Geen eenheidsworst maar randvoorwaarden

timer3 min
Geen eenheidsworst maar randvoorwaarden

We zijn zo gewend geraakt aan standaardoplossingen voor het energieconcept van gebouwen, dat de indruk bestaat dat er ook voor de energietransitie één standaardaanpak ontwikkeld moet worden. Niets is minder waar. De diversiteit van de gebouwen is zo groot, dat een scala aan oplossingen mogelijk en nodig is. Belangrijk daarbij is dat er duidelijkheid bestaat over welke oplossing past bij een specifieke situatie. De randvoorwaarden bepalen de toepasbaarheid.

Het lijkt wel of alle partijen op zoek zijn naar ‘de’ vervanger van de HR-ketel. We moeten immers van gas af, dus moet er een alternatief komen voor die alomtegenwoordige energieleverancier in bestaande gebouwen. Waarbij ‘een’ alternatief al snel verbasterd wordt tot één alternatief. Vervolgens ontstaat bijna direct een hoog-techneutologische stammenstrijd over welk type warmtepomp het beste presteert en worden biomassa, waterstof en warmtenetten afgeserveerd omdat geen van alle universeel toepasbaar is. De zoektocht naar een one-size-fits-all-oplossing neemt obsessieve vormen aan.

De opgave die we met de energietransitie in de schoot geworpen hebben gekregen, is even omvangrijk als divers, zelfs als ik me beperk tot de gebouwde omgeving. Bestaande kantoren, winkels, scholen en woningen kennen andere gebruik, andere gebouwkenmerken en andere installatietechnische concepten. Een oplossing die passend is voor een seriematig gebouwd jaren ’60 rijtjeshuis, past vaak veel minder goed op een karakteristiek vrijstaand jaren ’30 huis, de centrumring rond een grote stad of de nieuwbouwtweekapper in de Vinex-wijk. Daarbij verschillen de beschikbare energiedragers per locatie. De enige overeenkomst is dat we binnen enkele decennia al deze gebouwen van een alternatief energieconcept moeten voorzien. Daarbij is een scala aan oplossingen nodig om tegemoet te komen aan de verschillende randvoorwaarden op al die locaties. Het is de kunst om aan de hand van die randvoorwaarden een slimme keuze te maken.

Randvoorwaarden

Randvoorwaarden gelden ook voor de verschillende oplossingsmogelijkheden. Het optimale temperatuurtraject van een warmtepomp wordt bepaald door de combinatie van bron, koudemiddel en afgiftesysteem. ‘De’ warmtepomp bestaat dus niet; dat zou zijn alsof je een kolenkachel, een houtsnipperketel en een HR-ketel op één hoop gooit omdat het allemaal verbrandingstoestellen zijn. Iets soortgelijks geldt voor warmtenetten. Het hangt van de bron af wat het temperatuurtraject is en dat bepaalt weer welke maatregelen achter de voordeur nodig zijn, bijvoorbeeld voor tapwater.

Maar ook het gebouw levert randvoorwaarden op. Het aanvullend isoleren van een gebouw uit pakweg 2001, zal al snel onrendabel zijn, ondanks het feit dat de warmtevraag nog vrij hoog is. Terwijl vervangen van alleen het glas dan wel passend kan zijn. Hetzelfde geldt voor het afgiftesysteem. Vanzelfsprekend geeft laag temperatuurverwarming de meeste flexibiliteit qua opwek van warmte, maar niet altijd zal het vervangen van alle radiatoren qua ingreep financieel en technisch de beste keuze zijn. Als je rekening houdt met de randvoorwaarden kan zelfs de toepassing van elektrische verwarming met infraroodpanelen een passende oplossing zijn, terwijl dat als hoofdverwarming in een ongeïsoleerde woning vanzelfsprekend een onverantwoorde keuze is.

Openstaan voor innovatieve oplossingen

Laten we vooral ook een open oog houden voor innovatieve oplossingen. De warmtenetten die nu op de tekentafel liggen zijn niet meer te vergelijken met de ‘stadsver(w)arming’ uit de jaren ’80. Voor warmtepompen wordt gewerkt aan alternatieve bronnen en nieuwe koudemiddelen. Er zijn diverse veelbelovende oplossingen voor lokale energieopslag, zowel in batterijen als allerlei andere energiedragers. Al die nieuwe oplossingen komen met eigen (on)mogelijkheden en randvoorwaarden. 

Kortom: simpele, eenduidige oplossingen voor de energietransitie zijn er niet. Het hangt af van de randvoorwaarden en is daarmee dus vaak situatie-specifiek. Als we met dat in het achterhoofd de gesprekken op lokaal niveau ingaan, geeft dat ook ruimte voor confectie-oplossingen die voelen als maatwerk. 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c186 c225 c243
Grip op je businesscase met nieuwe BENG

Grip op je businesscase met nieuwe BENG

20 jan om 08:45 uur
timer 1 min

Door de nieuwe BENG-eisen en het gasloos bouwen en zijn de ontwikkel- en bouwkosten flink gestegen. Hoe krijg ...

