Samenwerken aan duurzame oplossingen

Samenwerken aan duurzame oplossingen

In 2020 moet alle nieuwbouw in Nederland zo goed als energieneutraal zijn. Hiervoor hebben we nog een flinke weg te gaan. Er is altijd wel een excuus om een bouwproject niet duurzaam op te leveren. Partijen geven daar vooral elkaar de schuld van. Gelukkig zijn er koplopers die deze ‘Circle of Blame’ doorbreken. Zij zoeken de samenwerking op om energieneutrale ambities te kunnen realiseren. Zo vormen zij als het ware een ‘Circle of Fame’ met duurzame projecten als resultaat.

Het jaar 2020 lijkt nog ver weg, maar Nederland moet de komende jaren echt stappen zetten met energiezuinig bouwen. Niet alleen om de gemaakte afspraken na te komen, maar ook om in te spelen op de steeds hoger wordende energieprijzen. Koplopers in de utiliteitsbouw, woningbouw en gebiedsontwikkeling geven het goede voorbeeld en zoeken samen naar duurzame oplossingen. Deze ‘kopgroep’ haalt innovatieve, baanbrekende resultaten op de weg naar energieneutraal bouwen. Agentschap NL verzamelt deze initiatieven, die als inspiratie kunnen dienen voor partijen die wel willen verduurzamen, maar nog niet weten hoe ze dat het beste kunnen aanpakken. In dit artikel lichten we een aantal voorbeelden uit.

Utiliteitsbouw
Ericis tekende met het project GouweZone zelf voor zowel ontwikkeling als voorlopig eigendom en beheer. Dit bleek een gouden oplossing, niet alleen voor Eciris, maar ook voor huurder Grant Thornton. Donald Dinkelaar, eigenaar van Eciris: “Huurders kijken vaak nauwelijks naar de servicekosten van een pand, waarin ook de energiekosten zijn opgenomen. Die servicekosten zijn de afgelopen jaren enorm gestegen. Wij dachten: daar moet je iets aan doen. Daarom kozen we ervoor het pand niet alleen te realiseren, maar de eerste jaren ook zelf te beheren. Die constructie dwong ons ertoe met andere ogen naar het pand te kijken en ons te verdiepen in duurzame technieken.” Eciris realiseerde een complex van drie fraai vormgegeven kantoorpanden. GouweZone haalt een EPC van slechts 0,33 (toren Tielweg 10) – 0,53 (toren Tielweg 16 + 24) en is daarmee zeer energiezuinig. Daarnaast biedt het een aangenaam binnenklimaat voor de gebruikers. Eciris rekende uit dat het de investering in onder andere warmte-koudeopslag (WKO), zonnecellen en windmolens binnen acht jaar terugverdient. Dinkelaar: “We leveren een uitstekend kantoor tegen een marktconforme huurprijs. Dat is goed voor ons, maar ook helder voor onze huurders.”

Donald Dinkelaar

Woningbouw
Jan Hoekstra is technisch directeur van VDM woningen. Ruim 130 jaar geleden begon dit bedrijf als een klein familiebouwbedrijf. Later is het getransformeerd tot timmerfabriek. En vervolgens zette het de stap naar een totaalaanbieder van woningen, uitgevoerd in prefab houtskeletbouw. VDM ontwikkelde en verbeterde dit concept steeds verder en beschikt nu over een eigen klantgerichte en duurzame bouwmethode waarin energiebesparing eenvoudig is te integreren. Hoekstra vertelt: “Houtskeletbouw is daarbij echt de troef. Met houtskeletbouw heb je een systeem in handen waar wat betreft duurzaamheid moeilijk mee is te concurreren.

Ulft, Bomenbuurt, 61 energieneutrale woningen

Het is eenvoudig om dikke isolatiepakketten aan te brengen, en door de prefab-uitvoering kunnen we heel nauwkeurig werken, zodat we altijd een goede luchtdichtheid kunnen realiseren. Als we in Europa allemaal zouden overstappen op houtskeletbouw, hadden we de CO2-reductiedoelstelling al voor de helft gehaald.” Hoekstra betreurt het dat het in de huidige markt nog niet mogelijk is om standaard voor alle particulieren energieneutraal te bouwen. “Energieneutraal bouwen vergt een extra investering in de installaties. Daarom moeten we de consument en de financier duidelijk maken dat het niet alleen om die eenmalige meerkosten gaat, maar om het totaalplaatje met lagere woonlasten.”

