De natuurlijke spin in het web van de bouw

De natuurlijke spin in het web van de bouw

We ontwerpen, adviseren en bouwen in een interessante tijd. Er is geen sprake van een tijdperk van verandering, maar van een verandering van tijdperk (Jan Rotmans). De Kennisdag Bouwfysica stond 14 juni in het teken van Bouwfysica in transitie. Een inspirerende dag met de blik op de toekomst. 

Bij mij rijst de vraag hoe de bouwfysicus van de toekomst zich verhoudt tot architecten en andere ontwerp- en bouwteamleden. Ondanks dat de bouwfysicus in de ogen van architecten nog wel eens met ongewenste voorstellen komt, zet hij van nature de volledige zintuiglijke comfortbeleving van de eindgebruiker centraal. Er is immers meer dan het visuele. Vroeger was de architect in de lead van het ontwerpproces. De afgelopen decennia zijn de honoraria voor inhoudelijke adviseurs zoals de constructeur en de installatieadviseur flink gereduceerd. Het aantal en aandeel van projectmanagement is in contrast juist toegenomen. Dat lijkt het proces efficiënter te maken, maar wat doet dat met de kwaliteit voor de eindgebruiker en de innovatiedrive in zijn algemeenheid? Hoe doen we het met zijn allen en wat kan er beter?

Noodzaak tot vernieuwing

Jan Willem van de Groep geeft ons op de kennisdag mee dat de rol van de bouwfysicus zwaar wordt onderschat. Hij benoemt de noodzaak voor gezamenlijke ontwikkelteams die disciplineoverstijgend te werk gaan. “Wat betreft innovatie staan we in de bouwsector op een schaal van 1 tot 10 momenteel op -5.” Hoe kunnen we de hoognodige industrialisatie verbinden met het ambacht van ontwerpvraagstukken in de bouw? “Hoezo kost de voordeur van een nieuwbouwwoning aanmerkelijk meer dan de volledige koelkast in die woning, terwijl de deur van die laatste veel beter isoleert, luchtdichter is en ook nog eens vaker open en dicht gaat?” 

De natuurlijke spin in het web van de bouwArbeidsproductiviteit in relatie tot andere branches.

In tegenstelling tot andere branches stijgt de arbeidsproductiviteit in de bouw al jaren niet, terwijl de prijzen in de bouw wel hard stijgen? Het is hoog tijd voor verfrissing in de bouw. De juiste kaderstelling, integrale samenwerking, industrialisatie, sensortechnologie en softwareprogrammeurs bieden de sleutel. Ik denk dat bouwfysici die sleutel als geen ander kunnen oppakken.

De natuurlijke spin in het web van de bouwPrijsniveau van de bouw in relatie tot andere branches

Bouwfysicus als spin in het bouwweb?

In de parallelsessie over ‘De bouwfysicus en nieuwe contractvormen’ bleek dat slechts 18% van de aanwezige bouwfysici in het visionaire perspectief van TU Delft-hoogleraar Bouwmanagement Hans Wamelink durfde mee te gaan om als bouwfysicus de totale coördinatie in een ontwerpteam naar zich toe te trekken. Als terughoudendheid noemde de overige 82% van de groep dat er meer is dan bouwfysica en dat bouwfysici voor die andere zaken niet hebben doorgeleerd. Mogelijk geen populaire uitspraak, maar naar mijn idee is dat precies ook het probleem met de andere ontwerpteampartners zoals de architect en de projectmanager. Iedereen bekijkt het vanuit zijn perspectief en heeft een blinde vlek voor de andere disciplines. Als je enige gereedschap een hamer is, zie je alles als een spijker. Bouwprojecten zijn een samenhang van verscheidene vraagstukken. Het is opdrachtgevers om het even of een oplossing uit de bouwkundige, de installatietechnische of de organisatorische hoek komt. Ze willen simpelweg het beste. Een slimme combinatie van integrale oplossingen en de bouwfysicus heeft de potentie de meest natuurlijke spin in het web te zijn.

De natuurlijke spin in het web van de bouw

Uitkomst van de enquêtering: interactieve parallelsessie 'De bouwfysicus en nieuwe contractvormen' (juni 2017) 

Tijd voor Smart Building Physics

Om samen tot de juiste oplossing in de vorm van betere gebouwen te komen, is een zorgvuldige vraagspecificatie een primaire vereiste. Vaak genoeg lopen we in de bouw aan tegen ongefundeerde Programma’s van Eisen, die opgesteld zijn door projectmanagers die beperkte vakinhoudelijke binding hebben met wat de eindgebruiker nodig heeft. In de initiatiefase van een project kan de bouwfysicus hier zijn vinger opsteken om de stakeholders in het ontwerpproces aan de hand te nemen.

