Wat als het lineair veel sneller gaat?

Wat als het lineair veel sneller gaat?

Deze column hoeft u niet te lezen als u het terugdringen van de CO2-uitstoot niet de allergrootste opgave vindt die we als bouwsector voor de kiezen hebben.

Voor diegenen die twijfelen en toch doorlezen moet onderstaand plaatje voldoende zijn. Met het huidige beleid zijn we nog mijlenver verwijderd van de doelstelling om onder de 1,5 graden temperatuurstijging te blijven.

Wat als het lineair veel sneller gaat?

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

De wetenschap dat we de komende jaren echt vaart moeten maken met het versneld reduceren van CO2-uitstoot roept de vraag op waar de innovatie- en investeringsfocus moet liggen de komende jaren. Mijn stelling is dat we keihard innovaties nodig hebben. Of ze nou lineair of circulair zijn maakt mij niet uit. In de bouw plukken we de vruchten van circulariteit pas over 40 tot 50 jaar. We laten ons nu teveel gijzelen door ingewikkelde toekomstdromen die weinig bijdragen aan echte CO2-besparing.

De kringlopen van Thomas Rau

Vorige week stond ik voor een congrespresentatie na Thomas Rau gepland. Dat gaf mij de kans om nog eens goed naar zijn zijn inspiratievolle verhaal te luisteren. Rau weet met spitsvondige karikaturen de systemen waarbinnen we ons leven nu vormgeven als volkomen achterhaald neer te zetten. Dat we als “gasten” van deze planeet kringlopen moeten sluiten (volgens de natuurwetten overigens onmogelijk, maar dat terzijde) en gebouwen moeten zien als een tijdelijke behoefte aan ruimte waarvan de grondstoffen of bouwdelen hergebruikt worden, daar kan niemand tegen zijn. Rau schetst in zijn presentatie een utopisch wereldbeeld, dat goed binnenkomt bij de mensen waarvoor hij en ik regelmatig spreken. Dat is niet verkeerd. De filosoof Rutger Bregman geeft ons overtuigende argumenten dat de mensheid utopieën nodig heeft om veranderingen te bewerkstelligen die er echt toe doen.

Echter, de opgave om binnen 12 jaar 50% CO2 te reduceren lossen we met een utopie niet op. De ideale wereld van Rau is binnen 12 jaar bij lange na nog niet gerealiseerd. De effecten van een concept als Madaster worden pas zichtbaar als de gebouwen, bouwdelen of grondstoffen een tweede leven tegemoet gaan. Dat zal over pakweg 30-40 jaar zijn voor utiliteitsgebouwen en misschien wel meer dan 120 jaar voor woonhuizen. Nieuwbouw duurzaam opleveren is prima, maar als we niet radicaal innoveren en goedkoper produceren met een zeer lage Embodied Energy factor, verliezen we het in de bestaande gebouwde omgeving.

Dilemma’s

In mijn presentatie confronteer ik mijn publiek met een aantal stellingen die haaks staan op het gedachtengoed van de circulaire economie, maar die op korte termijn wel kunnen zorgen voor forse reductie van CO2-uitstoot. De vraag is dan steeds: “Stoppen of doorgaan?”.

Deze bijvoorbeeld:

Heeft u liever zonnepanelen uit de lineaire economie met een CO2 terugverdientijd van twee jaar en een financiële terugverdientijd van zeven jaar óf zonnepanelen uit de circulaire economie met een CO2 terugverdientijd van 10 jaar en een financiële terugverdientijd van 14 jaar. Volgens de bedenkers van de MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) en de GPR zijn zonnepanelen overigens erg “onduurzaam”.

Duurzame energieopwekking zal voor wat betreft de toegepaste materialen nog lang een niet-circulaire activiteit blijven. De toepassing van die technologie als niet-duurzaam  te bestempelen in circulaire keurmerken als GPR en BREEAM is echter volkomen misplaatst en remt de versnelling die nodig is om de 1,5 graad doelstellingen te halen.

Of deze:

Een gebouw waarvan de bouwdelen volledig herbruikbaar zijn die volledig is geproduceerd en herbouwd met fossiele bronnen óf een volledig recyclebaar gebouw welke is geproduceerd met hernieuwbare energiebronnen en waarvan de grondstoffen gerecycled kunnen worden met diezelfde hernieuwbare energiebronnen?

Als u kiest voor de tweede optie, is het dan niet veel verstandiger om te focussen op duurzame energie en recyclebare materialen in plaats van ingewikkelde circulaire principes die in de gebouwde omgeving mogelijk pas over 40 jaar enige betekenis creëren?

