Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 1)

timer4 min
Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 1)

Om warmtenetten een wezenlijke bijdrage te laten leveren aan de benutting van duurzame energie, moet de landelijke overheid een duidelijke visie formuleren voor de langere termijn. Nu nog hinkt het Rijk teveel op uiteenlopende gedachten. Dat een scherpe focus wonderen kan doen, werd helder tijdens een werktrip van energiespecialisten van overheden en bedrijfsleven aan Kopenhagen en omgeving.

Auteur: Bert Hartman, Fier
Foto: Kolding Castle, deelnemers poseren samen met Birger Lauersen van Dansk Fjernvarme

Bart van de Velde en Bob Brandjes, projectmanagers duurzaamheid bij adviesbureau APPM en initiatiefnemers voor de trip, zaten zich “uit oprechte nieuwsgierigheid te verwonderen dat een land als Denemarken - dat zo op Nederland lijkt, qua cultuur, type land en klimaat - zo ver kan voorlopen op het gebied van warmtenetwerken.”

Kopenhagen is voor 95 procent aangesloten op het warmtenet. “Hier is het misschien wel andersom en redt hooguit 5 procent het zonder gasaansluiting. Reden genoeg om specialisten in ons netwerk mee te vragen om dat ter plekke eens met eigen ogen te bekijken,” licht Van de Velde toe.

Provincie Zuid-Holland (Tanja Haring), de gemeenten Rotterdam (Lydia Hameeteman) en Lansingerland (Katinka Schipper), energieleverancier Eneco (Koen Gommers) en netwerkbeheerder Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling (Brenda Schoumans) gingen in op de uitnodiging en allemaal zijn ze het er unaniem over eens: Denemarken is hét gidsland in de aanleg van warmtenetwerken.

Oliecrisis

Die rol als voorloper is ooit uit nood geboren, zoveel werd duidelijk op Deense bodem. In de oliecrisis in de jaren ’70 werd het land op zichzelf teruggeworpen. Zonder eigen fossiele bronnen was de afhankelijkheid van het buitenland zo groot, dat collectief werd gezocht naar een alternatief. “Die werd gevonden in ‘warmtenetten’. En vervolgens is volop gekozen voor dat spoor,” blikt Haring terug.

Met de gasbel onder Groningen heeft het in Nederland tot voor kort aan een dergelijke urgentie ontbroken. De gewijzigde opinie door de aardschokken zorgt voor een kentering. De recente aanstelling van oud-politici Diederik Samsom en Kees Vendrik, door minister Eric Wiebes, om voor de zomer tot een nieuw klimaat- en energieakkoord te komen, zijn daar het meest concrete voorbeeld van.

Positief voor de voorstanders van warmtenetten, maar er is in Nederland veel meer te kiezen. Hameeteman: “En dat maakt het frustrerend. De Deense overheid heeft een duidelijke keuze gemaakt. Dat zie ik in Nederland niet zomaar gebeuren. Om iets op te kunnen bouwen is dat wel cruciaal. We kunnen onmogelijk alles een beetje naast elkaar blijven ontwikkelen, omdat we dan het schaalvoordeel verliezen.”

Aan de andere kant is het voordeel van een warmtenet dat meerdere bronnen kunnen aantakken, stelt Schoumans. “We hebben als pluspunt dat we als Nederland nu nog kunnen kiezen voor een warmtenetsysteem waarin we niet teveel afhankelijk zijn van één bron - zoals biomassa - en leverancier. In Denemarken hebben we dan wel gezien dat het helpt om één duidelijke keuze te maken voor het energiesysteem om schaalgrootte te bereiken, maar tegelijkertijd staat Denemarken voor de uitdaging hoe kan worden overgestapt naar nieuwe, meer duurzame warmtebronnen. Op dit moment moeten ze grondstoffen van over de grens aanvoeren. Die kant willen we in Nederland niet op.”

Naast een bezoek aan de hoofdstad Kopenhagen, werden ook in de omgeving van de Deense hoofdstad aansprekende voorbeelden van warmtenetten bezocht: HOFOR centrale, Danish Board of District Heating, Danks Fjernvarme en Hejnsvig district heating cooperation. 

Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes

Coöperatieve gedachte

Grote gemeenschappelijke deler in de Deense initiatieven is de coöperatieve gedachte. Veel warmtenetten zijn van onderaf ontstaan. Schoumans: “Burgers hebben hun krachten gebundeld. Dat zorgt automatisch voor draagvlak voor duurzame energie. En het verhoogt de betrokkenheid en daarmee dus ook het bewustzijn over de problematiek. In Nederland zijn we zo gewend geraakt aan het gas, dat het als een vanzelfsprekendheid wordt ervaren.”

“Eigenlijk zoals in Denemarken het warmtenet een basisbegrip is,” vult Gommers aan. “Dat heeft ook alles te maken met de achterliggende financiële infrastructuur. De overheid staat garant. En daardoor durven ook banken kapitaal beschikbaar te stellen om in warmtenetten te investeren.”

