooit

Floriade 2022 wordt groener en duurzamer dan ...

28 okt om 15:00 uur
timer 5 min

De contouren voor de Floriade in 2022 worden zichtbaar. Het eerste vastgoed verrijst binnenkort op het Floriade-terrein ...

Lees verder »

Met de groengasrevolutie van Bareau hoef je niet #VanGasLos

Met de groengasrevolutie van Bareau hoef je ...

11 okt om 16:00 uur
timer 4 min

Behoud alle gasleidingen en ga niet #VanGasLos, stelt Kirsten Zagt. En vervang het ‘normale’, opgewaardeerde ...

Lees verder »

Energie Café: ‘Elektrische auto wordt onderdeel van energiesysteem’

Energie Café: ‘Elektrische auto ...

2 okt om 08:00 uur
timer 2 min

De techniek is niet het probleem voor een doorbraak van elektrisch rijden, de maatschappelijke inbedding ervan ...

Lees verder »

Gratis pv-panelen op versleten asbestdak

Gratis pv-panelen op versleten asbestdak

19 sep om 11:00 uur
timer 6 min

De Eerste Kamer stemde begin juni tegen: een verbod op asbest in daken is voorlopig van de baan. Ondertussen gaat ...

Lees verder »

Apeldoornse woning uit 1900 wordt kennisbaken voor verduurzaming

Apeldoornse woning uit 1900 wordt kennisbaken ...

17 sep om 10:00 uur
timer 4 min

Een bijzonder en historisch onderdeel van de stad Apeldoorn. Zo mogen we de al bijna 100 jaar oude woning aan ...

Lees verder »

Twee innovaties in één nieuw zonnepaneel

Twee innovaties in één nieuw zonnepaneel

29 aug om 15:00 uur
timer 3 min

Voor een verstandige keuze van een zonnepaneel kies je uit meerdere variabelen, met veel aandacht voor de hele ...

Lees verder »

Woningen verwarmen met aquathermie: trends, ontwikkelingen, toekomst

Woningen verwarmen met aquathermie: trends, ...

29 aug om 10:00 uur
timer 5 min

Als waterrijk land heeft Nederland veel mogelijkheden om warmte te onttrekken aan oppervlaktewater, zoals kanalen ...

Lees verder »

Verduurzaming van een jaren 40 woning - Ervaringen en lessen van een woningeigenaar

Verduurzaming van een jaren 40 woning - Ervaringen ...

21 aug om 15:30 uur
timer 11 min

Sta je als woningeigenaar op het punt een grote investering te doen om je woning energiezuiniger te maken? Twijfel ...

Lees verder »

Waterval van energie in Amsterdams hotel

Waterval van energie in Amsterdams hotel

2 aug om 11:30 uur
timer 6 min

Diverse nieuwe concepten en benamingen strijden om voorrang in een innovatief, energieneutraal Amsterdams hotel.

Lees verder »

Whitepaper: ‘Lokaal verwarmen speelt belangrijke rol in de energietransitie’

Whitepaper: ‘Lokaal verwarmen speelt belangrijke rol in de energietransitie’

24 jul om 07:00 uur

Duurzaam Gebouwd lanceert de kersverse whitepaper ‘Lokaal verwarmen speelt belangrijke rol in energietransitie’. ...

Lees verder »

De rol van de compacte zonneboiler in de energietransitie

De rol van de compacte zonneboiler in de energietransitie

3 jul om 11:00 uur
timer 2 min

Onbekend maakt onbemind. Daar lopen veel duurzame ontwikkelingen tegen aan in de conservatieve bouwsector. Zo ook ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up