Als de confetti is opgeruimd

timer5 min
Als de confetti is opgeruimd

10-tallen dan wel 100-en scholen dragen inmiddels de kwalificatie ‘Frisse Scholen’. RVO stelt sinds 2 jaar zelfs een top-15 samen van de meest energiezuinige scholen. Adviesbureau Merosch was in 2016 betrokken bij 5 van scholen uit deze lijst.

Menig bestuurder heeft duurzame en frisse scholen tot een van de topprioriteiten gesteld. Verschillende scholen zijn aangepakt en met de nodige aandacht en tamtam geopend. Maar hoe functioneren de scholen als het rode lint is doorgeknipt en de confetti van de opening is opgeruimd?

Waar komen we vandaan?

Voordat we kijken hoe we het nu doen, is het goed om te beseffen waar we vandaan komen. De scholen die voor 1970 zijn gebouwd, zijn gemiddeld genomen scholen met eenduidige structuren en hoge plafonds. Veelal zonder enige vorm van ventilatie en energetisch en luchttechnisch (lees: tocht) zo lek als een mandje. Dat laatste heeft een voordeel, namelijk de kwaliteit van de binnenlucht voldoet zelden aan de eisen van het huidige en oude bouwbesluit, maar slecht is het zeker niet. Vervolgens beschikken de scholen die gebouwd zijn na 1970 veelal over lage plafonds, zijn ze energetisch beter met roosters in de gevel en mechanische afzuiging. Echter, hier functioneert de installatie zelden goed, staan roosters veelal dicht en wordt niet zelden een zeer slecht binnenluchtkwaliteit gemeten. Tot slot de scholen die zijn gebouwd na 2000. Waar gebalanceerde ventilatie is geïnstalleerd die het goed zou moeten doen, maar wat zeker nog niet altijd het geval is. In theorie is er dus vooruitgang, maar in de praktijk zeker niet! Uit metingen bij honderden scholen waarbij we betrokken zijn, is er helaas geen causaal verband tussen de leeftijd van de scholen en de kwaliteit van het binnenklimaat. Daarnaast is het aantal installaties toegenomen. Maar als het gaat om het bijbehorende technische toezicht, is dit in de meeste situaties niet het geval. Tot slot zijn gebouwen duurder geworden in zowel realisatie als exploitatie.

Wat hebben we gedaan?

Rond 2010 rinkelden er verschillende alarmbellen bij GGD’s en scholen ten aanzien van het slechte binnenklimaat bij scholen. Dit leidde uiteindelijk tot het Frisse Scholen Programma van Eisen en aanscherping van de ventilatienorm in het bouwbesluit. Zeker het Frisse Scholen Programma van Eisen heeft een belangrijke rol gespeeld en speelt het nog steeds om te komen tot gezonde en duurzame scholen. Ook de scholen van het UKP-NESK-programma heeft voor veel kennisontwikkeling over dit thema gezorgd. De scholen die de laatste jaren gebouwd worden, scoren gemiddeld genomen bij oplevering goed. Hierbij worden nog wel te veel ontwerp- en bouwfouten geconstateerd, maar daar ga ik in dit artikel niet verder op in. Dus terecht dat trotse directeuren hun school openen en de confetti rijkelijk de lucht in gaat.

Iedere ketting is zo sterk als de zwakste schakel en de zwakste schakel is nu absoluut de kwaliteit van het opgeleverde en het beheer en onderhoud.'

Ronald Schilt, Merosch

Welke stappen MOETEN we nog zetten?

Toch blijkt dat scholen niet vanaf dag 1 goed functioneren en dat ze naar verloop van tijd – enkele maanden tot jaren – niet goed meer functioneren. We komen nog steeds scholen tegen waar ventilatoren niet zijn aangesloten of waar de school de luchtbehandeling heeft uitgezet, omdat deze te veel herrie of tocht veroorzaakt. Daarnaast komt het voor dat de luchtbehandeling zonder reden al maanden of jaren uit staat, in storing staat en dat filters jaren niet zijn vervangen. Niet zelden wist de school niet eens waar de filters vervangen moesten worden, laat staan dat ze wist waar die zaten. Iedere ketting is zo sterk als de zwakste schakel en de zwakste schakel is nu absoluut de kwaliteit van het opgeleverde en het beheer en onderhoud. Dan komen we uit op de volgende zaken die we echt beter moeten borgen:

  1. Bij de oplevering: per lokaal luchtdebietmetingen en geluidsmetingen doen, waardoor wordt aangetoond dat aan gestelde eisen wordt voldaan.
  2. Na de oplevering: permanente meting van de CO2-concentratie in de lokalen om de goede werking continue te bewaken en direct acties ondernemen als dit niet het geval is.

Beide punten vragen geen noemenswaardige meerkosten. De metingen horen bij de leveringseisen. De voorzieningen voor de monitoring van de CO2-concentratie zit in de meeste gevallen al standaard op de luchtbehandelingsunits. Daarin zit het probleem dus niet, maar wel in het bewaken en beheren van de units. En daar wringt de schoen dus.

