Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 2)

timer5 min
Warmtenetten: duidelijke koers van Deense overheid is sleutel voor succes (deel 2)

Om warmtenetten een wezenlijke bijdrage te laten leveren aan de benutting van duurzame energie, moet de landelijke overheid een duidelijke visie formuleren voor de langere termijn. Nu nog hinkt het Rijk teveel op uiteenlopende gedachten. Dat een scherpe focus wonderen kan doen, werd helder tijdens een werktrip van energiespecialisten van overheden en bedrijfsleven aan Kopenhagen en omgeving. In het tweede deel van dit artikel gaan we in op de coöperatieve gedachte en het Warmtenet 4.0. Lees ook het eerste deel van dit artikel. 

Auteur: Bert Hartman, Fier

Coöperatieve gedachte

Grote gemeenschappelijke deler in de Deense initiatieven is de coöperatieve gedachte. Veel warmtenetten zijn van onderaf ontstaan. Schoumans: “Burgers hebben hun krachten gebundeld. Dat zorgt automatisch voor draagvlak voor duurzame energie. En het verhoogt de betrokkenheid en daarmee dus ook het bewustzijn over de problematiek. In Nederland zijn we zo gewend geraakt aan het gas, dat het als een vanzelfsprekendheid wordt ervaren.”

“Eigenlijk zoals in Denemarken het warmtenet een basisbegrip is,” vult Gommers aan. “Dat heeft ook alles te maken met de achterliggende financiële infrastructuur. De overheid staat garant. En daardoor durven ook banken kapitaal beschikbaar te stellen om in warmtenetten te investeren.”

Voor Schipper was dat een belangrijke eyeopener. “Bewoners die de krachten bundelen, kloppen aan bij een bank en kunnen daar een soort van hypotheek afsluiten, bijvoorbeeld voor de bouw van een gemeenschappelijke biomassacentrale. Dat is hier ondenkbaar. En toch is het ook zo logisch, want de afname van de warmte is gegarandeerd. Dat maakt het tot een hele veilige investering.” Van de Velde lacht: “En zo liepen we op een gegeven moment dus rond in een dorpje met nog geen vierhonderd huizen, waar toch een eigen warmtecentrale was gebouwd, door de bewoners zelf.”

Schipper zag die opmerkelijke tendens ook in de verschillende stadswijken in Kopenhagen, waar warmtecoöperaties nauw optrekken samen met de gemeente. “Daarbij worden ze geholpen door het rijksbeleid dat alternatieven ontmoedigt. Bijvoorbeeld door de prijs van gas of olie kunstmatig te verhogen, met belastingen en heffingen. En dat in de wetenschap dat fossiele brandstoffen daar sowieso al duur zijn.”

Wisselende ideeën

Die landelijke sturing ontbreekt nog in Nederland. Hameeteman ervaart in Rotterdam dat de bestaande regelgeving de uitrol van warmteprojecten zelfs blokkeert. “Ons land is volkomen ingesteld op verwarming door gas. Burgers moeten zelfs extra betalen als ze in hun woning géén gasaansluiting willen. Dat is de omgekeerde wereld.”

Volgens Van de Velde kom dat ook door een gebrek aan consensus over hoe de energietransitie moet worden vormgegeven. “We weten dan misschien wel waar we naartoe willen: een energie-neutrale gebouwde omgeving in 2050. Maar de manier waarop, daarover hebben we heel wisselende ideeën. Daar komt bij dat er aan warmtenetten soms hele negatieve vooroordelen kleven.”

En de aanhangers van duurzame alternatieven, roeren zich ook, merkt Gommers. “De één pleit vurig voor ‘all-elektric’, terwijl anderen vooral heil zien in de potentie van waterstof, hoewel die ontwikkeling technisch nog wel meer tijd vergt. En sommigen willen nog langer wachten. Dat uitstelgedrag zien we momenteel ook. Er bestaat veel twijfel. Maken we wel de juiste keuzes? Want de consequenties kunnen groot zijn als we het verkeerde spoor uitzetten.”

Van de Velde erkent dat risico, maar hecht ook waarde aan het maken van een start. “We moeten gewoon allemaal keihard aan de slag. Dat is gewoon noodzaak, want er moet nog zo veel gebeuren. Laten we beginnen en zien wie er uiteindelijk gelijk krijgen. Ook al zijn er soms bedenkingen bij een plan, er moeten meters worden gemaakt. En laten we in elk geval met elkaar onderkennen dat er heel veel nodig is.”

Haring benadrukt het belang van regionale samenwerking.  We weten in Zuid-Holland bijvoorbeeld dat niet overal in onze provincie voldoende warmtebronnen aanwezig zijn om te voldoen aan de vraag. Terwijl in onze haven een overschot is aan restwarmte. In Zuid-Holland sturen we op een regionale warmte-infrastructuur, die zorgt dat er ook in die gebieden warmte komt. Dit zal een open net worden, dat verschillende energiebronnen ontsluit en met elkaar verbindt. Om de versnelling te krijgen, is het nodig om te denken in samenhang. De overheid moet daarin duidelijkheid verschaffen en de regie nemen. Net zoals dat in Denemarken het geval is.”

Warmtenet 4.0

Denemarken mag een gidsland zijn, de wet van de remmende voorsprong doet ook daar opgeld. Gommers: “De Denen kijken nu ook anders naar biomassa, dan dertig jaar geleden. Ook zij stuiten nu op belemmeringen en staan aan de vooravond van een omslag, richting warmtenet 3.0 of misschien zelfs wel al 4.0. Andere bronnen, efficiënter warmtegebruik… ook dat vergt weer grote inspanningen.”