Jan Hoekstra

Gebiedsontwikkeling
Coert Zachariasse voert de scepter in het familiebedrijf dat zijn vader begon, Delta Development Group. Delta werkt samen met Cradle to Cradle-specialist William McDonough op Beukenhorst Zuid in Haarlemmermeer aan Park 2020: een Cradle to Cradle-kantorenpark dat uitgaat van de menselijke maat en het nieuwe werken. De uitvoering van dit project is niet eenvoudig, omdat er nog heel weinig bedrijven zijn die hun producten Cradle to Cradle produceren. Zachariasse: “Als ontwikkelaar ben ik rechtstreeks met de leveranciers gaan praten. Ik heb hen uitgelegd wat Cradle to Cradle is en hen uitgedaagd om met producten volgens dit principe te produceren. Die producten hebben we getest en op basis daarvan zijn we verder gaan praten met de leveranciers van producten die voldeden of bijna voldeden. We hebben hen aangeboden om preferred supplier te worden, mits ze door zouden innoveren en opgaan voor het Cradle to Cradle-certificaat. Inmiddels doen 28 bedrijven mee in dit zogenaamde Sponsor-programma.” Zachariasse merkt dat zijn aanpak werkt. “Er is bij veel bouwleveranciers vernieuwing mogelijk, maar in het bouwproces is veel standaardisering ingesleten. De bouwindustrie is enorm conservatief en dat probeer ik op deze manier te doorbreken.”

Coert Zachariasse

 Meer koplopers in   energieneutraal bouwen

  1. Michel Baars – Search BV 
    Adviesbureau Search BV bouwde zelf een duurzaam kantoor in het Westelijk Havengebied van Amsterdam. Er is veel tijd gestoken in de detaillering van het pand, waardoor het uiteindelijk niet duurder is dan een conventioneel bouwbesluitgebouw.
  2. Tina Bergsma en Jan Eerkens – TransPort Schiphol
    Schiphol Real Estate startte in 2006 met de ontwikkeling van het nieuwe kantoor TransPort in Schiphol-Oost. Toekomstige huurder Transavia.com had vanaf dag één invloed op het ontwerp van het nieuwe kantoor. Het gemeenschappelijk doel van beide partijen: een kantoor met hoge kwaliteit en lage gebruikskosten. En het middel? Duurzaamheid.
  3. Bob Custers – Bussumse Watertoren 
    In 1996 kocht Michiel Haas de in vergetelheid geraakte Bussumse Watertoren van Waterleidingmaatschappij Noord Holland. Samen met compagnon en architect Bob Custers transformeerde Haas het uit 1897 daterende relikwie tot het duurzaamste gebouw van Nederland.
  4. Bert Jansen – Showroom & garage Mini Cars 
    Ondernemer Bert Jansen zette met de nieuwbouw van zijn garage annex showroom, volledig in eigen beheer, een duurzaam en energiezuinig pand neer.
  5. Barbara de Leeuw en Peter Erdtsieck – Gemeentehuis Bronckhorst 
    In het typisch Achterhoekse coulisselandschap bouwde gemeente Bronckhorst het duurzaamste gemeentehuis van Nederland. Een opvallend project dat door het vernieuwende bouwproces, de innovatieve techniek én de bouwtijd van slechts drieënhalf jaar, veel aandacht trekt.
  6. Jos Schut en Henk Buitink – UPC kantoor Leeuwarden 
    Jos Schut, Director of Corporate Facility and Real Estate Management van kabel- en mediabedrijf UPC, en Henk Buitink van JOIN Ontwikkeling BV, stellen bij de duurzame ontwikkeling van UPC’s nieuwe kantoor in Leeuwarden de belangen van de mens centraal. Een gewaagde aanpak in tijden waarin duurzaamheid vooral de belangen van milieu en klimaat lijkt te moeten dienen.
  7. Gé van Tiem en Albert Brouwer – Gemeentehuis Oss
     
    Na een ingrijpende renovatie maakte het gemeentehuis van Oss een grote   sprong van energielabel G naar het uitmuntende energielabel A+. Gé van Tiem, hoofd Vastgoedbedrijf en projectleider, en Albert Brouwer, vanuit WHR installatie-adviseur van het project, werkten samen aan dit uitdagende project.

