40 jaar na dato

timer3 min
40 jaar na dato

Precies 40 jaar geleden presenteerde de Interdisciplinaire Studiegroep Planologie SOM aan de TUDelft haar eindrapport 'Stadsontwerp en Milieu'. Ik mocht destijds het hoofdstuk over bouwmaterialen schrijven en deed een paar bijzondere ontdekkingen toen ik het rapport vorige week tegenkwam en herlas. Wat bleek: vrijwel alle actuele onderwerpen worden in het rapport benoemd, voorzien van een theoretisch kader en geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. Een mooie gelegenheid om de balans op te maken.

Bij de uitvoering van een Stadsontwerp, zo staat te lezen in het rapport, wordt gebruikgemaakt van enorme hoeveelheden bouwmateriaal. Door het aanwenden van materialen wordt steeds een bepaalde druk op het milieu uitgeoefend, concreet te vertalen in uitputting, aantasting en verontreiniging. Daarbij gaat om alle stadia, van mijnbouw naar grondstofindustrie, finaalproduct-industrie, productgebruik tot afval, waarbij per stadium ook kringloopmogelijkheden zijn en het steeds gaat om energieverbruik, milieulast en grondstofbeslag zo staat er te lezen. Wie de Transitieagenda voor de circulaire Bouweconomie kent denkt: 'Er is niets nieuws onder de zon!'. In het rapport staan ook 10 suggesties voor oplossingen, variërend van niet bouwen en levensduurverlenging tot gebruik van afvalmaterialen en afbraakbewust ontwerpen. U herkent wellicht de zeven R-en die momenteel opgang maken. En er staan twee voorbeelden uitgewerkt, de ene zouden we nu biobased bouwen noemen, de andere adaptief bouwen. Tot zover het verleden, waar staan we nu en hoe verder te gaan?

40 jaar na dato

In 2050 moet de Nederlandse economie volledig circulair zijn. Ook de bouw, aldus het Rijksbrede programma Nederland circulair. Kan dat wel? Wie in 1978 in de studiegroep had gezegd dat in 2018 nieuwbouwscholen energieleverend zouden zijn, hadden we niet geloofd. We rekenden aan vergaande energiebesparing, passieve en actieve zonne-energie, energieopslag en windmolens in de wijk en wisten daardoor het energiegebruik op papier vergaand te reduceren. Maar energieleverend, nee dat kwam niet in ons op. Anno 2018 weten we beter. Daarom is mijn antwoord op 100% circulair bouwen in 2050:  why not?

Net als op dit moment ging in die tijd bij de energiediscussie vrijwel alle aandacht naar de energievoorziening. Energiebesparing was een stiefkindje en duurzame energie werd beschouwd als een druppel op de gloeiende plaat. Het was de tijd dat Theo Potma in Delft zijn Centrum voor Energiebesparing oprichtte en kwam met het ‘Vergeten scenario’.

40 jaar na dato

Wie kijkt naar de ontwikkelingen rondom circulair bouwen ziet dat de geschiedenis zich herhaalt. De eerste stappen van de Trias worden ook nu weer onvoldoende serieus genomen, lees de recent afgesloten polderakkoorden er maar op na. Toch ik ben geenszins somber, integendeel want ik zie ook heel andere, frisse bewegingen. Architecten die in circulair bouwen een uitdaging zien en het ene na het andere grensverleggende project realiseren. Projectontwikkelaars die de veranderende maatschappij goed aanvoelen en weten dat materialen weggooien not done is. Bouwers die beseffen dat er te weinig handjes zijn om traditioneel te bouwen en dat faalkosten hun winsten afromen. Circulair bouwen is als een mes dat aan meer kanten hout snijdt.

40 jaar na dato

Duurzaam Gebouwd-expert Hans Korbee

Met niet als laatste kant de uitdaging om de CO2 uitstoot van de bouw tot nul terug te brengen. Om dit moment is deze uitstoot jaarlijks 65 miljoen ton ofwel 32% van  de totale landelijke uitstoot. Globaal is dit 24 Mton CO2 door het verbranden van aardgas, 26 Mton CO2 door het gebruik van elektriciteit, 7 Mton CO2 door vervoer en 8 Mton CO2 door fabricage. Circulair bouwen is daarmee de olifant aan de klimaattafels geweest. Dat is niet eens heel erg want om deze uitstoot terug te brengen tot vrijwel nul hoeven we slechts twee dingen centraal af te spreken en na te leven: een eerlijke, universele methode om de CO2 uitstoot in de bouw te meten en de afspraak om deze stap voor stap terug te brengen, verplicht op alle natuurlijke momenten.

Mooier kan ik het 40 jaar na dato niet maken.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Duurzaamheid gaat niet over een nacht ijs

Duurzaamheid gaat niet over een nacht ijs

11 feb om 11:00 uur
timer 5 min

Moeilijk hoeft circulair aanbesteden niet te zijn, aldus Lukas Pepping (Antea Group Nederland). Als je in de aanbesteding ...