Lees verder »

c21 c186 c225 c243
Big BENG komt eraan: deze tool helpt je daarbij

Big BENG komt eraan: deze tool helpt je daarbij

14-12-2020 om 07:31 uur
timer 2 min

Vanaf 1 januari 2021 treedt de BENG in werking, de overheidseisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Alle vergunningaanvragen ...

Lees verder »

c21 c125 c186 c225 c243
'Breng BENG en NoM dichterbij met conceptmatig bouwen'

'Breng BENG en NoM dichterbij met conceptmatig ...

26-11-2020 om 16:45 uur
timer 5 min

De ambities voor BENG, energieneutraal en Nul op de Meter (NoM) komen sneller in zicht door de toepassing van ...

Lees verder »

c21 c186 c225 c243
Last call: webinar 'Sneller BENG-bouwen met hogere kwaliteit'

Last call: webinar 'Sneller BENG-bouwen met ...

16-11-2020 om 08:00 uur
timer 1 min

Een webinar op 26 november aanstaande laat je kennismaken met manieren om sneller BENG te bouwen, met een hogere ...

Lees verder »

c21 c186 c225
‘Waarom iedere keer het wiel opnieuw uitvinden?’ 

‘Waarom iedere keer het wiel opnieuw uitvinden?’ 

04-11-2020 om 08:01 uur

Projectontwikkelaar De Maese Woningen maakt bij de ontwikkeling van acht rijwoningen in Pijnacker gebruik van ...

Lees verder »

c21 c127 c186 c225 c243
Kennisweek DGMR BINK over BENG, TO-juli en NTA 8800

Kennisweek DGMR BINK over BENG, TO-juli en NTA ...

02-11-2020 om 17:01 uur
timer 2 min

Van maandag 9 tot en met vrijdag 13 november wordt de online DGMR BINK kennisweek georganiseerd. Met heel veel ...

Lees verder »

c21 c122 c186 c225
Vacuümisolatie voor de kritische plaatsen

Vacuümisolatie voor de kritische plaatsen

16-10-2020 om 13:01 uur
timer 3 min

Met de nieuwe BENG-normen wordt het steeds belangrijker om isolatiemateriaal zodanig aan te brengen dat het voldoet ...

Lees verder »

c21 c172 c186 c225 c243
Nieuw energielabel in 2021 voor huizen en gebouwen

Nieuw energielabel in 2021 voor huizen en gebouwen

21-08-2020 om 13:01 uur
timer 2 min

Op 1 januari van het komende jaar verdwijnt het huidige Vereenvoudigd Energielabel. Wie nadien een huis of utiliteitsgebouw ...

Lees verder »

c21 c186 c225 c243 c245 c266
Met automatiseringstechnologie de hitte uit je woning houden

Met automatiseringstechnologie de hitte uit ...

12-08-2020 om 10:00 uur
timer 1 min

Het aantal thuiswerkers is de afgelopen periode explosief gestegen en velen maakten de afgelopen week dan ook ...

Lees verder »

c21 c186 c225 c243
Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

Van probleemwijk naar duurzame, groene wijk

07-07-2020 om 10:01 uur
timer 5 min

In tien jaar tijd hebben de gemeente Cuijk en woningcorporatie Mooiland de wijk ‘De Valuwe’ nieuw ...

Lees verder »

c21 c185 c186 c225 c243 c245 c246
Digitaal magazine Wet- en regelgeving

Digitaal magazine Wet- en regelgeving

08-06-2020 om 16:01 uur
timer 2 min

Wet- en regelgeving zijn essentieel om de verduurzaming en energietransitie vooruit te helpen. De coronacrisis ...

Lees verder »

c21 c122 c186 c225
Direct naar BENG met compact stappenplan

Direct naar BENG met compact stappenplan

10-03-2020 om 15:06 uur
timer 1 min

De nieuwe BENG-eisen zijn voor veel partijen nog onbekend en onduidelijk. Een nieuw stappenplan om eenvoudig ...

Lees verder »

Reacties

Een heldere constatering met een logische onderbouwing, waar ik het van harte mee eens kan zijn. In de bouw wordt nog steeds veel naar nieuwbouwconcepten gekeken. Die concepten zijn nog redelijk te optimaliseren voor de schaal van de nieuwbouw. Een 'eenheidsworst' op beperkte schaal dus, met randvoorwaarden, die vooral van de locatie afhangen én van de beschikbare technieken op dat moment. Helaas is de grote uitdaging vooral gelegen in de bestaande bouw. Daar zijn de randvoorwaarden nog meer specifiek. Zo wordt hier de bestaande isolatiegraad van de woning vermeld. Er is echter nóg een randvoorwaarde, die in mijn ervaring als projectleider en energieambassadeur woningverduurzaming voor een lokale duurzame energiecoöperatie minstens zo belangrijk is: de wensen van de bewoner. Die zou ik graag nog aan het lijstje van randvoorwaarden toevoegen. Daarmee hoop ik duidelijk te maken dat de 'randvoorwaarden' zeker niet alleen technisch van aard zijn.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up