Of eentje uit de echte praktijk:

Als Factory Zero zijn we bezig met de ontwikkeling van een energie-producerend dak waarbij solartechniek wordt meegelamineerd bij de productie van de composieten afwerking van dat dak. Dat composiet is onderdeel van het sandwichpaneel waarmee wij van een dakplaat van 3,5 x 6 meter één groot zonnepaneel maken. De kosten van een energie-producerend en energie-reducerend dak verlagen we daarmee met 50%. Met composiet kun je, net als met biomaterialen, bouwdelen en gebouwen maken met een zeer lage Embodied Energy factor. Het is op dit moment verre van herbruikbaar bij sloop van het gebouw of bouwdeel. Moeten we hiermee stoppen of doorgaan?

Ik heb in mijn presentatie nog wel meer dilemma’s, denk daarbij ook aan de verdienmodellen waar ik een tijdje gelden over schreef . Mijn publiek kiest steevast voor de niet-circulaire opties. Dat geeft te denken. We moeten volgens mij het grootste deel van het grootste vraagstuk waar we als sector en samenleving voor staan met lineaire industriële principes oplossen. De circulaire economie komt te laat en is de komende 12 jaar zeker nog niet efficiënt en volwassen genoeg om snelle en robuuste oplossingen te bieden. Waar dat wel lukt is het alleen maar mooi meegenomen. Accepteer de circulaire hype niet als stoorzender voor de processen en technologieën waarin de komende jaren fors geïnvesteerd moet worden.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Waterstof draagt niet bij aan de CO2-doelen van 2030

Waterstof draagt niet bij aan de CO2-doelen ...

9 mei om 00:00 uur
timer 8 min

Jan Willem van de Groep: Laat ik aan het begin van deze blog even helder zijn: ik heb niets tegen waterstof. Het is een energiedrager die ...

Lees verder »

De architect anno 2019 moet geen trend nalopen

De architect anno 2019 moet geen trend nalopen

26 apr om 15:30 uur

Thomas Bögl: Sinds een jaar of drie maakt de bouw- en vastgoedsector zich opeens bijzonder druk over de circulariteit van onze ...

Lees verder »

Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

8 apr om 10:00 uur
timer 10

As a service, at your service: met diensten en abonnementen in plaats van producten kun je andere inkomstenbronnen ...

Lees verder »

Polderen over circulaire bouw

Polderen over circulaire bouw

3 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Hoe geef je de circulaire bouw vorm? Daarover spreek ik samen met diverse experts uit de bouw in CB’23 (circulaire ...

Lees verder »

Klimaatakkoord is een rechtse hobby

Klimaatakkoord is een rechtse hobby

19 mrt om 15:30 uur
timer 1 min

Onno Dwars: Het klimaatakkoord wordt vaak gezien als een linkse hobby. GroenLinks, Partij voor de Dieren en D66 zijn partijen ...

Lees verder »

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en nadelen per aanpak

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en ...

18 mrt om 15:30 uur
timer 1 min

Marjet Rutten: Een week geleden publiceerden we een expertpost van Duurzaam Gebouwd-expert Marjet Rutten, die inging op de mogelijkheden ...

Lees verder »

Is levensduur een belemmerende factor bij circulariteit?

Is levensduur een belemmerende factor bij circulariteit?

13 mrt om 15:30 uur
timer 3 min

Hans ter Horst: Zou de Van Dale er iets mee doen? Het woord ‘Circulair’. Het is voor mij nu al het woord van 2019. ...

Lees verder »

Een transitievisie warmte opstellen: hoe doe je dat?

Een transitievisie warmte opstellen: hoe doe ...

11 mrt om 13:00 uur
timer 7 min

Marjet Rutten: De komende jaren wordt aardgas vervangen door duurzame bronnen. Het Rijk verwacht van iedere gemeente per 2021 ...

Lees verder »

In 5 stappen meer grip op de kwaliteit van je gebouw

In 5 stappen meer grip op de kwaliteit van je ...

10 jan om 15:30 uur
timer 4 min

Het blijft een worsteling voor menig facilitair manager: overzicht en regie houden over de prestaties van een pand. ...

Lees verder »

Gezamenlijk voortouw nemen voor transitie naar all-electric

Gezamenlijk voortouw nemen voor transitie naar ...

7 jan om 15:30 uur
timer 3 min

Karin Husmann: Iedereen kent de gigantische opgave om in 2050 CO2-neutraal te zijn. In dat jaar moet de gebouwde omgeving volledig ...

Lees verder »

Editorial Duurzaam Gebouwd Magazine 41: Circulair Bouwen

Editorial Duurzaam Gebouwd Magazine 41: Circulair ...

4 jan om 15:30 uur
timer 1 min

In Duurzaam Gebouwd Magazine 41 schreef Duurzaam Gebouwd-expert Pim Peters, directeur van IMd Raadgevende Ingenieurs, ...

Lees verder »

Best gelezen 2018: nummer 1

Best gelezen 2018: nummer 1

2 jan om 15:30 uur

Jan Willem van de Groep: Het was spannend, maar het best gelezen artikel van 2018 is de expertpost 'Wet VET: waarom gasloos bouwen wél ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up