Meer over koplopers in energieneutraal bouwen:

Utiliteitsbouw: www.agentschapnl.nl/content/duurzame-gebouwen-voorbeelden-energiezuinige-utiliteitsbouw-lente-akkoord     

Woningbouw: www.agentschapnl.nl/content/koploper-interviews-woningbouw     

Gebiedsontwikkeling: www.agentschapnl.nl/content/koploper-interviews-gebiedsontwikkeling  

 

Naar minimumenergiewoningen   met EPC ≤ 0
In opdracht van Agentschap NL voerde ontwerp- en adviesbureau Piode een analyse van een aantal koplopende projecten uit om tips en trends bij   seriematig gebouwde nieuwbouwwoningen op het spoor te komen. De resultaten van het onderzoek legde het bureau vast in het rapport ‘Op weg naar minimumenergiewoningen met EPC ≤ 0’. Het doel van het onderzoek en het rapport was opdrachtgevers, architecten, adviseurs en bouwers informeren over de huidige stand van de techniek op het gebied van   energieneutraal bouwen in de seriematige bouw, en ze inzicht te geven in de mogelijkheden. Daniël van Rijn, adviseur bij Agentschap NL, licht toe: “Bij Agentschap NL monitoren we continu welke bouwprojecten als voorbeeld kunnen dienen voor energieneutraal bouwen. Welke technieken passen deze koplopers toe? Welke energetische concepten lijken interessant? En welke trends signaleren we verder in de markt?”

Zeven belangrijkste   installatieconcepten 
Piode analyseerde de concepten die nu worden toegepast in de   voorbeeldprojecten en kwam tot een overzicht van de zeven belangrijkste   installatieconcepten:

  • zonneboilercombi in combinatie met een groot opslagvat;
  • warmtepomp met individuele grondbron, gecombineerd met zonthermische energie;
  • warmtepomp met individuele grondbron en balansventilatie;
  • warmtepomp met collectieve open grondbron in gestapelde bouw;
  • lucht-water-warmtepomp met opslagvat;
  • collectieve warmtepomp met de bodem als bron in combinatie met warmte-koude-opslag;
  • warmtepomp in combinatie met cv-ketel (hybride).

Er is niet één concept dat de voorkeur heeft. Wat het beste werkt, hangt onder meer af van de situatie en de investeringsruimte.

Trends en ontwikkelingen
Daarnaast signaleerde Piode een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen in de markt. Van Rijn: “Een belangrijke ontwikkeling is het   bouwen van woningen zonder een gasaansluiting. All Electric wordt heel   belangrijk. Verder blijkt dat bij dit type woning vrijwel altijd een   warmtepomp wordt toegepast. En tot slot maken alle projecten gebruik van zonnepanelen. Want ongeacht de zuinigheid van de woning of de toegepaste   installatie, moet er bij energieneutrale woningen ter plekke duurzame energie worden opgewekt. Zonnepanelen kunnen het resterende energiegebruik van een   woning met een EPC van ongeveer 0,4 en lager compenseren.” Maar de   belangrijkste conclusie uit het rapport is volgens Van Rijn dat de traditionele projectaanpak echt niet meer werkt. “Bouwprojecten worden technologisch steeds complexer, partijen moeten de samenwerking opzoeken om deze bouwopgaven goed te kunnen uitvoeren en continu denken vanuit wensen en behoeften van de eindgebruiker. Alleen zo kunnen we samen naar energieneutraal bouwen in 2020.”

