Geen eenheidsworst maar randvoorwaarden

timer3 min
Geen eenheidsworst maar randvoorwaarden

We zijn zo gewend geraakt aan standaardoplossingen voor het energieconcept van gebouwen, dat de indruk bestaat dat er ook voor de energietransitie één standaardaanpak ontwikkeld moet worden. Niets is minder waar. De diversiteit van de gebouwen is zo groot, dat een scala aan oplossingen mogelijk en nodig is. Belangrijk daarbij is dat er duidelijkheid bestaat over welke oplossing past bij een specifieke situatie. De randvoorwaarden bepalen de toepasbaarheid.

Het lijkt wel of alle partijen op zoek zijn naar ‘de’ vervanger van de HR-ketel. We moeten immers van gas af, dus moet er een alternatief komen voor die alomtegenwoordige energieleverancier in bestaande gebouwen. Waarbij ‘een’ alternatief al snel verbasterd wordt tot één alternatief. Vervolgens ontstaat bijna direct een hoog-techneutologische stammenstrijd over welk type warmtepomp het beste presteert en worden biomassa, waterstof en warmtenetten afgeserveerd omdat geen van alle universeel toepasbaar is. De zoektocht naar een one-size-fits-all-oplossing neemt obsessieve vormen aan.

De opgave die we met de energietransitie in de schoot geworpen hebben gekregen, is even omvangrijk als divers, zelfs als ik me beperk tot de gebouwde omgeving. Bestaande kantoren, winkels, scholen en woningen kennen andere gebruik, andere gebouwkenmerken en andere installatietechnische concepten. Een oplossing die passend is voor een seriematig gebouwd jaren ’60 rijtjeshuis, past vaak veel minder goed op een karakteristiek vrijstaand jaren ’30 huis, de centrumring rond een grote stad of de nieuwbouwtweekapper in de Vinex-wijk. Daarbij verschillen de beschikbare energiedragers per locatie. De enige overeenkomst is dat we binnen enkele decennia al deze gebouwen van een alternatief energieconcept moeten voorzien. Daarbij is een scala aan oplossingen nodig om tegemoet te komen aan de verschillende randvoorwaarden op al die locaties. Het is de kunst om aan de hand van die randvoorwaarden een slimme keuze te maken.

Randvoorwaarden

Randvoorwaarden gelden ook voor de verschillende oplossingsmogelijkheden. Het optimale temperatuurtraject van een warmtepomp wordt bepaald door de combinatie van bron, koudemiddel en afgiftesysteem. ‘De’ warmtepomp bestaat dus niet; dat zou zijn alsof je een kolenkachel, een houtsnipperketel en een HR-ketel op één hoop gooit omdat het allemaal verbrandingstoestellen zijn. Iets soortgelijks geldt voor warmtenetten. Het hangt van de bron af wat het temperatuurtraject is en dat bepaalt weer welke maatregelen achter de voordeur nodig zijn, bijvoorbeeld voor tapwater.

Maar ook het gebouw levert randvoorwaarden op. Het aanvullend isoleren van een gebouw uit pakweg 2001, zal al snel onrendabel zijn, ondanks het feit dat de warmtevraag nog vrij hoog is. Terwijl vervangen van alleen het glas dan wel passend kan zijn. Hetzelfde geldt voor het afgiftesysteem. Vanzelfsprekend geeft laag temperatuurverwarming de meeste flexibiliteit qua opwek van warmte, maar niet altijd zal het vervangen van alle radiatoren qua ingreep financieel en technisch de beste keuze zijn. Als je rekening houdt met de randvoorwaarden kan zelfs de toepassing van elektrische verwarming met infraroodpanelen een passende oplossing zijn, terwijl dat als hoofdverwarming in een ongeïsoleerde woning vanzelfsprekend een onverantwoorde keuze is.

Openstaan voor innovatieve oplossingen

Laten we vooral ook een open oog houden voor innovatieve oplossingen. De warmtenetten die nu op de tekentafel liggen zijn niet meer te vergelijken met de ‘stadsver(w)arming’ uit de jaren ’80. Voor warmtepompen wordt gewerkt aan alternatieve bronnen en nieuwe koudemiddelen. Er zijn diverse veelbelovende oplossingen voor lokale energieopslag, zowel in batterijen als allerlei andere energiedragers. Al die nieuwe oplossingen komen met eigen (on)mogelijkheden en randvoorwaarden. 

Kortom: simpele, eenduidige oplossingen voor de energietransitie zijn er niet. Het hangt af van de randvoorwaarden en is daarmee dus vaak situatie-specifiek. Als we met dat in het achterhoofd de gesprekken op lokaal niveau ingaan, geeft dat ook ruimte voor confectie-oplossingen die voelen als maatwerk. 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Masterclass grijpt BENG en klimaatakkoord beet

Masterclass grijpt BENG en klimaatakkoord beet

11 okt om 08:00 uur
timer 1 min

Het klimaatakkoord & BENG: relevanter en actueler wordt het niet. Die mening delen Duurzaam Gebouwd-partners ...

