Natuur als blauwdruk voor een duurzame toekomst

Natuur als blauwdruk voor een duurzame toekomst

Met meer dan 3,8 miljard jaar aan ervaring in research and development heeft de natuur fantastische probleemoplossende vaardigheden ontwikkeld. Ze heeft strategieën ontwikkeld voor vraagstukken, waarvoor wij een oplossing voor zoeken. Dit leren van de natuur wordt sinds de jaren 90 biomimicry genoemd. De bouwwereld staat nu voor de uitdaging deze lessen toe te passen.

Zo hebben planten een eigen methode ontwikkeld voor het opwekken van zonne-energie: fotosynthese. Daarnaast zijn er meerdere voorbeelden van dieren, die met minimaal energieverbruik kunnen reizen: van de hydrodynamische vorm van dolfijnen tot albatrossen die met gebruikmaking van thermiek door de lucht weten te zweven. Bacteriën produceren op een duurzame manier complexe chemicaliën om water te reinigen en zo de kwaliteit van het milieu te verbeteren.

Evolutie van biomimicry

De Amerikaanse biofysicus Otto Schmitt gebruikte voor het eerst de term ‘biomimetics’ in de jaren 50 van de vorige eeuw om apparaten te beschrijven, die modellen en systemen uit de natuur nabootsten. De mensheid keek echter al eeuwen eerder naar de natuur om inspiratie op te doen voor het oplossen van complexe vraagstukken. Zo vond Leonardo da Vinci inspiratie in vogels door de anatomie van hun vleugels en hun bewegingen tijdens de vlucht te bestuderen, toen hij in de 15e eeuw zijn eerste modellen voor vliegmachines ontwierp. Hoewel zijn ontwerpen niet succesvol waren, vormden zij wel de inspiratie voor de gebroeders Wilbur en Orville Wright, de vliegtuigpioniers en uitvinders van het eerste functionerende vliegtuig. Dankzij de Amerikaanse Janine Benyus, grondlegster van de term biomimicry, heeft dit leren van de natuur zich door de jaren heen steeds meer als wetenschappelijke discipline ontwikkeld. Zij zette in 1997 de toon met haar boek ‘Biomimicry: Innovation inspired by nature’. Biomimicry heeft ons niet alleen leren vliegen, maar kan ons ook veel leren over duurzaam bouwen.

Leonardo da Vinci vond zijn inspiratie in vogels door de anatomie van hun vleugels en hun bewegingen tijdens de vlucht te bestuderen, toen hij in de 15e eeuw zijn eerste modellen voor vliegmachines ontwierp.'

Geanne van Arkel, Interface

Airco gebaseerd op systeem in termietenheuvel

Het kantoor- en winkelcentrum Eastgate Centre in Harare (Zimbabwe) heeft een airconditioningssysteem ontworpen dat is gebaseerd op systemen zoals die in termietenheuvels in het zuiden van Afrika aangetroffen zijn. Natuurlijke termietenheuvels zijn gemaakt van modder met een hoge thermische massa en in de basis van de structuur zitten ventilatiegaten die gedurende de dag open en dicht worden gezet door de termieten zelf. Zo zorgen de insecten ervoor dat binnen in de heuvel een constante temperatuur van 30 graden is, ondanks het feit dat de buitentemperatuur enorm schommelt. Door dit principe toe te passen, verbruikt het ventilatiesysteem in het gebouw in Harare negentig procent minder elektriciteit dan conventionele ventilatiesystemen. 