Nieuwe duurzame oplossingsrichtingen voor de Denen, kunnen ook voor de Nederlandse situatie heel zinvol zijn, ook al is de perceptie van de warmtenetten anders dan bij ons, voorspelt Haring. “De Denen die we hebben gesproken, keken het meest op van onze vergaande ‘verketeling’. Elk huis zijn eigen CV-installatie, omdat we het liefst geen euro meebetalen aan het verbruik van de buren.” Schipper knikt: “Terwijl de Denen het nu juist iets meer in de differentiatie zoeken. Ze gaan daar ook toe naar een verbruiksmeter in de woning, vanuit het idee om zo te komen tot betere isolatie en daarmee efficiënter gebruik van de beschikbare warmte.”

Zulke voortschrijdende inzichten zorgen voor nieuwe opgaven, maar ook nieuwe kansen. Gommers: “Daar moeten we ons ook aan vasthouden. We hoeven nu niet de perfecte oplossing voor eeuwig uit te vinden. Laten we eerst eens mikken op de komende dertig jaar. Daar hebben we onze handen aan vol. En Denemarken laat ons in elk geval zien dat er al doende onwaarschijnlijk veel te organiseren valt. Dat optimisme heb ik zeker meegenomen uit het werkbezoek.”

Foto: rondetafelgesprek - deelnemers:  
Lydia Hameeteman Projectmanager Duurzaamheid, Gemeente Rotterdam
Brenda Schoumans Business developer, Alliander DGO (ontbreekt op de foto)
Katinka Schipper Senior Adviseur Duurzaamheid, Gemeente Lansingerland
Koen Gommers Manager Business Development District Heating, Eneco
Tanja Haring Beleidsadviseur energie, Provincie Zuid Holland
Bart van de Velde Projectmanager energie transitie gebouwde omgeving APPM 
Bob Brandjes Projectmanager energie en klimaat, APPM 

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Kennis en motivatie leidend bij werving technisch personeel

Kennis en motivatie leidend bij werving technisch ...

17 aug om 13:00 uur

De invulling van een technische vacature duurt een maand tot een half jaar. Dat blijkt uit een onderzoek onder ...

Lees verder »

'Lokaal verwarmen mag breder onder de aandacht'

'Lokaal verwarmen mag breder onder de aandacht'

17 aug om 08:00 uur
timer 3 min

Hoe ziet de stad van de toekomst eruit? Als we ons het leven na de energietransitie voorstellen, zien we vooral ...

Lees verder »

Transformatie naar gezonde en duurzame sociale huurwoningen

Transformatie naar gezonde en duurzame sociale ...

13 aug om 11:30 uur
timer 1 min

In Houten wordt een kantoorpand getransformeerd naar 74 gasloze sociale huurwoningen. De woningen worden voorzien ...

Lees verder »

Regeltechnische oplossingen voor energiemanagement en gebouwbeheer

Regeltechnische oplossingen voor energiemanagement ...

2 aug om 08:00 uur

Kieback&Peter laat op de Installatie Vakbeurs Hardenberg diverse slimme regeltechnische oplossingen zien. 

Lees verder »

Enthousiaste WKO-eindgebruikers opgelet!

Enthousiaste WKO-eindgebruikers opgelet!

31 jul om 15:30 uur

Lever jij als eindgebruiker uitzonderlijke inspanningen voor het optimaliseren van een WKO-systeem en fungeer ...

Lees verder »

'Sterkere vraag naar dienstverlener met meerdere disciplines'

'Sterkere vraag naar dienstverlener met meerdere ...

27 jul om 12:00 uur

Drie jaar geleden vierde Kremer Installatietechniek het 50-jarig bestaan. Met 175 mensen vast in dienst, verspreid ...

Lees verder »

Video: 2nd skin-concept brengt jaren 50 woningen naar NoM

Video: 2nd skin-concept brengt jaren 50 woningen ...

25 jul om 11:00 uur

Twaalf woningen uit 1952 kregen een forse upgrade naar Nul op de Meter-niveau. Met een ‘2nd skin-concept’ ...

Lees verder »

Biologische supermarktketen krijgt ‘Excellent’ distributiecentrum 

Biologische supermarktketen krijgt ‘Excellent’ distributiecentrum 

19 jul om 08:00 uur
timer 2 min

In Veghel start Van der Heijden bouw en ontwikkeling over een paar weken met de nieuwbouw voor Udea/Ekoplaza. Het ...

Lees verder »

VLA doet mee aan onderzoek naar fijnstofreductie in en om gebouwen 

VLA doet mee aan onderzoek naar fijnstofreductie ...

16 jul om 08:00 uur
timer 2 min

De Vereniging Leveranciers van Luchttechnische Apparaten (VLA) heeft zich als partner aangesloten bij het onderzoek ...

Lees verder »

Primaire processen boosten door binnenklimaat aan te pakken

Primaire processen boosten door binnenklimaat ...

4 jul om 15:30 uur
timer 4 min

Een gezond gebouw kan nogal wat betekenen voor de productiviteit en welzijn van je personeel. De onderzoeken over ...

Lees verder »

Laaghangend fruit voor de energietransitie: waterzijdig inregelen

Laaghangend fruit voor de energietransitie: ...

18 jun om 08:00 uur

Slechts bij 10 procent van de toestelvervangingen wordt goed gekeken naar de waterzijdige balans en de kennis ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up