Lees verder »

Whitepaper BENG

Whitepaper BENG

starstarstarstar_halfstar_border
In de gratis whitepaper ‘BENG: de volgende stap in verduurzaming’ vind je uitgebreide informatie ...
BENG centraal tijdens webinar 

BENG centraal tijdens webinar 

Iedereen in de gebouwde omgeving weet het inmiddels wel: per 1 januari 2020 vervangen de BENG-eisen de EPC bij ...

Lees verder »

Webinar over ‘Het duurzame huis van de toekomst’

Webinar over ‘Het duurzame huis van de ...

6 sep om 15:30 uur
timer 1 min

Op korte termijn gaan de BENG-eisen gelden; op langere termijn ligt er de eis van energieneutraal bouwen. Ondertussen ...

Lees verder »

Vijflaags appartementen nul op de meter gerealiseerd

Vijflaags appartementen nul op de meter gerealiseerd

16 aug om 15:30 uur
timer 2 min

Woonstichting ’thuis en BAM Wonen hebben in het Brabantse Best 48 nul-op-de-meter-appartementen ‘De ...

Lees verder »

'Sterkere vraag naar dienstverlener met meerdere disciplines'

'Sterkere vraag naar dienstverlener met meerdere ...

27 jul om 12:00 uur

Drie jaar geleden vierde Kremer Installatietechniek het 50-jarig bestaan. Met 175 mensen vast in dienst, verspreid ...

Lees verder »

Seminar Duurzame Energie & Gebiedsontwikkeling
dec11
€ 76,-

Seminar Duurzame Energie & Gebiedsontwikkeling

access_time09:00 - 12:00
people_outlineNog 9 plaatsen beschikbaar
location_onKantoor Merosch, Bodegraven
Koop nu je ticket! Gratis toegang voor partners & leden
Verstappen is niet BENG

Verstappen is niet BENG

5 jul om 15:30 uur
timer 2 min

Harm Valk: Bij het verduidelijken van begrippen rondom de energietransitie maak ik graag gebruik van metaforen. Dat verduidelijkt ...

Lees verder »

Pleidooi voor bredere benadering BENG-eisen

Pleidooi voor bredere benadering BENG-eisen

22 jun om 11:00 uur
timer 3 min

Focus bij energieneutraal bouwen niet alleen op CO2-reductie. Veiligheid, comfort en gezondheid zijn minstens zo ...

Lees verder »

Verzekerde luchtdichtheid in BENG-projecten

Verzekerde luchtdichtheid in BENG-projecten

5 jun om 15:30 uur
timer 3 min

Met groeiende ambities op het vlak van energie en materiaalhergebruik neemt het aantal BENG- en Passiefhuis-projecten ...

Lees verder »

Gunstige lambdawaarde voor BENG-projecten

Gunstige lambdawaarde voor BENG-projecten

2 mei om 11:00 uur
timer 1 min

De Xentro-technologie moet met een lambdawaarde van 0,019 W/mK bijdragen aan BENG-projecten. “De gebruikelijke ...

Lees verder »

‘Vertaal BENG naar ‘iets’ op de meter’

‘Vertaal BENG naar ‘iets’ ...

22 feb om 15:30 uur

Dat de consument bij de term BENG niet begrijpend de schouders ophaalt, laten we buiten beschouwing. Dat BENG een ...

Lees verder »

Reacties

Een heldere constatering met een logische onderbouwing, waar ik het van harte mee eens kan zijn. In de bouw wordt nog steeds veel naar nieuwbouwconcepten gekeken. Die concepten zijn nog redelijk te optimaliseren voor de schaal van de nieuwbouw. Een 'eenheidsworst' op beperkte schaal dus, met randvoorwaarden, die vooral van de locatie afhangen én van de beschikbare technieken op dat moment. Helaas is de grote uitdaging vooral gelegen in de bestaande bouw. Daar zijn de randvoorwaarden nog meer specifiek. Zo wordt hier de bestaande isolatiegraad van de woning vermeld. Er is echter nóg een randvoorwaarde, die in mijn ervaring als projectleider en energieambassadeur woningverduurzaming voor een lokale duurzame energiecoöperatie minstens zo belangrijk is: de wensen van de bewoner. Die zou ik graag nog aan het lijstje van randvoorwaarden toevoegen. Daarmee hoop ik duidelijk te maken dat de 'randvoorwaarden' zeker niet alleen technisch van aard zijn.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up