40 jaar na dato

timer3 min
40 jaar na dato

Precies 40 jaar geleden presenteerde de Interdisciplinaire Studiegroep Planologie SOM aan de TUDelft haar eindrapport 'Stadsontwerp en Milieu'. Ik mocht destijds het hoofdstuk over bouwmaterialen schrijven en deed een paar bijzondere ontdekkingen toen ik het rapport vorige week tegenkwam en herlas. Wat bleek: vrijwel alle actuele onderwerpen worden in het rapport benoemd, voorzien van een theoretisch kader en geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. Een mooie gelegenheid om de balans op te maken.

Bij de uitvoering van een Stadsontwerp, zo staat te lezen in het rapport, wordt gebruikgemaakt van enorme hoeveelheden bouwmateriaal. Door het aanwenden van materialen wordt steeds een bepaalde druk op het milieu uitgeoefend, concreet te vertalen in uitputting, aantasting en verontreiniging. Daarbij gaat om alle stadia, van mijnbouw naar grondstofindustrie, finaalproduct-industrie, productgebruik tot afval, waarbij per stadium ook kringloopmogelijkheden zijn en het steeds gaat om energieverbruik, milieulast en grondstofbeslag zo staat er te lezen. Wie de Transitieagenda voor de circulaire Bouweconomie kent denkt: 'Er is niets nieuws onder de zon!'. In het rapport staan ook 10 suggesties voor oplossingen, variërend van niet bouwen en levensduurverlenging tot gebruik van afvalmaterialen en afbraakbewust ontwerpen. U herkent wellicht de zeven R-en die momenteel opgang maken. En er staan twee voorbeelden uitgewerkt, de ene zouden we nu biobased bouwen noemen, de andere adaptief bouwen. Tot zover het verleden, waar staan we nu en hoe verder te gaan?

40 jaar na dato

In 2050 moet de Nederlandse economie volledig circulair zijn. Ook de bouw, aldus het Rijksbrede programma Nederland circulair. Kan dat wel? Wie in 1978 in de studiegroep had gezegd dat in 2018 nieuwbouwscholen energieleverend zouden zijn, hadden we niet geloofd. We rekenden aan vergaande energiebesparing, passieve en actieve zonne-energie, energieopslag en windmolens in de wijk en wisten daardoor het energiegebruik op papier vergaand te reduceren. Maar energieleverend, nee dat kwam niet in ons op. Anno 2018 weten we beter. Daarom is mijn antwoord op 100% circulair bouwen in 2050:  why not?

Net als op dit moment ging in die tijd bij de energiediscussie vrijwel alle aandacht naar de energievoorziening. Energiebesparing was een stiefkindje en duurzame energie werd beschouwd als een druppel op de gloeiende plaat. Het was de tijd dat Theo Potma in Delft zijn Centrum voor Energiebesparing oprichtte en kwam met het ‘Vergeten scenario’.

40 jaar na dato

Wie kijkt naar de ontwikkelingen rondom circulair bouwen ziet dat de geschiedenis zich herhaalt. De eerste stappen van de Trias worden ook nu weer onvoldoende serieus genomen, lees de recent afgesloten polderakkoorden er maar op na. Toch ik ben geenszins somber, integendeel want ik zie ook heel andere, frisse bewegingen. Architecten die in circulair bouwen een uitdaging zien en het ene na het andere grensverleggende project realiseren. Projectontwikkelaars die de veranderende maatschappij goed aanvoelen en weten dat materialen weggooien not done is. Bouwers die beseffen dat er te weinig handjes zijn om traditioneel te bouwen en dat faalkosten hun winsten afromen. Circulair bouwen is als een mes dat aan meer kanten hout snijdt.

40 jaar na dato

Duurzaam Gebouwd-expert Hans Korbee

Met niet als laatste kant de uitdaging om de CO2 uitstoot van de bouw tot nul terug te brengen. Om dit moment is deze uitstoot jaarlijks 65 miljoen ton ofwel 32% van  de totale landelijke uitstoot. Globaal is dit 24 Mton CO2 door het verbranden van aardgas, 26 Mton CO2 door het gebruik van elektriciteit, 7 Mton CO2 door vervoer en 8 Mton CO2 door fabricage. Circulair bouwen is daarmee de olifant aan de klimaattafels geweest. Dat is niet eens heel erg want om deze uitstoot terug te brengen tot vrijwel nul hoeven we slechts twee dingen centraal af te spreken en na te leven: een eerlijke, universele methode om de CO2 uitstoot in de bouw te meten en de afspraak om deze stap voor stap terug te brengen, verplicht op alle natuurlijke momenten.

