40 jaar na dato

timer3 min
40 jaar na dato

Precies 40 jaar geleden presenteerde de Interdisciplinaire Studiegroep Planologie SOM aan de TUDelft haar eindrapport 'Stadsontwerp en Milieu'. Ik mocht destijds het hoofdstuk over bouwmaterialen schrijven en deed een paar bijzondere ontdekkingen toen ik het rapport vorige week tegenkwam en herlas. Wat bleek: vrijwel alle actuele onderwerpen worden in het rapport benoemd, voorzien van een theoretisch kader en geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. Een mooie gelegenheid om de balans op te maken.

Bij de uitvoering van een Stadsontwerp, zo staat te lezen in het rapport, wordt gebruikgemaakt van enorme hoeveelheden bouwmateriaal. Door het aanwenden van materialen wordt steeds een bepaalde druk op het milieu uitgeoefend, concreet te vertalen in uitputting, aantasting en verontreiniging. Daarbij gaat om alle stadia, van mijnbouw naar grondstofindustrie, finaalproduct-industrie, productgebruik tot afval, waarbij per stadium ook kringloopmogelijkheden zijn en het steeds gaat om energieverbruik, milieulast en grondstofbeslag zo staat er te lezen. Wie de Transitieagenda voor de circulaire Bouweconomie kent denkt: 'Er is niets nieuws onder de zon!'. In het rapport staan ook 10 suggesties voor oplossingen, variërend van niet bouwen en levensduurverlenging tot gebruik van afvalmaterialen en afbraakbewust ontwerpen. U herkent wellicht de zeven R-en die momenteel opgang maken. En er staan twee voorbeelden uitgewerkt, de ene zouden we nu biobased bouwen noemen, de andere adaptief bouwen. Tot zover het verleden, waar staan we nu en hoe verder te gaan?

40 jaar na dato

In 2050 moet de Nederlandse economie volledig circulair zijn. Ook de bouw, aldus het Rijksbrede programma Nederland circulair. Kan dat wel? Wie in 1978 in de studiegroep had gezegd dat in 2018 nieuwbouwscholen energieleverend zouden zijn, hadden we niet geloofd. We rekenden aan vergaande energiebesparing, passieve en actieve zonne-energie, energieopslag en windmolens in de wijk en wisten daardoor het energiegebruik op papier vergaand te reduceren. Maar energieleverend, nee dat kwam niet in ons op. Anno 2018 weten we beter. Daarom is mijn antwoord op 100% circulair bouwen in 2050:  why not?

Net als op dit moment ging in die tijd bij de energiediscussie vrijwel alle aandacht naar de energievoorziening. Energiebesparing was een stiefkindje en duurzame energie werd beschouwd als een druppel op de gloeiende plaat. Het was de tijd dat Theo Potma in Delft zijn Centrum voor Energiebesparing oprichtte en kwam met het ‘Vergeten scenario’.

40 jaar na dato

Wie kijkt naar de ontwikkelingen rondom circulair bouwen ziet dat de geschiedenis zich herhaalt. De eerste stappen van de Trias worden ook nu weer onvoldoende serieus genomen, lees de recent afgesloten polderakkoorden er maar op na. Toch ik ben geenszins somber, integendeel want ik zie ook heel andere, frisse bewegingen. Architecten die in circulair bouwen een uitdaging zien en het ene na het andere grensverleggende project realiseren. Projectontwikkelaars die de veranderende maatschappij goed aanvoelen en weten dat materialen weggooien not done is. Bouwers die beseffen dat er te weinig handjes zijn om traditioneel te bouwen en dat faalkosten hun winsten afromen. Circulair bouwen is als een mes dat aan meer kanten hout snijdt.

40 jaar na dato

Duurzaam Gebouwd-expert Hans Korbee

Met niet als laatste kant de uitdaging om de CO2 uitstoot van de bouw tot nul terug te brengen. Om dit moment is deze uitstoot jaarlijks 65 miljoen ton ofwel 32% van  de totale landelijke uitstoot. Globaal is dit 24 Mton CO2 door het verbranden van aardgas, 26 Mton CO2 door het gebruik van elektriciteit, 7 Mton CO2 door vervoer en 8 Mton CO2 door fabricage. Circulair bouwen is daarmee de olifant aan de klimaattafels geweest. Dat is niet eens heel erg want om deze uitstoot terug te brengen tot vrijwel nul hoeven we slechts twee dingen centraal af te spreken en na te leven: een eerlijke, universele methode om de CO2 uitstoot in de bouw te meten en de afspraak om deze stap voor stap terug te brengen, verplicht op alle natuurlijke momenten.