Lees verder »

Circulair aanbesteden in de praktijk: workshops van het DGC

Circulair aanbesteden in de praktijk: workshops ...

1 feb om 08:00 uur
timer 1 min

Eerder lieten we je al weten dat we grote namen op het programma hebben staan voor Duurzaam Gebouwd Congres. Ook ...

Lees verder »

Circulariteit en energieneutraliteit centraal bij GWW-project provincie Utrecht

Circulariteit en energieneutraliteit centraal ...

25 jan om 13:00 uur
timer 1 min

Provincie Utrecht gaf de opdracht om de doorstroming, veiligheid en leefbaarheid op en langs de Arnhemseweg te ...

Lees verder »

Merosch wint Ondernemersprijs Midden-Holland

Merosch wint Ondernemersprijs Midden-Holland

25 jan om 10:00 uur
timer 1 min

Adviesbureau maakt van gebouw uit de jaren vijftig een modern, gasloos en energieneutraal kantoor.

Lees verder »

Circulair denken: van TCO naar TBO

Circulair denken: van TCO naar TBO

11 jan om 15:30 uur
timer 3 min

De circulaire economie begint op gang te komen. Ook in 2018 zijn fantastische ontwikkelingen opgestart in de gebouwde ...

Lees verder »

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren maar gewoon doen'

'Circulariteit is een kwestie van niet zeuren ...

10 jan om 11:00 uur

Een interview met Houkje Rijpstra, directeur Vereniging Circulair Friesland en spreker tijdens het Duurzaam Gebouwd ...

Lees verder »

'Beschikbaarheid van bouwmaterialen kritieke factor bij circulariteit'

'Beschikbaarheid van bouwmaterialen kritieke ...

8 jan om 14:00 uur

Dat zegt ing. Roel Vollebregt, directievoorzitter van BAM Bouw en Vastgoed Nederland, gevraagd naar de knelpunten ...

Lees verder »

Editorial Duurzaam Gebouwd Magazine 41: Circulair Bouwen

Editorial Duurzaam Gebouwd Magazine 41: Circulair ...

4 jan om 15:30 uur
timer 1 min

In Duurzaam Gebouwd Magazine 41 schreef Duurzaam Gebouwd-expert Pim Peters, directeur van IMd Raadgevende Ingenieurs, ...

Lees verder »

Belastingvoordeel voor koplopers circulair bouwen

Belastingvoordeel voor koplopers circulair bouwen

4 jan om 11:00 uur

Organisaties die verspilling van grondstoffen tegengaan en zich bezighouden met circulair bouwen, Cradle to Cradle ...

Lees verder »

Best gelezen 2018: nummer 5

Best gelezen 2018: nummer 5

24-12-2018 om 12:30 uur
timer 1 min

Op nummer 5 van het rijtje best gelezen artikelen van 2018 pronkt de expertpost van Onno Dwars ‘Circularikoek’. ...

Lees verder »

Circulair bouwen: stel een demontageplan verplicht bij aanvang

Circulair bouwen: stel een demontageplan verplicht ...

21-12-2018 om 15:30 uur
timer 8 min

Terwijl we weten dat het eigenlijk niet meer anders mag en kan, bouwt nog niet iedereen circulair. Welke partijen ...

Lees verder »

'Circulariteit is bouwen met het oog op verleden, heden en toekomst'

'Circulariteit is bouwen met het oog op verleden, ...

12-12-2018 om 15:30 uur

Circulariteit is een hot topic in de markt en niet zonder reden één van de drie hoofdthema’s ...

Lees verder »

Reacties

Mooi verhaal Hans. Ik pak zelf het Nationaal Milieubeleidsplan er nog wel eens bij uit 1989. Weet je of er ergens een pdf van het eindrapport Stadsontwerp en Milieu beschikbaar is? Kon zo snel op Internet niets vinden namelijk. Bvd.

Inderdaad Hans, we weten het al veel langer. Denken in kringlopen noemde wij dat nog. Het SOM rapport staat ook bij mij nog vooraan in de kast, 210 pagina's boordevol ideeën die nu nog steeds relevant zijn. We kunnen nog steeds putten uit deze rijke bron van informatie en misschien moeten we er wel een PDF van laten maken? Er zijn nog meer voorbeelden van 'oude kennis' die nu nog steeds relevant is. In 1996 bedacht Ernest Israëls een plan met thermische zonnecollectoren en ondergrondse opslag op hoge temperaturen om zo een wijk energie indifferent te maken, zo noemde wij dat toen nog. Nu gaan we dat concreet realiseren om zo het hele dorp Nagele energie neutraal te kunnen maken.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up