Mooier kan ik het 40 jaar na dato niet maken.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c185 c190 c225 c267
Nieuwe fase voor circulariteit in infrastructuur

Nieuwe fase voor circulariteit in infrastructuur

6 aug om 10:01 uur
timer 3 min

Op 1 oktober start officieel het innovatieve partnerprogramma De Circulaire Weg. Met dit as a service-programma ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Wereldprimeur in Venlo: hergebruik oude atletiekbaan

Wereldprimeur in Venlo: hergebruik oude atletiekbaan

5 aug om 10:01 uur
timer 1 min

In Venlo is een versleten kunststofatletiekbaan niet naar Duitsland afgevoerd en verbrand. Het materiaal wordt ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Circulaire staalconstructie voor bedrijfsgebouw in Deventer

Circulaire staalconstructie voor bedrijfsgebouw ...

21 jul om 08:00 uur

De bouw van een circulair bedrijfsgebouw van uitgeverij DAVO in Deventer is officieel gestart. Het pand is voor ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
De bijdrage van kalkzandsteen aan circulariteit en duurzaamheid

De bijdrage van kalkzandsteen aan circulariteit ...

13 jul om 13:00 uur

Met het natuurlijke bouwproduct kalkzandsteen kan het circulair bouwen een impuls krijgen. Ben Kruseman, van producent ...

Lees verder »

c21 c122 c185 c225
Circulaire woningen met innovatieve kozijn/roostercombinatie

Circulaire woningen met innovatieve kozijn/roostercombinatie

6 jul om 12:01 uur
timer 6 min

Buiksloterham, de nieuwste woonwijk van Amsterdam, heeft zich ontwikkeld tot proeftuin voor circulair wonen. ...

Lees verder »

c21 c151 c185 c225 c267
Op zoek naar oplossingen in het zorgvastgoed

Op zoek naar oplossingen in het zorgvastgoed

3 jul om 09:01 uur
timer 2 min

Op de derde en laatste dag van de drukbezochte online vakbeurs Real Estate Futureproof zagen we gisteren aan twee ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c243
De invloed van covid-19 op duurzame doelstellingen en investeringen

De invloed van covid-19 op duurzame doelstellingen ...

30 jun om 16:01 uur
timer 1 min

Wat heeft de huidige coronacrises voor effect in de wereld van de duurzame ondernemingen en instanties? 671 respondenten ...

Lees verder »

c21 c185 c186 c225 c243 c245 c246
Digitaal magazine Wet- en regelgeving

Digitaal magazine Wet- en regelgeving

8 jun om 16:01 uur
timer 2 min

Wet- en regelgeving zijn essentieel om de verduurzaming en energietransitie vooruit te helpen. De coronacrisis ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Upgrade voor circulaire werklocatie C-Bèta

Upgrade voor circulaire werklocatie C-Bèta

14 apr om 10:01 uur
timer 2 min

Sinds 2018 is C-Bèta een circulaire ontmoetings-, werk- en evenementenplek nabij Schiphol, waar circulaire ...

Lees verder »

c21 c138 c185 c190 c225 c244
BPD geeft circulariteit en Madaster een forse impuls

BPD geeft circulariteit en Madaster een forse ...

31 mrt om 10:00 uur
timer 7 min

Gebiedsontwikkelaar BPD (Bouwfonds Property Development) geeft het circulair bouwen een enorme impuls door in ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
De blauwdruk van circulaire brandweerkazernes

De blauwdruk van circulaire brandweerkazernes

30 mrt om 13:00 uur
timer 6 min

De nieuwe circulaire brandweerkazerne in Surhuisterveen heeft meermaals de landelijke media gehaald. Het in juni ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Gemeente Utrecht innoveert voor circulair kleedgebouw

Gemeente Utrecht innoveert voor circulair kleedgebouw

26 mrt om 12:30 uur
timer 4 min

Een circulair kleedgebouw. Dat hoor je niet zo vaak. Toch is de realisatie ervan in volle gang, in Lunetten, in ...

Lees verder »

Reacties

Mooi verhaal Hans. Ik pak zelf het Nationaal Milieubeleidsplan er nog wel eens bij uit 1989. Weet je of er ergens een pdf van het eindrapport Stadsontwerp en Milieu beschikbaar is? Kon zo snel op Internet niets vinden namelijk. Bvd.

Inderdaad Hans, we weten het al veel langer. Denken in kringlopen noemde wij dat nog. Het SOM rapport staat ook bij mij nog vooraan in de kast, 210 pagina's boordevol ideeën die nu nog steeds relevant zijn. We kunnen nog steeds putten uit deze rijke bron van informatie en misschien moeten we er wel een PDF van laten maken? Er zijn nog meer voorbeelden van 'oude kennis' die nu nog steeds relevant is. In 1996 bedacht Ernest Israëls een plan met thermische zonnecollectoren en ondergrondse opslag op hoge temperaturen om zo een wijk energie indifferent te maken, zo noemde wij dat toen nog. Nu gaan we dat concreet realiseren om zo het hele dorp Nagele energie neutraal te kunnen maken.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up