Leren door te doen

timer7 min
Leren door te doen

Gemeenten in Nederland zijn volop bezig met het vormgeven van de Transitievisie Warmte. Eind 2021 moet die visie voor elke gemeente vastliggen en die visie moet ervoor zorgen dat de stap naar duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken werkelijk wordt gezet. Drie wethouders geven hun mening over de voortgang die zij boeken op weg naar een aardgasvrije toekomst.

“Het is een uitdaging om nu de goede stappen te zetten. De inwoners willen haalbaarheid en betaalbaarheid. Dat vinden zij het belangrijkst. Naast het feit dat hun huizen goed verwarmd worden”, aldus Claudio Bruggink, wethouder in de gemeente Hengelo met duurzaamheid en milieu in zijn portefeuille. De wijk De Nijverheid in deze gemeente staat op de rol om als een van de eerste wijken met oudbouw aardgasvrij te worden.

Leren door te doen“Het is een karakteristieke wijk met veel jaren 30 woningen. Het realiseren van een besparing is daardoor een stuk lastiger dan bij nieuwere woningen. Daarom kijken we naar een mix van besparen en betaalbaar houden. Het is ook ingewikkeld om deze woningen van het aardgas af te krijgen vanwege de mix van corporatiewoningen en particulier bezit. Bij de zeer oude woningen is er sprake van een omslagpunt waarbij het niet meer verantwoord is te renoveren. Dan is sloop en nieuwbouw eerder de oplossing. Die complexiteit is overigens wel de reden dat we deze wijk kozen als voorbeeldwijk voor Nederland en daarvoor een – inmiddels toegekende – aanvraag indienden. Er is dus nu een Rijkssubsidie om de kosten – (deels) te kunnen dekken. We zijn een beetje aan het leren hier.”

Foto rechts: Wethouder Claudio Bruggink liet onderzoek doen in Hengelo naar wensen van bewoners. © Gemeente Hengelo

Wij willen waterstof

Er zijn veel keuzes bij het opstellen van een energieplan. Zo merkte Bruggink dat er een groepje bewoners uit De Nijverheid inzet op waterstof als energiedrager. Dat is echter geen realistische optie volgens de wethouder. “Het is een lastige discussie, want het zijn echte ‘believers’. Maar als waterstof in Nederland beschikbaar komt tegen een redelijke prijs, dan gaat het waarschijnlijk naar de industrie en transport en dus niet naar woningen. Ondersteund door deskundigen houden wij daarom vast aan de door ons voorgestelde alternatieven van een warmtenet of een hybride warmtepomp. Dat is ook bij het Rijk in de aanvraag vermeld. Daarbij laat de globale berekening zien dat een warmtenet – met Twence als bron – de voorkeur zou hebben. De gedetailleerde doorrekening moet echter nog worden gemaakt.”

Keuzes voorleggen

In Amersfoort hecht wethouder Duurzaamheid en Energietransitie Astrid Janssen veel waarde aan de bijeenkomsten met bewoners die de gemeente organiseert. In 2018 ging men voor het eerst de wijk Schothorst-Zuid in om de mening te peilen van de bewoners over de transitie naar aardgasvrij en de maatregelen om de woningen energiezuiniger te maken. Vervolgens was er in november dat jaar een informatiemarkt met de (technische) alternatieven voor verduurzaming.

Janssen: “Zo kregen we een beeld welke richting we uit zouden willen: een warmtenet of all-electric. Voor all-electric dienden we te haastig een aanvraag bij het Rijk in, dat was niet verstandig. Veel van de woningen in de wijk zijn nu nog ongeschikt voor toepassing van een warmtepomp en verbeteren van de isolatie zou eerst aan de orde zijn. Dat maakte wel dat we nog serieuzer naar het warmtenet zijn gaan kijken. Dat idee is verder uitgewerkt, vooral omdat het warmtebedrijf Amersfoort opstond en mee wilde doen. In samenwerking met de drie corporaties die woningen in de wijk bezitten is een stevige onderhandeling gevoerd met het warmtebedrijf over de tarieven. Wat we nu kunnen aanbieden is goedkoper dan de norm in de Warmtewet.”

Inmiddels is duidelijk dat de corporatieflats in de wijk als geheel aan warmtenet gaan. Waar er aan particulieren verhuurd wordt in flats, gaat de gemeente in gesprek met de verhuurder. Deze gemeente zet dus vol in op een warmtenet voor deze wijk.