Voor Schipper was dat een belangrijke eyeopener. “Bewoners die de krachten bundelen, kloppen aan bij een bank en kunnen daar een soort van hypotheek afsluiten, bijvoorbeeld voor de bouw van een gemeenschappelijke biomassacentrale. Dat is hier ondenkbaar. En toch is het ook zo logisch, want de afname van de warmte is gegarandeerd. Dat maakt het tot een hele veilige investering.” Van de Velde lacht: “En zo liepen we op een gegeven moment dus rond in een dorpje met nog geen vierhonderd huizen, waar toch een eigen warmtecentrale was gebouwd, door de bewoners zelf.”

Schipper zag die opmerkelijke tendens ook in de verschillende stadswijken in Kopenhagen, waar warmtecoöperaties nauw optrekken samen met de gemeente. “Daarbij worden ze geholpen door het rijksbeleid dat alternatieven ontmoedigt. Bijvoorbeeld door de prijs van gas of olie kunstmatig te verhogen, met belastingen en heffingen. En dat in de wetenschap dat fossiele brandstoffen daar sowieso al duur zijn.”

De trip naar Denemarken is alweer een half jaar geleden en sindsdien is op rijksniveau veel gebeurd en zijn er mooie stappen gemaakt, zoals het afschaffen van de aansluitplicht gas voor nieuwbouw. We verwachten dat met het klimaat- en energieakkoord waar momenteel hard aan wordt gewerkt, dat er een lange termijn visie komt.

In het tweede deel van het artikel, dat we volgende week publiceren, gaan we in op het 'Warmtenet 4.0'.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c127 c225
Young professional community Top in Technologie gelanceerd

Young professional community Top in Technologie ...

Gisteren om 06:30 uur

Young professionals in de technologie maken het verschil in een duurzame, gezonde en inclusieve gebouwde omgeving. ...

Lees verder »

c21 c26 c127 c263
Comfortabel klimaat van invloed op voedselveiligheid

Comfortabel klimaat van invloed op voedselveiligheid

4 feb om 10:00 uur
timer 2 min

Bij veel kunststof- en verpakkingsbedrijven spelen hygiënestandaarden een belangrijke rol. Vooral bedrijven ...

Lees verder »

c21 c127 c160 c225
Goed werkklimaat draagt bij aan behoud van vakpersoneel

Goed werkklimaat draagt bij aan behoud van vakpersoneel

28 jan om 10:00 uur
timer 3 min

In de industrie kan het binnenklimaat een essentiële rol spelen in het behouden van personeel, en natuurlijk ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c225
Innovatieve gevel prijkt aan energieleverende woontoren

Innovatieve gevel prijkt aan energieleverende ...

9 jan om 13:01 uur
timer 5 min

Gelegen in een van de hipste wijken ter wereld verrijst de energieleverende woontoren BOLD. Aan de overkant van ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Stap-voor-stap naar meer comfort

Stap-voor-stap naar meer comfort

7 jan om 10:00 uur
timer 5 min

“De grootste uitdaging in de energietransitie is niet alleen technisch, maar ook sociaal van aard. Iedereen ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Gerevitaliseerde Blaak16 haalt BREEAM-NL Excellent en WELL Gold

Gerevitaliseerde Blaak16 haalt BREEAM-NL Excellent ...

3 jan om 10:00 uur

In de Rotterdamse binnenstad staat Blaak16, een gebouw met 12 verdiepingen en 15.000 vierkante meter vrij indeelbare ...

Lees verder »

c21 c127 c148 c225
'In dit belevingscentrum vertellen bewoners het verhaal'

'In dit belevingscentrum vertellen bewoners ...

3 jan om 08:00 uur
timer 6 min

Wijk voor wijk en blok voor blok gaat Nederland van het gas af. Voor particulieren is de energietransitie nog ...

Lees verder »

c21 c127 c144 c225 c243
Drievoudig inzetten op duurzaamheid

Drievoudig inzetten op duurzaamheid

2 jan om 08:00 uur

In de nieuwe sociale werkplaats van Enschede werden circulariteit en duurzame energietechnieken gecombineerd in ...

Lees verder »

c21 c26 c127
KLM in de wolken met deze plafonds

KLM in de wolken met deze plafonds

31-12-2019 om 09:00 uur
timer 2 min

Hoe Armstrong als leverancier van plafond- en wandoplossingen het cabinepersoneel van KLM een perfecte beleving ...

Lees verder »

c21 c26 c127
Samen innoveren voor hoogwaardige windmolens

Samen innoveren voor hoogwaardige windmolens

30-12-2019 om 11:00 uur
timer 2 min

EWT Windturbines worden uitgerust met nieuwe inbraakwerende ventilatieroosters van Renson. Daar was wel eerst ...

Lees verder »

c11 c21 c127 c225 c246 c250
Erkenning voor ondernemerschap Aukje Kuypers

Erkenning voor ondernemerschap Aukje Kuypers

27-12-2019 om 10:00 uur
timer 4 min

De Zakenvrouw van het Jaar 2018 staat voor een cultuur die gericht is op samenwerken met oog voor diversiteit ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
Verduurzaam je woning alsof je een nieuwe auto koopt

Verduurzaam je woning alsof je een nieuwe auto ...

13-12-2019 om 07:30 uur
timer 4 min

Het denken in concepten is een belangrijke ontwikkeling als het gaat om het verduurzamen van een woning. Dat stelt ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up