De natuurlijke spin in het web van de bouw

Bron: presentatie Marten Valk, juni 2017

Vanuit de afgestemde vraagstelling ligt het veld vervolgens open voor het formuleren van de goede antwoorden. Hier kunnen de systeemintegrerende handreikingen van Van de Groep ter hand genomen worden. De technologische (oplossings)mogelijkheden groeien exponentieel. Het aantal sensoren in de gebouwde omgeving verdubbelt de komende jaren jaarlijks. Daarbij bieden Smart-Buildingtoepassingen zoals bGrid de mogelijkheid voor een structurele verbetering in de exploitatie door een betere feedbackloop en adaptieve regelingen.

Krijgt wijlen professor Povl Ole Fanger binnenkort dan toch ongelijk met zijn minimaal percentage ontevredenen voor thermisch comfort in ruimten? Als de bouwfysicus de grotere broek van Wamelink durft aan te trekken en zich opwerpt als systeemintegrator, denk ik dat dit mogelijk is. De techniek is er klaar voor, nu nog de juiste mindset en samenwerking van de mensen in ontwerp- en bouwteams.

Foto bovenaan: Marten Valk (foto: Michiel Ton)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54
Bokito of Bonobo?

Bokito of Bonobo?

8 jan om 12:30 uur
timer 3 min

Harm Valk: Je komt in de markt nogal wat ego’s tegen. Mensen en bedrijven die primair acteren vanuit eigen producten, ...

Lees verder »

c21 c54
Adaptief samenwerken: wel getrouwd, maar nóg niet verliefd

Adaptief samenwerken: wel getrouwd, maar nóg ...

6 jan om 08:00 uur
timer 4 min

De wereld om ons heen verandert steeds sneller en de hoeveelheid informatie die we moeten verwerken groeit exponentieel. ...

Lees verder »

c21 c54
Emissieloze bouw

Emissieloze bouw

6 jan om 07:00 uur

Daan Bruggink: Het klinkt als een prachtige utopie. Geen stikstof, geen CO2, geen fijnstof: dat moet een onmogelijk werkelijkheid ...

Lees verder »

c21 c54
Begeleid facilitair managers naar de beste oplossing

Begeleid facilitair managers naar de beste oplossing

28-11-2019 om 15:30 uur

Marc Kooij: Een facilitair manager krijgt veel op z’n bordje. De eisen die aan een modern gebouw gesteld worden, stijgen ...

Lees verder »

c21 c54
Samenwerkende Eilanders omarmen duurzame veenweide

Samenwerkende Eilanders omarmen duurzame veenweide

13-11-2019 om 13:00 uur
timer 6 min

Hoe een koffietafel van private eilandbezitters hun gedrag duurzaam veranderde.

Lees verder »

c21 c54
Laat spreeuwen bomen planten (in plaats van kersen eten)

Laat spreeuwen bomen planten (in plaats van ...

08-11-2019 om 15:30 uur

Marten Valk: Stakingen in het kader van stikstofoxiden. Handhaving van de Pfas-normering. De kreten van Greta Thunberg. Elon ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Weg met de norm, leve de standaard

Weg met de norm, leve de standaard

08-11-2019 om 08:00 uur
timer 4 min

Harm Valk: We hebben een probleem met normen, zeker in de bouw- en vastgoed. Daarom moeten we ervan af. De bouw wordt er ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Regie over innovatie

Regie over innovatie

04-11-2019 om 11:00 uur
timer 3 min

Ik heb al eens eerder over hem geschreven; Bart Bossink, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij was ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Labs om verduurzamingsmaatregelen te testen

Labs om verduurzamingsmaatregelen te testen

27-09-2019 om 15:30 uur
timer 7 min

Marjet Rutten: Een paar weken terug vroeg ik mijn netwerk wie er een lab-omgeving kent waar je verduurzamingsmaatregelen voor ...

Lees verder »

c21 c54
Stap uit de comfortzone

Stap uit de comfortzone

23-09-2019 om 07:00 uur
timer 4 min

Marten Valk: Na mijn sabbatical kijk ik met nieuwsgierigheid naar het spanningsveld tussen mijn vakgebied ‘bouwfysica’ ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Kennis? Kennissen!

Kennis? Kennissen!

22-08-2019 om 16:00 uur
timer 3 min

Harm Valk: Vakantie, mooie tijd. Je ziet nieuwe plekken en doet nieuwe indrukken op, of hernieuwt het contact met plekken ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Ons Bouwbesluit is crimineel

Ons Bouwbesluit is crimineel

19-08-2019 om 15:30 uur
timer 3 min

Onno Dwars: Het Bouwbesluit is crimineel en daarom wordt het hoog tijd dat het ouderwetse model flink op de schop gaat. We ...

Lees verder »

Reacties

Adviesbureau Transsolar (klimaat en comfort) is een mooi voorbeeld voor de bouwfysicus van de toekomst: http://www.transsolar.com/ Ik zie vooral een grotere rol aan de voorzijde en meer samenwerking met de architect, niet als rol van projectmanager. Het is wel noodzakelijk dat de projectmanager er beter van doordrongen is wat de invloed van de gebruiker (en de vraag in het PvE) is op comfort en een goed werkende installatie.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up