Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

timer6 min
Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Moet een materialenpaspoort een query zijn, binnen alle informatie die er beschikbaar is? Of is het een toepasbare dataset, zodat er juist een filter kan worden toegepast? En gaan we voor een circulair, of duurzaam paspoort? Die vragen werden gesteld én beantwoord tijdens het webinar Materialenpaspoort, onder bezielende leiding van expert en dagvoorzitter Pablo van den Bosch (Madaster).

Materialenpaspoorten spelen een belangrijke rol om circulariteit te bevorderen en het verlies van materiaalvoorwaarden, milieukwaliteit en waarde te minimaliseren. Hoe ver zijn we nog verwijderd van een bouwsector waarin het paspoort gemeengoed is? Edwin van der Wel van Rijkswaterstaat trapte af en liet zien hoe ons basiskamp eruitziet, op weg naar een volledig circulaire economie. “Het fundament moet kloppen om de reis naar 2050 te kunnen maken. Dat was onze gedachte toen we met het Transitieteam Circulaire Bouweconomie het kamp inrichtten. Het uitgangspunt is het ontwikkelen van een goede marktwerking tussen vraag en aanbod.” Een manier om daarin te versnellen is een mogelijke verplichting voor een materialenpaspoort. “Het belang is duidelijk, want we willen weten wat de samenstelling is van materialen in gebouwen. Daarnaast is het voor ketensamenwerking essentieel, zodat iedereen goed op de hoogte is.”

Cruciale vragen

Voordat een wettelijke verplichting tot wasdom kan komen, zijn er eerst enkele ‘cruciale’ vragen om in te vullen, volgens Van der Wel. Zo moet eerst duidelijk zijn welke informatie er in welke situatie nodig is om circulair te werken. “Hoe kan deze informatie er vervolgens voor zorgen dat dit leidt tot circulair gedrag en hoe organiseren marktpartijen deze data? En welke instrumenten zijn beschikbaar om in de informatiebehoefte te voorzien?” Het Transitieteam adviseerde om actieonderzoek te doen naar aanleiding van deze vragen. “Daaruit blijkt dat er sprake is van een split incentive. Wie de inspanning levert, heeft er misschien onvoldoende baat bij. Daarnaast is er een vrees voor dubbel werk en een papieren en digitale tijger. Zelf organiseren lijkt op dit moment nog niet eenvoudig in de gebouwde omgeving, omdat er grote aantallen partijen zijn en het niet altijd duidelijk is wie eigenaar van de data is.” Van der Wel adviseert in ieder geval om van circulair aanbesteden alvast de standaard te maken. “Overheden en publieke organen vervullen daarin een voorbeeldrol.”

Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Eenduidige systematiek

Als er een wettelijke standaard komt voor materialenpaspoorten, moet er ook een eenduidige systematiek komen. Komend jaar richt platform CB’23 zich op die opgave: paspoorten voor de bouw. Marijn Emanuel van W/E Adviseurs legde uit: “Een paspoort speelt een rol in de complete keten en er wordt goed gekeken naar de verschillende fases van het bouwproces. Per fase moeten er wijzigingen mogelijk zijn in de samenstelling van dat paspoort.” Aan de mogelijkheid om gedurende het proces adaptief te zijn, refereerde Van den Bosch eerder al. “Wanneer je de berg beklimt, is het mogelijk dat je dingen vergeet of dat er gaandeweg zaken veranderen. Daar moet je op kunnen inspelen”, gaf hij aan.

Vast staat in ieder geval dat de juiste data van belang is. Informatie die nu niet essentieel is, kan dat na verloop van tijd wel worden. “Je slaat informatie op met een bepaald doel en dat kan zijn het meten van circulariteit”, gaf Emanuel aan. “Of het hergebruik van producten. Een van de voorstellen is dan ook een longlistmethodiek met informatiekenmerken die relevant zijn in een gebouw. Een paspoort kan een filter zijn voor een bepaalde behoefte.” In de praktijk betekent dit nog gewenning voor partijen, die het misschien niet gewend zijn om de leidraad te volgen en informatie aan te leveren of in te vullen over materialen en producten. “Deelnemers zijn met andere prioriteiten bezig, zoals het meten van de circulariteit van een woning of het aanvragen van subsidies. De longlist biedt nog geen goed houvast en gebruikers zijn daar juist naar op zoek. Toch is de longlist het meest tastbare instrument om materialenpaspoorten mee te maken, maar moet wel een praktisch inzetbaar en bruikbaar format krijgen, conform een informatieleveringsspecificatie (ILS). Daarmee wordt het in de praktijk toepasbaar.”

Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Heilige graal

Maar als je dan uiteindelijk met je voeten in de klei staat, is het materialenpaspoort dan eenvoudig in te vullen? Tom van Remmen van VDR Bouwgroep legde uit dat zijn dat zijn organisatie ervaring heeft met logistieke bedrijfshuisvesting en het circulair maken daarvan. En kent daarmee het belang van het materialenpaspoort. Eerst stelde hij zich de vraag of het de ‘heilige graal’ is. “Niet per se, maar het paspoort is wel erg belangrijk. De uitdaging schuilt in de oneindige toegang tot bouwmaterialen en het vergroten van bewustwording over de schaarste van grondstoffen. Daarnaast om hoogwaardig hergebruik van grondstoffen te faciliteren en data vast te leggen in het materialenpaspoort, zodat we aan het einde van de levensduur de cirkel rond kunnen maken.”

Vervolgens zijn er verschillende smaken te onderscheiden als het gaat om type materialenpaspoorten: lineair, circulair en duurzaam. “Je kunt een paspoort opstellen voor een bestaand gebouw, maar wij vinden dat je verder moet kijken. Een circulair paspoort kijkt naar de milieu-impact van materialen. Daarnaast bevordert het herbruikbaarheid. Een duurzaam paspoort let vooral op het onderdeel energie. We zien het liefst dat die laatste twee, een circulair én een duurzaam paspoort, bij elkaar komen.”

