Amsterdamse School 2.0

timer4 min
Amsterdamse School 2.0

Levensduur, life-cycle, losmaakbaarheid en duurzaamheid; het langetermijndenken staat weer helemaal centraal in de architectuur. We zijn ons er meer dan ooit van bewust dat we de toekomst aan het vormgeven zijn en daarmee een grote verantwoordelijkheid dragen ten aanzien van de ecologische footprint van bouw, onderhoud en gebruik van gebouwen en steden. 

Foto boven: Museum Het Schip in Amsterdam, gewijd aan de architectuurstijl De Amsterdamse School

tekst: Hermen Jansen

Zaken als de embodied energy van materialen en de losmaakbaarheid van details zijn daarin cruciaal, maar het begint in de eerste plaats bij het vormgeven van een waardevolle fysieke omgeving. De meest robuuste vorm van waardebehoud is immers gelegen in een toekomst waarin men over 100 jaar net zo houdt van wat wij nu bouwen, als wij houden van de gebouwde omgeving die dateert uit de jaren 20 van de afgelopen eeuw.

Optimistische architectuur

Flashback 100 jaar terug. De Amsterdamse School is op zijn hoogtepunt, terwijl Nederland in transitie verkeert. Zo verdubbelt de bevolking tussen 1900 en 1935 en verandert binnen enkele decennia zo’n beetje de hele samenleving: op gebied van technologie, mobiliteit, economie, enzovoort. Ontwerpers, architecten, stedenbouwkundigen en bestuurders werken onverbloemd aan het vormgeven van een nieuwe, betere maatschappij. Dit leidde tot de realisatie van gebouwen, bouwblokken en publieke ruimtes met radicaal nieuwe vormgeving en bijzondere materiaal innovatie. Vaak waren het woningbouwverenigingen die bouwden aan een betere toekomst en huisvesting van de arbeiders, maar ook scholen en andere instellingen bouwden met een publieke missie die doordrongen was van positiviteit.

Waarom deze geschiedenisles? Om verschillende redenen. Ten eerste is deze optimistische architectuur, cultuur en technologie van 100 jaar geleden een inspiratie voor de transitieperiode waarin we nu zitten. Culturele uitingen, ontwerpend onderzoek en architectuur kunnen ook nu onze nieuwe tijd representeren en ‘beleefbaar’ maken. Niemand is zo naïef om te denken dat de veranderingen waar we nu voor staan geen ‘pijn’ gaan doen. Het is juist de komende jaren cruciaal om pessimisme en nostalgie dat hierdoor op de loer ligt tegen te gaan. Een gedeelde ‘school’ om juist in samenhang de voordelen en mogelijkheden van de nieuwe tijd te realiseren, zou hiervoor ideaal zijn. Ook het initiatief van Ursula von der Leyen voor een Bauhaus 2.0 gaat precies hierover. In wat voor verband, stijl of schaal we ook beginnen: laten we ervoor zorgen dat de wijken en steden die we de komende jaren gaan bouwen en transformeren weer de culturele dragers van een duurzame toekomst worden.

Tijd voor een goed gesprek

Een tweede reden om eens terug te kijken naar de geschiedenis is dat het belangrijk is je te realiseren dat de gebouwde omgeving van 100 jaar geleden ook bepaald niet zonder slag of stoot is ontstaan. Anno 2020, waarin bouwkosten, opdrachten en honoraria maar al te vaak onder druk staan, is het óók voor architecten makkelijk om weemoedig terug te verlangen naar het vroeger waarin ‘alles beter’ was (en bouwkosten denkelijk lager). Maar let wel, exact diezelfde problematiek speelde 100 jaar geleden ook. Zo is nagenoeg heel Plan Zuid in Amsterdam tot stand gekomen door superefficiënte, gestandaardiseerde woningplattegronden toe te passen. Architecten werden enkel ingehuurd voor het ontwerp van de gevels.

Geen reden dus om het verleden te romantiseren. Ook met een minimale opdracht hebben ontwerpers stadsdelen en publieke ruimtes weten te realiseren, die wij nog steeds zien en/of waarderen als echte gesammtkunstwerken. Toch komen veel nieuwbouwwijken van de afgelopen decennia niet in de buurt van de kwaliteit van Plan Zuid: met een hoge dichtheid, rijk gedetailleerde gevels en veel groen. De hoogste tijd dus voor een goed gesprek tussen beleidsmakers, bouweconomen en architecten.

Traditie

Tot slot een laatste interessante link tussen heden en 100 jaar geleden. Op de uitstekende website van Museum Het Schip staat het volgende te lezen over een bouwblok uit 1923 aan de Amstelveenseweg in Amsterdam: “Om de bouwkosten te drukken werd besloten het bouwmateriaal te betrekken via het Centraal Bureau Bouwmaterialenvoorziening (CBV), dat door het rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de stad Amsterdam was opgericht in antwoord op de speculatieve bouwprijzen.” Voor mij was dit citaat een interessante eyeopener. In Nederland hebben we dus al een lange traditie met strategisch nadenken over grondstoffen en bouwmaterialen!