Business case moet staan

Leren door te doenJanssen heeft een ‘groen hart’ maar kijkt goed naar de haalbaarheid van de plannen: “Het aanbod moet goed zijn en we moeten vaart blijven houden. Als er door tijdsverloop te veel verschillen in de wensen van bewoners gaan ontstaan is het voordeel van het geheel weg. Schaal is belangrijk. Als dat vervalt, komt de business case onder druk te staan.” Begin maart dit jaar presenteerde de gemeente aan de bewoners in de wijk Schothorst-Zuid het voorstel voor de wijktransitie met daarin het aanbod voor het warmtenet.

Janssen: “Er waren zeshonderd mensen aanwezig van de 2.200 huishoudens. We hielden drie stemrondes en het beeld was steeds hetzelfde: 70-75% van de mensen zou op het aanbod ingaan. Men ziet het financiële voordeel, maar wel is men beducht voor het warmtebedrijf als monopolist. Daarom onderzoeken we nu of cliënten mee kunnen praten in de vorm van een klantenraad. Het kan ook zijn dat afnemers voor een klein stukje mede-eigenaar worden door de uitgifte van aandelen of certificaten. Het is een bescheiden vorm van invloed, maar het geeft vertrouwen en draagt bij aan transparantie voor de afnemers.”

Foto rechts: Wethouder Astrid Janssen (Amersfoort) let goed op de businesscase bij verduurzaming. © Gemeente Amersfoort

Bewezen techniek

“Gas is geweldig spul. Het heeft een hoge energiedichtheid. En, het is makkelijk te transporteren en op te slaan. Maar de nadelen zijn ook groot”, meldt wethouder de Haagsche Duurzaamheid en Energietransitie Liesbeth van Tongeren. “De energiebronnen die er komen om olie en gas te vervangen zijn echter wel minder makkelijk toe te passen en te gebruiken. Dat betekent overschakelen naar systemen die locatiegebonden zijn en die keuzes vragen bij het gebruik. Zo is er de restwarmte uit de Rotterdamse haven. Daarmee zouden we maximaal 20% van de stad van warmte kunnen voorzien. Geothermie is ook mogelijk en daarvoor kijken we naar een put of vier à vijf onder meer op Ypenburg en op de locatie De Binckhorst."

"Op de Binckhorst willen we ook een aquathermieproject doen door een koppeling met een afwateringskanaal. Dan houd je nog een heleboel stad over waar we dan aquathermie of elektriciteit zouden kunnen toepassen. Bij elektrische oplossingen speelt dan wel de verzwaring van het stroomnet, en of het woningtype daarvoor geschikt is. Voor het toepassen van restwarmte moet er nog wel een warmtenet worden aangelegd, dus zonder aanleg van extra infrastructuur komen we er niet. Het is daarbij niet zo dat we een voorkeur hebben, alles wat mogelijk is zetten we in om van het gas af te komen. Zo zijn zelfs zeshonderd op basis van een gasaansluiting vergunde bouwprojecten aangepast naar een aardgasvrije oplevering.”

No regret

Leren door te doenBruggink liet in Hengelo door Nibag onderzoek doen naar de mogelijkheden om te besparen en te verduurzamen door particuliere woningeigenaren. “Mensen vinden het prettig als ze pakketten aangereikt krijgen die overeenkomen met het type woning dat zij bezitten. Dat kan driedubbel glas zijn of ledverlichting. Als particuliere bewoners het niet kunnen betalen, kijken we naar de landelijke arrangementen die hen kunnen helpen te verduurzamen.” De gemeente Amersoort biedt de particuliere bewoners in de te verduurzame wijk een scherp geprijsd warmtenetaanbod. Janssen: “Woningeigenaren betalen maximaal tweeduizend euro voor een aansluiting op het warmtenet. Daarvoor wordt ook de bestaande cvketel weggehaald, de nieuwe set aangesloten, krijgt men een inductiekookplaat plus inductiegeschikte pannenset en wordt indien nodig de laagspanningsinstallatie aangepast. Wat we doen is meer dan financieel, we ontzorgen. Ook de voortuin van woningen zal worden hersteld als deze op de schop gaat voor de aanleg van de warmtenetkoppeling.”

In Den Haag is Van Tongeren van mening dat men echt wel inzien in dat ze beter in verduurzaming kunnen investeren dan hun geld op de bank laten staan. Daarbij noemt ze isolatie als een eerste stap en een no-regret optie. “Als mensen dat doen zou dat het gasverbruik al met zo’n 10% terugdringen. Dat is een groter effect dan een project met aquathermie. Ik besef, dat klinkt niet zo spectaculair. Maar bedenk dat er door de pandemie een flinke recessie aankomt die veel mensen werkloos zal maken. Door projecten in het kader van de transitie in de tijd naar voren te halen, kunnen we werkgelegenheid creëren én mensen helpen aan een lager energiegebruik.”