Alle elementen komen samen bij het gebouwenpaspoort, dat onder andere losmaakbaarheid, een duurzaamheidslabel en CO2-footprint en LCA’s in zich heeft. “Een materialenpaspoort is niet genoeg. Alleen met een integraal gebouwenpaspoort kom je tot een doordacht ontwerp voor circulariteit.” Van Remmen onderstreepte het belang van data hierin, zoals ook Emanuel eerder aangaf. “Om de juiste keuzes te maken, moet je overzicht en inzicht hebben. Wij lopen ertegenaan dat veel leveranciers en producenten niet hun Levenscyclusanalyses (LCA) op orde hebben.”

Geen materialenpaspoort maar een gebouwenpaspoort?

Integraal voortraject

Dat is belangrijk, want bij een MilieuPrestatie Gebouwen-berekening (MPG) wordt geput uit de Nationale MilieuDatabase (NMD), waarin je informatie over milieu-impact vindt. “Als ontwerper wil je inzicht krijgen in wat het betekent als je bepaalde materialen en producten toepast in je gebouw. Maar dan moet de informatie wel compleet zijn en moeten zoveel mogelijk producten geregistreerd staan.”

Hoe je het voortraject vormgeeft is volgens Van Remmen bepalend voor een goed en bruikbaar paspoort. “Pak je het op de traditionele manier aan, dan sluiten steeds meer partijen zich aan gedurende het bouwproces. De architect, constructeur en adviseur kunnen daardoor relatief laat aansluiten. Bij een integraal proces zitten vanaf de start alle partijen aan tafel en denkt iedereen mee, bijvoorbeeld in de vorm van een bouwteam. Dan stel je vroegtijdig de duurzaamheid- en circulariteitsdoelstellingen vast. Dit leidt tot een beter ontwerp en of het duurder is, is discutabel.”

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c120 c225 c244
Inspiratiedag Renovatie verplaatst naar 21 april 2022

Inspiratiedag Renovatie verplaatst naar 21 april ...

19 nov om 13:14 uur
timer 2 min

De Inspiratiedag Renovatie, een beurs met aanvullend lezingenprogramma over de nieuwste ontwikkelingen binnen ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c244 c260
Nieuwe whitepaper toont de vele voordelen van grasisolatie

Nieuwe whitepaper toont de vele voordelen van ...

19 nov om 13:01 uur
timer 2 min

Het goed isoleren van gebouwen is een van de belangrijkste ingrepen in de strijd tegen de opwarming van de aarde. ...

Lees verder »

c21 c140 c190 c225 c244
Circulair concept voor deuren valt in de prijzen

Circulair concept voor deuren valt in de prijzen

18 nov om 14:31 uur
timer 3 min

Een uitgebreid circulair concept van Berkvens Deursystemen - om met innovatieve, duurzame materialen en technieken ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Advertorial: Samen profiteren van de Kingspan LIFECycle Service

Advertorial: Samen profiteren van de Kingspan ...

11 nov om 14:00 uur
timer 2 min

Als producent van hoogwaardige isolatieproducten voelt Kingspan zich niet alleen verantwoordelijk voor de kwaliteit ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Yvette Watson wint ABN AMRO Duurzame 50

Yvette Watson wint ABN AMRO Duurzame 50

3 nov om 23:45 uur
timer 2 min

Ze is koploper, maakt meters, zet zaken op de agenda en brengt veel creativiteit, vernieuwing en een aanstekelijk ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Merwede Utrecht zoekt gevelinnovaties voor een Duurzame en Circulaire Stadswijk

Merwede Utrecht zoekt gevelinnovaties voor een ...

1 nov om 13:57 uur

Merwede Utrecht heeft gezonde ambities als innovatieve en groene stadswijk, met onder meer 6.000 woningen. Daarom ...

Lees verder »

c21 c54 c244
Hoe circulariteit ons op het verkeerde been kan zetten

Hoe circulariteit ons op het verkeerde been ...

26 okt om 09:12 uur
timer 5 min

Jan Willem van de Groep: Het komt met enige regelmaat voor dat we in een discussie, podcast, panel of expertinterview belanden met fervente ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen

Digitaal Magazine: Klimaatadaptief en Natuurinclusief ...

21 okt om 11:15 uur

In het digitaal magazine Klimaatadaptief en Natuurinclusief Bouwen lees je onder andere meer over het belang van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c286
Nieuw: Duurzaam Gebouwd Podcast Live op Green Buildings Event 2021

Nieuw: Duurzaam Gebouwd Podcast Live op Green ...

21 okt om 08:57 uur
timer 1 min

Met het thema ‘Building Change’ gaf het Green Buildings Event 2021, georganiseerd door CFP Green Buildings, ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c277 c278
<span>Mijn tweede natuur</span><span> </span>

Mijn tweede natuur 

21 okt om 06:00 uur

Op donderdag 18 november brengen we tijdens het Congres Natuurlijk deelnemers, kennissessies en keynotes bij ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Francesco Veenstra opent Building Holland 2021

Francesco Veenstra opent Building Holland 2021

20 okt om 08:00 uur
timer 1 min

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra opent Building Holland 2021 op 2 november aanstaande. Sinds 1 september 2021 ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Gamechangers in de Bouw en Infra barst op 25 november los

Gamechangers in de Bouw en Infra barst op 25 ...

8 okt om 07:00 uur
timer 1 min

Hét grote bouwteam-event van 2021 is aanstaande. Op 25 november nodigen we alle sectoren van de bouw en ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up