Scholen zijn zelf vaak onvoldoende bekwaam en installateurs en leveranciers hebben hier in beperkte mate een standaard betaalbare dienst voor.'

Ronald Schilt

De Frisse Scholen wacht

Scholen zijn zelf vaak onvoldoende bekwaam en installateurs en leveranciers hebben hier in beperkte mate een standaard betaalbare dienst voor. Want los van dat dit nog een blinde vlek is voor scholen, ontbreekt het hen aan mankracht en financiën. Vanuit verschillende aanbestedingen die we hebben gedaan, blijkt dat de beheer- en onderhoudskosten (inclusief het vervangen van filters) voor goede ventilatie rond de € 250 tot € 300 per jaar per lokaal exclusief btw bedragen. Dat is enorm veel geld. De belangrijkste reden is dat hier de wet van de grote getallen nog niet geldt en er nog geen bedrijven zijn die hiervoor een nieuwe standaard dienst ontwikkeld hebben. Een eenvoudige berekening van onderdelen (met name de filters) en manuren leert dat de kosten teruggebracht kunnen worden naar minimaal de helft. Een leverancier die overigens goede stappen richting deze doelstelling gezet heeft, is Klimaatgroep Holland. Het is te hopen dat andere grote leveranciers zoals NedAir en Itho Daalderop hierin snel volgen. Dat zij onderhoud en beheer van ventilatiesystemen voor scholen als een nieuwe standaarddienst aanbieden, zodat onze kinderen gegarandeerd en betaalbaar in een gezond binnenklimaat les kunnen krijgen. Ook nadat de confetti is opgeruimd!

Deze expertpost is als marktvisie verschenen in de nieuwe editie van Duurzame Scholen Magazine.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c143 c225 c243 c245
Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

09-11-2020 om 07:00 uur
timer 2 min

Duurzaam Gebouwd zoekt een schoolbestuur dat haar vastgoed samen met experts de gezonde school van Nederland wil ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c263
Ontwikkelingen in de scholenbouw

Ontwikkelingen in de scholenbouw

06-11-2020 om 09:01 uur
timer 3 min

"Door covid-19 zet de overheid grootschalig in op betere ventilatie in scholen. Daarvoor stond de verduurzaming ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c143 c225 c243 c263
Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is rond 

Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is ...

26-10-2020 om 11:14 uur
timer 2 min

Op 11 november vindt de online Verbindingsdag Gezonde Scholen plaats. Architecten, schoolbesturen, overheden, ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter binnenklimaat scholen

Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter ...

14-10-2020 om 07:00 uur
timer 1 min

Zo’n 11% van de onderzochte schoolgebouwen voldoet niet aan de wettelijke ventilatienormen, maar welke zijn ...

Lees verder »

c21 c143 c151 c225 c245
Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

13-10-2020 om 17:00 uur
timer 2 min

De kwaliteit van het binnenklimaat in scholen en verpleeghuizen staat in het centrum van de aandacht. Om verbeterpunten ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c143 c160 c225 c263
Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof scholen

Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof ...

01-10-2020 om 14:55 uur
timer 2 min

Alle schoolgebouwen in Nederland hadden tot 1 oktober te tijd om te laten weten of het ventilatiesystem in ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243
Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle ...

14-07-2020 om 13:00 uur

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ...

Lees verder »

c21 c54 c143 c243 c244
Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle jaren

Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle ...

28-05-2020 om 15:30 uur
timer 5 min

Hans Korbee: Het werd nog knap spannend in 1995; zou het na herhaald uitstel alsnog lukken om inderdaad nog voor het eind van ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c244
Nieuwbouw Hogeschool Rotterdam is gezond en duurzaam

Nieuwbouw Hogeschool Rotterdam is gezond en ...

07-05-2020 om 13:01 uur
timer 2 min

Hogeschool Rotterdam bouwt het scholencomplex uit met een 14.000m2 grote campus op de locatie Kralingse Zoom. ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c244
Verduurzaming maatschappelijk vastgoed komt op stoom

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed komt ...

27-03-2020 om 11:00 uur
timer 4 min

“Durf te verduurzamen!”, klonk het tijdens het webinar Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed, georganiseerd ...

Lees verder »

c21 c26 c143 c238 c244
Ontwerp basisschool De Verwondering geïnspireerd door de natuur

Ontwerp basisschool De Verwondering geïnspireerd ...

03-12-2019 om 13:00 uur
timer 3 min

Op basis van biofilische principes ontwierp Daan Bruggink De Verwondering, een basisschool van 1.900 vierkante ...

Lees verder »

c21 c143 c172 c225 c243
“Zelfs het Journaal en het Jeugdjournaal hebben er aandacht aan besteed”

“Zelfs het Journaal en het Jeugdjournaal ...

29-11-2019 om 10:00 uur
timer 3 min

Heb jij een bijzonder duurzaam project in handen, rijp voor een Duurzaam Bouwen Award? Lees nu wat dat de eerdere ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up