Mooier kan ik het 40 jaar na dato niet maken.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

'Circulair bouwen is uiteindelijk goedkoper'

'Circulair bouwen is uiteindelijk goedkoper'

1 mei om 11:00 uur
timer 6 min

De transitieagenda Circulaire Bouweconomie stelt een duidelijk doel: uiterlijk in 2050 moet de gebouwde leefomgeving ...

Lees verder »

Circulair en veilig bouwen: herbezinning juridische kaders

Circulair en veilig bouwen: herbezinning juridische ...

24 apr om 14:30 uur
timer 4 min

Hoogleraar privaatrecht Stéphanie van Gulijk is gespecialiseerd in bouwrecht en hield onlangs een interessante ...

Lees verder »

Ebook Circulair bouwen met BIM

Ebook Circulair bouwen met BIM

In de gratis Ebook 'Circulair bouwen met BIM' brengen we je opnieuw op de hoogte omtrent de stand van zaken in ...
Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

19 apr om 15:15 uur
timer 4 min

In drie bijeenkomsten werd onlangs de toekomst van de kunstwerken in de openbare ruimte besproken. Met vooral aandacht ...

Lees verder »

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

19 apr om 08:00 uur
timer 2 min

De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven vragen hun leveranciers van leidingmateriaal om een objectief circulair ...

Lees verder »

98% hergebruikte materialen in duurzame gemeentehuis Woerden

98% hergebruikte materialen in duurzame gemeentehuis ...

16 apr om 17:00 uur
timer 1 min

Het duurzame en circulaire gemeentehuis van Woerden is opgeleverd. Na de transformatie pronkt het gemeentehuis ...

Lees verder »

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging dat het anders moet’

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging ...

15 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Om verduurzaming echt te versnellen, moeten we eerst ons innerlijke vuur aanwakkeren voor verandering. Met die ...

Lees verder »

Kulturhus De Spil vormt duurzame ontmoetingsplek

Kulturhus De Spil vormt duurzame ontmoetingsplek

12 apr om 10:00 uur
timer 4 min

In Nieuwleusen is het kersverse Kulturhus De Spil geopend, een duurzaam middelpunt voor de gemeente.

Lees verder »

'Business ecosysteem als geheime wapen voor circulaire kanteling'

'Business ecosysteem als geheime wapen voor ...

12 apr om 08:00 uur

Circulair bouwen is pas succesvol als alle betrokken partijen hun rol pakken. Het terugnemen van gebouwonderdelen ...

Lees verder »

Veel vernieuwing Duurzaam Gebouwd bij viering 10-jarig jubileum

Veel vernieuwing Duurzaam Gebouwd bij viering ...

10 apr om 12:34 uur
timer 3 min

Na tien jaar van kennis verspreiden en verbinden, zet Duurzaam Gebouwd er voor het komende decennium een tandje ...

Lees verder »

Creativiteit gevraagd bij circulair installeren   

Creativiteit gevraagd bij circulair installeren  ...

8 apr om 15:30 uur
timer 2 min

Regelgeving en normen kunnen circulair bouwen en installeren zowel in de weg zitten als een duwtje in de rug geven. ...

Lees verder »

Polderen over circulaire bouw

Polderen over circulaire bouw

3 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Hoe geef je de circulaire bouw vorm? Daarover spreek ik samen met diverse experts uit de bouw in CB’23 (circulaire ...

Lees verder »

Reacties

Mooi verhaal Hans. Ik pak zelf het Nationaal Milieubeleidsplan er nog wel eens bij uit 1989. Weet je of er ergens een pdf van het eindrapport Stadsontwerp en Milieu beschikbaar is? Kon zo snel op Internet niets vinden namelijk. Bvd.

Inderdaad Hans, we weten het al veel langer. Denken in kringlopen noemde wij dat nog. Het SOM rapport staat ook bij mij nog vooraan in de kast, 210 pagina's boordevol ideeën die nu nog steeds relevant zijn. We kunnen nog steeds putten uit deze rijke bron van informatie en misschien moeten we er wel een PDF van laten maken? Er zijn nog meer voorbeelden van 'oude kennis' die nu nog steeds relevant is. In 1996 bedacht Ernest Israëls een plan met thermische zonnecollectoren en ondergrondse opslag op hoge temperaturen om zo een wijk energie indifferent te maken, zo noemde wij dat toen nog. Nu gaan we dat concreet realiseren om zo het hele dorp Nagele energie neutraal te kunnen maken.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up