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c125 c225 c243
Duurzaamheidspakket zorgt voor labelsprong in Hengelo

Duurzaamheidspakket zorgt voor labelsprong in ...

26 mei om 11:00 uur
timer 3 min

Mike Pellewever en zijn vriendin Lianne zijn sinds kort de trotse eigenaren van hun eerste woning aan de Johan ...

Lees verder »

c21 c26 c125 c184 c243
Uiterst duurzaam huis met verrassende innovaties

Uiterst duurzaam huis met verrassende innovaties

1 mei om 10:01 uur
timer 7 min

Je kunt met grote gebaren, veel discussies en talloze vergaderingen de verduurzaming een forse duw in de rug geven, ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c172 c225 c243
Delen: de sleutel in de energietransitie

Delen: de sleutel in de energietransitie

26 mrt om 09:30 uur

In Voorhout staan 33 Plus op de Meter-woningen in de wijk Hooghkamer. Dit is niet zomaar een voorbeeldproject, ...

Lees verder »

c21 c125 c225
Onderzoek: biomassa beter voor klimaat dan aardgas

Onderzoek: biomassa beter voor klimaat dan aardgas

11 mrt om 10:00 uur
timer 2 min

Royal HaskoningDHV deed onderzoek in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) naar de klimaatvriendelijkheid ...

Lees verder »

c21 c125 c184 c225 c243
Primagaz Benelux sluit zich aan bij Duurzaam Gebouwd

Primagaz Benelux sluit zich aan bij Duurzaam ...

12 feb om 13:01 uur
timer 3 min

Primagaz Benelux, leverancier van duurzaam biopropaangas voor particulieren en professionals, heeft zich als partner ...

Lees verder »

c21 c125 c225
Slotcongres AZEB op Building Holland 2020

Slotcongres AZEB op Building Holland 2020

4 feb om 08:00 uur
timer 1 min

Op 24 maart ’s van 13 tot 17 uur sluit het AZEB-project in Nederland af met het AZEB Slotcongres tijdens ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
De kansen voor hernieuwbare energie in 2020

De kansen voor hernieuwbare energie in 2020

9 jan om 16:10 uur
timer 1 min

Om de klimaatdoelstellingen te kunnen halen, moet er in Nederland nog heel wat gebeuren. Het Solarclarity Energie ...

Lees verder »

c21 c125 c127 c225
Innovatieve gevel prijkt aan energieleverende woontoren

Innovatieve gevel prijkt aan energieleverende ...

9 jan om 13:01 uur
timer 5 min

Gelegen in een van de hipste wijken ter wereld verrijst de energieleverende woontoren BOLD. Aan de overkant van ...

Lees verder »

c21 c26 c125 c140
Uiterst korte bouwtijd door integrale samenwerking

Uiterst korte bouwtijd door integrale samenwerking

04-12-2019 om 14:00 uur
timer 2 min

Je hebt nog een week om je project voor de Nederlandse Duurzaam Bouwen Awards 2020 in te zenden. Een van de winnaars ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243
Bewoners enthousiasmeren voor de warmtetransitie

Bewoners enthousiasmeren voor de warmtetransitie

04-11-2019 om 07:00 uur
timer 5 min

In de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving komen in veel gemeenten nieuwe warmtenetten in beeld. ...

Lees verder »

c21 c26 c125 c185
Floriade 2022 wordt groener en duurzamer dan ooit

Floriade 2022 wordt groener en duurzamer dan ...

28-10-2019 om 15:00 uur
timer 5 min

De contouren voor de Floriade in 2022 worden zichtbaar. Het eerste vastgoed verrijst binnenkort op het Floriade-terrein ...

Lees verder »

c21 c125 c184 c225 c243
Met de groengasrevolutie van Bareau hoef je niet #VanGasLos

Met de groengasrevolutie van Bareau hoef je ...

11-10-2019 om 16:00 uur
timer 4 min

Behoud alle gasleidingen en ga niet #VanGasLos, stelt Kirsten Zagt. En vervang het ‘normale’, opgewaardeerde ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up