'Ons doel is om een lokale en circulaire economie te realiseren'

'Ons doel is om een lokale en circulaire economie te realiseren'

De oude Mengvoederfabriek De Heus in ’s-Hertogenbosch is al enkele jaren niet meer in bedrijf, maar krijgt langzaam een nieuwe bestemming. Nieuwe bedrijven kunnen hier onderdak krijgen, maar de nadruk ligt vooral op de ontwikkeling van de locatie tot creatieve en culturele hotspot.  

Driehonderdduizend ton pluimveevoeders per jaar produceerde de Koudijs-Woudafabriek in ’s-Hertogenbosch sinds haar oprichting in 1909. In 1998 nam De Heus het complex aan de Dieze over, in april 2014 sloot het bedrijf de productielocatie in de Brabantse hoofdstad. Hiermee kwam een definitief einde aan de voortdurende stankoverlast, dat de vlak bij het Bossche centrum gelegen fabriek veroorzaakte. 6 jaar eerder had de gemeente het terrein al voor € 30 miljoen aangekocht, met als doelstelling hier een cultureel trefpunt te realiseren.

Aanwezige materiaal zoveel mogelijk gebruiken

Op het zo’n 20.000 m2 grote terrein aan de Tramkade staan 3 hoofdgebouwen: de Kaaihallen, de Mengfabriek en het Werkwarenhuis. “Verschillende gebouwen hebben inmiddels al een nieuwe bestemming gekregen. Wij hanteren daarbij de beginselen van de circulaire economie als uitgangspunt”, vertelt Michael Bol aan een lange houten tafel in het Koudijs Kafe. “Een van de uitgangpunten is dat we zoveel gebruik maken van materiaal dat hier voorhanden is. Dit café was bijvoorbeeld voorheen bergruimte. Deze tafel is gemaakt van oude vloerdelen, ook de bar is op gebouwd uit sloopmateriaal van het gebouw. En de pelletkachel in de hoek verstookt snoeihout, dat afkomstig is van de gemeente.”

'Realiseren van een lokale en circulaire economie'Het Koudijs Kafé diende in het verleden als bergruimte.

15 betrokken ondernemer

Bol is als architect verbonden aan de in Vught gevestigde stichting Conceptenbouwers. Samen met zijn collega-adviseur en onderwijskundige Kirsti Pol is hij verantwoordelijk voor verdere ontwikkeling van de locatie. Oorspronkelijk beheerde de vrijwilligersorganisatie stichting Tramkade het hele terrein, maar inmiddels is de organisatie in handen van de professionele Bossche Investerings Maatschappij (BIM). “De Conceptenbouwers gaat het rijksmonument Mengfabriek ontwikkelen, Creatief Collectief Pleisterplaats de Vrijheid neemt de Machinekamer onder haar hoede en de BIM is verantwoordelijk voor de Kaaihallen en de openbare ruimtes”, legt Bol uit. “Bij de Mengfabriek zijn bijvoorbeeld zo’n 15 ondernemers betrokken. Iedereen werkt uit eigen initiatief en zorgt zelf voor investeringskapitaal.” De Mengfabriek biedt inmiddels onderdak aan onder meer een boksschool, een hiphop dansschool, diverse muziekscholen en -studio’s, een leer/werkhotel en een bedrijf dat zich richt op het hergebruik van huishoudelijke apparaten.

Als je dit gebouw wilt restaureren, moet je keuzes maken'

Michael Bol, Conceptenbouwers

Noodzaak tot transformeren uit culturele evenementen

Bijzonder is de manier waarop De Conceptenmakers deze ontwikkeling tot stand brengt: niet door eerst investeringen te doen om vervolgens te hopen dat de gebouwen een geschikte functie gaan vervullen. Ze creëert eerst een bepaalde behoefte door bijvoorbeeld culturele evenementen en debatten te organiseren en verwachten vervolgens dat hieruit een bepaalde noodzaak tot het transformeren van de gebouwen naar voren komt. “We hebben ook geen lineair eindplan”, verduidelijkt Pol. “We werken met een soort kralenketting waarvan we telkens een stukje oplossen. Zo werken we toe naar het uiteindelijk concept. Daarbij hebben we een duidelijke doelstelling, die gericht is op het realiseren van een lokale en circulaire economie. Hieraan levert elke onderneming een bijdrage.”

