Waar halen we onze elektriciteit vandaan in 2050?

timer5 min
Waar halen we onze elektriciteit vandaan in 2050?

Het is 2050. Hoe ziet de energievoorziening binnen de gebouwde omgeving er dan uit? In ieder geval zonder verbranding van kolen, stookolie of aardgas. Maar waar halen we al die elektriciteit vandaan? Een persoonlijke visie van Jan-Maarten Elias (Energy Bridge).

Oververhitting in bestaande gebouwen

In 2050 heeft de grootste verbouwing van Nederland plaatsgevonden. Binnen dertig jaar is er ongelofelijk veel gedaan. Zo zijn er dankzij flinke ontwikkelsubsidies industriële pakketten ontstaan om gebouwen en woningen te isoleren. Deze verplichte isolerende maatregelen hebben effect gehad op het beperken van de energievraag, de rest wordt ingevuld met duurzame energie. Daarnaast is er ook voor bestaande gebouwen wetgeving gekomen rondom de maximale temperatuuroverschrijding. Met de hogere temperaturen en de extra isolatie is het zonder koeling alleen in de winter behaaglijk. In alle andere seizoenen komt er intussen overal oververhitting voor.

Versnipperd politiek landschap

Zo’n honderd jaar geleden werd vanuit politiek Den Haag collectief een traject opgezet om alle woningen op aardgas aan te sluiten om zo het ongezonde stoken op kolen en stookolie te elimineren. Met het versnipperde politieke landschap vanaf 2000 bleek het onmogelijk om voor de energietransitie langetermijnkeuzes te maken. De politiek bleef steken in het verhogen van de belastingen op fossiele brandstoffen, het verlagen van belastingen op duurzame energie en het verstrekken van subsidies om innovaties te laten ontstaan. Het marktmechanisme zorgde ervoor dat deze nieuwe innovaties snel werden geaccepteerd voor energiebesparing, duurzame opwekking en energieopslag. Samen met de hogere prijs voor fossiele brandstof en de CO2-tax kwam de terugverdientijd voor verduurzamingsmaatregelen snel onder de tien jaar.

Kernenergie haalt het toch niet

Als gevolg van het uitstellen van impopulaire maatregelen door de politiek, om sneller duurzame energie op te wekken en CO2-reductie te realiseren, liep Nederland vanaf 2015 continu achter op de Europese doelstellingen. Zelfs met verloren rechtszaken, zoals aangespannen door Urgenda, bleek Nederland niet in staat de doelstellingen te halen. Door de boetes die werden opgelegd door de rechtsstaat en door de EU, ontstond er een steeds sterkere anti-EU-houding. En vanwege de steeds snellere elektrificatie van het totale energiesysteem werd Nederland erg afhankelijk van andere landen. Zo tapte Nederland steeds meer elektra af van Frankrijk (kernenergie), Duitsland (zonne- en windenergie) en de Scandinavische landen (windenergie en waterkracht).

Om niet afhankelijk te zijn van andere landen besloot Nederland in 2025 te starten met het bouwen van een extra kerncentrale in Zeeland, ondanks waarschuwingen vanuit de wetenschap niet die kant op te gaan. Reeds in 2030 werd het besluit voor deze extra kerncentrale teruggedraaid. Met als oorzaken de snelheid van innovaties, in zowel het opwekken als het opslaan van duurzame elektriciteit, en de zekerheid dat met de bestaande aardgasvoorraad uit de Noordzee tot 2050 de basisvraag voor elektriciteit met gascentrales kon worden gedekt op het moment van Dunkelflaute. Als alternatief is Den Haag volop gaan inzetten op de verdere elektraopslag en het verlagen van bestaande aansluitcapaciteiten. Ook zijn er middelen vrijgemaakt om het elektriciteitsnet geschikt te maken voor de toekomst: een dynamisch elektriciteitsnet.

Dynamisch elektriciteitsnet

In de periode tot 2040 hebben de netbeheerders een indrukwekkende prestatie geleverd door het volledige elektriciteitsnet te verzwaren en geschikt te maken voor een dynamisch netwerk, zodat overal elektriciteit kan worden geüpload en gedownload. Het internetmodel was de basis van dit nieuwe netwerk. Hierdoor is het voor iedereen mogelijk om lokaal energie op te wekken, op te slaan, te gebruiken en het surplus aan derden te leveren. Zo kunnen burgers onderling elektriciteit uitwisselen, van EAN-code tot EAN-code, en onderling de prijs bepalen.

Waar halen we onze elektriciteit vandaan in 2050?Aardgas als transitiebrandstof

De grootste CO2-uitstoot voor de gebouwde omgeving kwam in 2021 uit het verwarmen van gebouwen. Naast het steeds slimmer isoleren, gingen de meeste innovaties uit van het gebruik van elektriciteit om geen olie, gas of kolen meer te gebruiken voor het verwarmen van bestaande gebouwen. Tussen 2020 en 2035 werd aardgas nog als transitiebrandstof gebruikt voor zowel verwarming van gebouwen (via gasketels voor warmte) als voor elektriciteit (voor de leveringszekerheid opgewekt door gascentrales). Daarna werd elk verwarmingssysteem voor bestaande gebouwen 100% all-electric of kreeg het een aansluiting op een midden of laag temperatuur warmtenet. De elektrisch aangedreven apparaten in huis en in gebouwen werden op elkaar afgestemd via regelgeving en door slimme software van netbeheerders, zodat de aansluitcapaciteit met gemiddeld 30% kon worden verlaagd.