Neusgaten van kamelen

Architect Michael Pawlyn is onder de naam Sahara Forest Project een proefproject gestart, waarbij 10.000 m2 woestijngrond in Qatar vruchtbaar wordt gemaakt. Zonlicht wordt geconcentreerd om superhete stoom op te wekken. Door hiermee zeewater te verdampen, gaat de luchtvochtigheid in de gebouwde kassen omhoog en de temperatuur naar beneden. Dit idee ontleende Pawlyn aan de manier waarop neusgaten van kamelen werken. Met deze inspiratie is nu in de woestijn een gunstig groeiklimaat voor planten gecreëerd. Buiten de kassen worden speciale heggen geplant, die kunnen leven op het relatief zoute afvalwater. Een ander deel van het zoute water wordt gebruikt om algen in te kweken, die als meststof of biomassa kunnen worden ingezet. Dit zorgt ervoor dat er niet alleen weer planten en bomen in de woestijn groeien, maar dat ook de biodiversiteit toeneemt.

Volledig zelfvoorzienend dorp

Het Sahara Forest Project is een mooi voorbeeld van een industriële ecologie; verschillende systemen die samen een ecosysteem vormen. In Almere wordt gebouwd aan het ecosysteem voor een volledig zelfvoorzienend dorp, waarin mensen weer met elkaar en de natuur worden verbonden. De bewoners van dit dorp worden in staat gesteld hun energie, water en voedsel uit hun eigen huis en tuin te halen. James Ehrlich van Stanford Universiteit heeft samen met architectenbureau Effekt het concept ontwikkeld van ReGen Villages. Het model draagt niet alleen bij aan een duurzamere wereld, maar zorgt er ook voor dat gezinnen maatschappelijk en fi nancieel worden versterkt. Het gedachtengoed van dit project uit Almere ligt ook ten grondslag aan het project The Valley. Op een nog te ontwikkelen terrein bij Hoofddorp worden organisaties uitgedaagd om samen te werken aan een inclusieve en
circulaire manier van leven.

Duurzaam bouwen gaat tegenwoordig om regenererend bouwen, waarbij maatschappelijke verbondenheid wordt gestimuleerd.'

Geanne van Arkel

Stimulans maatschappelijke verbondenheid

Duurzaam bouwen draait niet alleen meer om efficiënt bouwen en ruimtes creëren waarin mensen zich prettig voelen. Het gaat tegenwoordig ook om regenererend bouwen, waarbij maatschappelijke verbondenheid wordt gestimuleerd. Een mooi voorbeeld van deze verbondenheid in de natuur – mutualistische symbiose genoemd – is die tussen de acacia en de mier. De acacia heeft grote, holle stekels die mieren als behuizing gebruiken, en de boom scheidt ook een zoete stroop uit die de mieren opeten. Daarmee fungeert de acacia tegelijkertijd als een huis en een supermarkt voor de mier. De mieren beschermen op hun beurt hun huis, en daarmee de acacia, door venijnig in de tong van een planteneter te bijten zodra deze probeert de acacia te eten. Laat dit mooie voorbeeld van mutualistische symbiose en de genoemde projecten in Almere, Hoofdorp en het buitenland, die allen gebaseerd zijn op biomimicry, een inspiratie zijn om in 2017 in de bouw niet alleen te streven naar een verlaging van de impact op het milieu, maar ook een regenererende bijdrage te leveren waardoor bewoners maatschappelijk en financieel worden gesterkt. De uitdaging voor de bouw is nu om bouwprojecten, renovatie en nieuwbouw, te laten functioneren als een bos. En met de innovatieve kracht in deze sector gaat dat zeker lukken. 

Deze expertblog van Geanne van Arkel is als marktvisie verschenen in Duurzaam Gebouwd Magazine #36. Dit vakblad is te lezen via DuurzaamGebouwd.nl/Duurzaam-Gebouwd-Magazine.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c160 c225 c243 c263
Update PvE Gezonde Kantoren 2021 beschikbaar

Update PvE Gezonde Kantoren 2021 beschikbaar

14 jul om 09:01 uur
timer 2 min

Door de vakanties houden veel kantoren de komende weken een lege aanblik, maar veel bedrijven maken zich wel op ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245
Symposium levert toekomstblik op gezonde gebouwen

Symposium levert toekomstblik op gezonde gebouwen

21 mei om 17:00 uur
timer 1 min

Het online symposium ‘Toekomstige markt gezond bouwen’ op 27 mei aanstaande krijg je een toekomstblik. ...