Dit geeft hoop voor een toekomst waarin regionale grond- en reststoffendepots georganiseerd moeten worden. De driehoek van lokale (biobased) grondstoffen, demontage van bestaande voorraad en nieuwbouw zal in deze logistieke hotspots samenkomen en daarmee een circulaire economie mogelijk maken. Veel gemeenten zijn al op de een of andere manier bezig met dit soort initiatieven. Laat hen vooral inspiratie putten uit de disruptieve methoden die ook door de overheid zelf in het verleden zijn ingezet!

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c190 c225 c244 c279
Dura Vermeer lanceert circulaire bouwhub

Dura Vermeer lanceert circulaire bouwhub

11 mrt om 15:01 uur
timer 4 min

“Het sluiten van de grondstoffenkringloop voor zowel de eigen bouw- als infra-activiteiten.” Dat is ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c260
Waarom zou je bouwen in hout?

Waarom zou je bouwen in hout?

8 mrt om 13:01 uur
timer 6 min

De voordelen van houtbouw lijken evident als we kijken naar de theoretische onderbouwing, maar vertaalt zich dit ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244
Maak circulaire speelruimte onderdeel van beleid en ontwerp

Maak circulaire speelruimte onderdeel van beleid ...

25 feb om 10:01 uur
timer 6 min

Om de circulaire economie sneller ingebed te krijgen, kun je niet vroeg genoeg beginnen. Als we aan kinderen denken, ...

Lees verder »

c21 c190 c225
Dubowijzer richtinggevend bij verduurzaming GWW

Dubowijzer richtinggevend bij verduurzaming ...

5 feb om 10:01 uur
timer 6 min

De noodzaak voor het verduurzamen van de grond-, weg- en waterbouw (GWW) groeit. Met recht, want deze sector past ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Cirkelstad Deventer toont diverse richtingen voor circulaire routes

Cirkelstad Deventer toont diverse richtingen ...

4 feb om 07:01 uur
timer 6 min

Met sterke, verdiepende presentaties over circulair uitvragen en aanbesteden trapte Cirkelstad Deventer 2021 af. ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c244
Catalogus vol circulaire inspiratie en kennis

Catalogus vol circulaire inspiratie en kennis

1 feb om 17:00 uur
timer 1 min

Van biobased bruggen van Accoya hout tot nieuwe, duurzame en circulaire steenmengsels, je vindt het allemaal in ...

Lees verder »

c21 c54 c190 c244
De timing van hout

De timing van hout

29 jan om 08:57 uur
timer 2 min

Onlangs werd ik getriggerd door het NRC-artikel ‘Bouwen met hout? Dat is niet duurzaam, zegt de norm’. ...

Lees verder »

c21 c135 c190 c225
Composiet fietsbrug geeft live inzichten prijs

Composiet fietsbrug geeft live inzichten prijs

09-12-2020 om 16:35 uur
timer 2 min

De bekroonde biocomposiet fietsbrug over het Van Harinxmakanaal in Friesland bezit 200 sensoren. Deze zijn in ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244
Wapeningsvrije betonnen brug uit 3D-printer

Wapeningsvrije betonnen brug uit 3D-printer

27-11-2020 om 10:01 uur
timer 3 min

Half december wordt in Steenwijk de eerste 3D-geprinte brug uit de kokers van Antea Group geplaatst. De brug wordt ...

Lees verder »

c21 c153 c185 c190 c225 c244
DG Expeditie ’t Veen: circulariteit in Hattems ecosysteem

DG Expeditie ’t Veen: circulariteit in ...

03-11-2020 om 18:30 uur
timer 5 min

In hun derde samenkomst verkenden de expeditieleden van ’t Veen (Hattem) de circulaire mogelijkheden van ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243
CO2-prestatieladder volgende mijlpaal voor Berkvens

CO2-prestatieladder volgende mijlpaal voor Berkvens

15-10-2020 om 10:01 uur
timer 7 min

De volgende mijlpaal in het duurzaamheidsbeleid van Berkvens nadert snel: eind 2020 wordt niveau 3 van de CO2-prestatieladder ...

Lees verder »

c21 c122 c190 c225
Primeur in Schiedam: eerste houten parkeergarage van Nederland

Primeur in Schiedam: eerste houten parkeergarage ...

15-09-2020 om 15:01 uur
timer 3 min

Continental Car Parks ontwikkelt volgend jaar de eerste houten parkeergarage van Nederland in Schiedam. Daarnaast ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up