Elektriciteit voor gebouwen en mobiliteit - waterstof voor industrie en transport

In 2050 heeft zo’n 80% van alle gebouwen alleen een elektra-aansluiting en 20% een aansluiting op een midden of laag temperatuur warmtenet met één warmtepomp per woning of gebouw. Warm tapwater wordt alleen per woning gemaakt met een warmtepomp. De meeste hoog temperatuur warmtenetten zijn de afgelopen jaren getransformeerd naar midden en laag temperatuur. Ook onze mobiliteit is volledig geëlektrificeerd. Omdat er steeds meer elektra werd gevraagd voor allerlei toepassingen, is de productie van waterstof alleen ingezet voor de industrie en zwaar transport.

Energielabel op basis van werkelijk verbruik

Om het elektraverbruik te reduceren, hebben gebouwen anno 2050 een energielabel op basis van het totale verbruik van een gebouw, gemeten op de hoofdmeters. Het oude energielabel uit 2021 was alleen gebaseerd op het gebouwgebonden gebruik. Het nieuwe energielabel heeft ertoe geleid dat veel gebouweigenaren energie slurpende apparaten gingen vervangen door zeer zuinige innovatieve oplossingen.

Koeling noodzakelijk in alle woningen en gebouwen

Met de steeds hogere zomertemperaturen is de wettelijk vereiste maximale temperatuuroverschrijding ook voor de bestaande bouw een verplichting geworden. Daarmee heeft elke eigenaar ook de verplichting om koeling aan te bieden. Deze koeling komt uit ondergrondse buffers en bodemopslag, waar tijdens de winter koude is opgevangen en opgeslagen, uit oppervlaktewater of via een warmtepomp die zowel verwarming in de winter als koeling in de zomer levert.

100% duurzame elektriciteit

Wat in 2021 een onmogelijke opgave leek - in 2050: 95% CO2-neutraal – werd uiteindelijk wel gehaald. De crux zat in de elektrificatie en de mogelijkheid om (eigen) aardgas nog als transitiemiddel te gebruiken op momenten dat het moest. Innovaties hebben uiteindelijk geleid tot een versnelling van de verduurzaming.
Bill Gates had het in 1992 al aangegeven: “We overschatten altijd de innovatieve ontwikkelingen die binnen twee jaar zullen optreden en onderschatten de ontwikkelingen in de komende tien jaar”. En dat geldt zeker voor de energietransitie.

Tekst: Jan-Maarten Elias (foto boven)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c168 c225 c243 c276 c281
SDG’s, Waterstof en Smart Buildings op Side Events Building Holland 2021

SDG’s, Waterstof en Smart Buildings op ...

23 sep om 17:30 uur

Sustainable Development Goals, Waterstof & CO2-reductie en Smart Buildings. Wil je meer leren over deze onderwerpen ...

Lees verder »

c185 c223 c243
Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals voor je verduurzamingsopgave?'

Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals ...

De uitdagingen om de Energietransitie in te vullen liegen er niet om. In 2030 moeten we meer dan de helft minder ...
c21 c185 c225 c243
Advertorial: Op ontdekkingstocht met de SDG’s, ga je mee?

Advertorial: Op ontdekkingstocht met de SDG’s, ...

22 sep om 14:00 uur
timer 4 min

We zijn het aan de aarde en toekomstige generaties verplicht bij elk huisvestingsvraagstuk met het beste, meest ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Schrijf je in voor de opleiding Basiscertificaat Energietransitie Gebouwde Omgeving

Schrijf je in voor de opleiding Basiscertificaat ...

22 sep om 11:52 uur
timer 1 min

Wil jij met een voorsprong aan de slag met praktische oplossingen voor de energietransitie in de gebouwde omgeving? ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c277
Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living Building Challenge

Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living ...

20 sep om 09:01 uur
timer 1 min

Ben je benieuwd hoe je met een woning of gebouw een positieve invloed kunt hebben op de omgeving? Ontdek dan tijdens ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c243
Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t Veen in Hattem

Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t ...

17 sep om 15:01 uur
timer 2 min

Na de succesvolle DG Expeditie ’t Veen heeft de gemeente Hattem opnieuw een mijlpaal bereikt op weg naar ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243
Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing dichterbij

Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing ...

16 sep om 16:25 uur
timer 2 min

Met de keuze voor de Elga Ace van Remeha zorgt econic voor een impuls op de markt van het verhuren van warmtepompen. ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Het kan anders: verkavelen

Het kan anders: verkavelen

16 sep om 13:01 uur
timer 3 min

In zijn reeks van blogs laat Hans Hidden zien hoe je de ruimtelijke omgeving anders kunt inrichten met de focus ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van duurzame warmtepompen

Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van ...

15 sep om 15:02 uur
timer 3 min

Voor de nieuwe wijk Nobelhorst in Almere kozen Dura Vermeer, van Dam en DHPS voor de zeer duurzame en gebruiksvriendelijke ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15 sep om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243
Impuls voor isolatie door voucherregeling

Impuls voor isolatie door voucherregeling

14 sep om 13:01 uur
timer 4 min

Met twaalf voorstellen voor een beter toegankelijk en effectiever isolatieprogramma probeert een coalitie van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day 2021

Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day ...

14 sep om 10:30 uur
timer 2 min

Liefst 22 inzendingen dingen op 1 oktober mee naar de DigiDare Award 2021. Deze finale is onderdeel van de jaarlijkse ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up