We willen de 21 silo's zwart schilderen om ze als potentiële warmteboilers op zonne-energie te gebruiken'

Kristi Pol, Conceptenbouwers

Overleggen met Monumentencommissie

De eisen aan de deelnemende ondernemingen zijn hoog, want de betrokken ruimtes zijn niet kant-en-klaar ingericht. Zo kan het gebeuren dat het betreffende bedrijf zelf elektriciteit moet aanleggen, voor wifi moet zorgen en ook nog een stuk riolering moet regelen. “Omdat het hier om een monument gaat, zijn we in continu overleg met de Monumentencommissie”, vindt Bol. ‘We hebben een uitgebreide historische analyse gedaan om te kijken welke periode we als uitgangspunt nemen voor bijvoorbeeld de restauratie van de gevels. De fabriek is omstreeks 1910 gebouwd. Ergens rond 30’er jaren zijn de stalen kozijnen vervangen door hout, rond 1949 zijn er aanpassingen gemaakt op de begane grond, in de jaren 70 zijn er kunststof kozijnen geplaatst. Kortom, als je dit gebouw wilt restaureren, moet je op dit gebied keuzes maken.”

Zelfvoorzienend als ambitie

De 2 Conceptenbouwers geven toe dat het werken met een monument bepaalde beperkingen oplevert. “Er speelt nog steeds een enorme ambitie om zo veel mogelijk self-supporting te worden. We willen bijvoorbeeld de 21 silo’s op het terrein zwart schilderen”, legt Pol uit. “Dan kunnen we deze als potentiële warmteboilers op zonne-energie gebruiken. We werken aan dergelijke plannen, maar een concrete uitvoering is nog niet in zicht. Maar we hebben nog 9 jaar om het hele project te vervolmaken!”

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Gezond en duurzaam complex op bijzondere staalconstructie

Gezond en duurzaam complex op bijzondere staalconstructie

16 sep om 13:00 uur
timer 2 min

Een van de uitdagingen bij de transformatie van de Fenixloods schuilde in de bijzondere staalconstructie. Hoe ...

Lees verder »

Duurzaam en dementievriendelijk thuis in Gouda

Duurzaam en dementievriendelijk thuis in Gouda

10 sep om 10:00 uur
timer 3 min

Hoe pas je een dementievriendelijk ontwerp het beste toe binnen een monumentaal pand met een rijke geschiedenis?

Lees verder »

Outletcenter SugarCity behaalt BREEAM-NL Ontwerpcertificaat

Outletcenter SugarCity behaalt BREEAM-NL Ontwerpcertificaat

5 sep om 16:00 uur
timer 1 min

Waardering voor unieke herontwikkeling industrieel erfgoed in Amsterdam.

Lees verder »

Oude kantoren getransformeerd tot nieuw ‘dorp’ in Diemen-Zuid

Oude kantoren getransformeerd tot nieuw ‘dorp’ ...

28 aug om 10:00 uur
timer 4 min

Steeds vaker worden leegstaande kantoorgebouwen getransformeerd tot werkplekken, hotelkamers of prima leefbare ...

Lees verder »

Fotofinish bij Solar Decathlon 2019

Fotofinish bij Solar Decathlon 2019

29 jul om 14:30 uur
timer 2 min

Twee weken lang ging het Delftse MOR-team op kop bij de internationale studentencompetitie voor een duurzaam en ...

Lees verder »

Studenten TU Delft halen finish zonder puntverlies

Studenten TU Delft halen finish zonder puntverlies

16 jul om 15:58 uur
timer 2 min

Op de bouwplaats ‘Solar Village’ in Szentendre dingen Delftse studenten mee naar de hoofdprijs van ...

Lees verder »

Onthulling energiepositieve woning MOR

Onthulling energiepositieve woning MOR

31 mei om 09:47 uur
timer 1 min

De Solar Decathlon Europe 2019 werpt letterlijk zijn schaduw vooruit dankzij het prototype op de campus van de ...

Lees verder »

Uitbreiding proef SamenZonderAsbest in Groningen

Uitbreiding proef SamenZonderAsbest in Groningen

20 mei om 12:30 uur
timer 2 min

De pilot SamenZonderAsbest wordt flink uitgebreid door een bijdrage van 600 duizend euro uit het Nationaal Programma ...

Lees verder »

Standaard oplossing voor solide overstek bij renovaties

Standaard oplossing voor solide overstek bij ...

30 apr om 08:00 uur
timer 1 min

Het maken van een overstek bij een te renoveren woning is niet altijd even eenvoudig. Een speciale constructie ...

Lees verder »

Hotspot voor circulariteit en duurzaamheid in Zeeland

Hotspot voor circulariteit en duurzaamheid in ...

29 apr om 08:00 uur
timer 6 min

Zeeuws bureau wil oude industriële omgeving transformeren tot showcase voor duurzame, circulaire bedrijvigheid ...

Lees verder »

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging dat het anders moet’

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging ...

15 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Om verduurzaming echt te versnellen, moeten we eerst ons innerlijke vuur aanwakkeren voor verandering. Met die ...

Lees verder »

Merosch wint Ondernemersprijs Midden-Holland

Merosch wint Ondernemersprijs Midden-Holland

25 jan om 10:00 uur
timer 1 min

Adviesbureau maakt van gebouw uit de jaren vijftig een modern, gasloos en energieneutraal kantoor.

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up