Lees verder »

c21 c125 c160 c225
Inzichten in verduurzaming en renovatie van bedrijventerreinen

Inzichten in verduurzaming en renovatie van ...

30 apr om 15:01 uur
timer 1 min

TKI Urban Energy organiseert dit jaar een webinarreeks over de manieren om bedrijventerreinen te verduurzamen. ...

Lees verder »

c21 c122 c160 c225 c265
Hoe ziet jouw gerenoveerde droomhuis eruit? Doe mee met het experiment

Hoe ziet jouw gerenoveerde droomhuis eruit? ...

28 apr om 13:01 uur
timer 2 min

Het project DreamHûs wil een versnelling geven aan de betaalbare verduurzaming van de bestaande sociale ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c277
Grote coalitie ondertekent OSKA Intentieverklaring ‘Klimaatverandering en Koeling gebouwen’

Grote coalitie ondertekent OSKA Intentieverklaring ...

26 apr om 08:34 uur

Hij is ondertekend: de #OSKA Intentieverklaring 'Koeling van gebouwen'. Het klimaat verandert, dus is het zaak ...

Lees verder »

c21 c122 c160 c225
Kingspan presenteert unieke productiemethode voor variabele isolatiedelen

Kingspan presenteert unieke productiemethode ...

20 apr om 08:01 uur

Kingspan introduceert het concept Kingspan ITCS (In Time Correct Shape). Deze methode maakt het mogelijk om variabele ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245
'Wij kunnen virussen voor 99,5% afbreken'

'Wij kunnen virussen voor 99,5% afbreken'

16 apr om 09:00 uur

In de strijd tegen schimmels, bacteriën en andere luchtinvloeden zijn er verschillende bewapeningen voor ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c243 c265
Mythes warmtepomp ontrafeld in gratis webinar

Mythes warmtepomp ontrafeld in gratis webinar

14 apr om 10:01 uur
timer 1 min

In het webinar ‘Warmtepompen in de bestaande bouw’ wordt uitgelegd hoe warmtepompen voor zowel CO2-reductie ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c245
Gezonde Gebouwen: niet meer ‘wegrennen’ na een project!

Gezonde Gebouwen: niet meer ‘wegrennen’ ...

12 apr om 16:00 uur
timer 8 min

Gezondheid staat steeds scherper op de maatschappelijke agenda, versneld door de komst van een pandemie die zijn ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c243
Energietransitie vergt ook een transitie in de bedrijfsvoering

Energietransitie vergt ook een transitie in ...

8 apr om 16:01 uur
timer 6 min

De energietransitie verloopt traag en daarbij heeft de installatiesector moeite om de afstand tot de particuliere ...

Lees verder »

c21 c135 c160 c185 c225
Routekaart VNG voor verduurzaming door gemeenten

Routekaart VNG voor verduurzaming door gemeenten

7 apr om 11:01 uur
timer 1 min

Gemeenten moeten in een kleine dertig jaar hun maatschappelijk vastgoed verduurzaamd hebben. Makkelijker gezegd ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c243
‘Zet die installateur aan tafel’

‘Zet die installateur aan tafel’

6 apr om 16:01 uur
timer 6 min

Vandaag de dag is het niet meer voldoende om simpelweg een product aan te bieden. De markt is verschoven naar ...

Lees verder »

Reacties

Prachtige voorbeelden van beter gejat dan zelf bedacht. Nu nog de nature compatible decisions van de overlevende cel jatten als inspiratiebron voor de aanjaging van een dynamische aansturing van de stad of het dorp, te beginnen bij enzyminductie en de IKEA - achtige celassemblage.

De natuur en de techniek laten samenwerken. Luchtzuiverende planten om de luchtkwaliteit in gebouwen te verbeteren, zie website. www.activeplants.nl

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up