Foto rechts: Wethouder Liesbeth van Tongeren (Den Haag) ziet kansen in aquathermie. © Martijn Beekman & Valerie Kuypers

Lees nu het hele verhaal over de voortgang naar een aardgasvrije toekomst in het complete magazine Duurzaam Gebouwd #47.

Tekst: Tom de Hoog, foto boven: Gemeente Hengelo

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c265
Woonwijk uit de jaren 70 kiest voor waterstof

Woonwijk uit de jaren 70 kiest voor waterstof

5 mrt om 16:01 uur
timer 3 min

Na proeven in bijvoorbeeld Hoogeveen, Lochem en op Goeree-Overflakkee is gisteren een pilot aangekondigd in de ...

Lees verder »

c223 c243
Whitepaper: Toenemende elektrificatie woonhuisinstallatie vereist extra aandacht voor veiligheid

Whitepaper: Toenemende elektrificatie woonhuisinstallatie ...

Onze leefomgeving staat onder druk en klimaatadaptaties vergen daarom veel aanpassingen. Uit de verschillende ...
c21 c184 c225 c243
Nieuwe City Deal verbindt energietransitie aan leefbaarheid

Nieuwe City Deal verbindt energietransitie aan ...

5 mrt om 15:01 uur

Het vinden van slimme koppelingen tussen de energietransitie en het verbeteren van de leefbaarheid en de kansen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Veel meer dan alleen een batterij

Veel meer dan alleen een batterij

1 mrt om 11:00 uur
timer 5 min

Door het Klimaatakkoord zijn woningcorporaties er meer op gericht om hun woningvoorraad te verduurzamen. Vanwege ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Blauwdruk cliëntenkamer voor de GGZ

Advertorial: Blauwdruk cliëntenkamer voor ...

1 mrt om 08:00 uur
timer 3 min

Faay Vianen heeft ideale scheidingswanden weten te ontwikkelen voor cliëntenkamers in de GGZ door deze molestbestendig, ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Reradicaliseren

Reradicaliseren

25 feb om 17:00 uur

Onno Dwars: Ik vind dat het radicalisme van niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) aan erosie onderhevig is. Hun ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Rijksmuseum behaalt hoogste BREEAM-NL In-Use score

Rijksmuseum behaalt hoogste BREEAM-NL In-Use ...

22 feb om 10:25 uur

Het Rijksmuseum heeft als eerste museum ter wereld een BREEAM-NL In-Use duurzaamheidscertificaat met vijf sterren ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Meer gebouwen met GPR Gebouw Certificaat

Meer gebouwen met GPR Gebouw Certificaat

15 feb om 13:36 uur
timer 1 min

In 2020 is het aantal vierkante meter gebouwen dat is voorzien van een GPR Gebouw Certificaat met bijna 20% toegenomen ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c280
Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

Expertsysteem helpt woningcorporaties met blokverwarming

9 feb om 13:01 uur
timer 2 min

Bij het aardgasvrij maken van bestaande gebouwen zijn de woningcorporaties als eerste aan zet. Via haar nieuwe ...

Lees verder »

c21 c127 c225 c243
‘Kundige professionals zijn het vliegwiel voor verduurzaming’

‘Kundige professionals zijn het vliegwiel ...

8 feb om 07:01 uur
timer 3 min

Om de maatschappelijke opgaves rondom de energietransitie, circulariteit en gezondheid in te vullen, is kennisdeling ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

3 feb om 08:00 uur
timer 4 min

Netwerkbedrijf Alliander heeft De Zwarte Hond uitgenodigd een ontwerp te maken voor het nieuwe onderkomen van ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Investeringen beschikbaar voor innoveren in energie

Investeringen beschikbaar voor innoveren in ...

2 feb om 13:00 uur
timer 4 min

Bedrijven die innovaties hebben aan te bieden op energiegebied, opgelet. InnoEnergy is weer bezig aan een nieuwe ...

Lees verder »

Reacties

Een mooie gebaar vanuit gemeentes zelf zou om bouw leges voor energie zuinig renovatie te laten vervallen - als een soort goodwill teken ;- en zoals men weet "een goede begin is........" # de fascinerende hoog leges bij sommige gemeentes zijn zowiezo gesprekswaardig.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up