Veel routes naar aardgasvrije wijken

timer6 min
Veel routes naar aardgasvrije wijken

Hoe vaart de energietransitie in de aardgasvrije wijken? Die vraag kwam een hele middag aan bod tijdens het tweede Verbindingsfestival van Acquire Publishing. Met veel praktische oplossingen om #vangaslos te gaan en met de bewoner op één.

Met Selina Roskam (RVO) als vakkundige, centrale presentator kwam er over het thema ‘aardgasvrije wijken’ een divers palet van oplossingen op tafel. Te beginnen met de harde praktijk in de Zwolse wijk Berkum. Adviseur en wijkbewoner Timo Veen is tevens projectleider van Berkum Energieneutraal, wat ook ‘aardgasvrij’ inhoudt en al in 2025 zijn beslag moet krijgen.

Om tot een wijkuitvoeringsplan te komen, werd eerst een transitieplan opgesteld met drie sporen: het verduurzamen van woningen (inclusief het energieverbruik omlaag brengen), collectief opwekken van energie en kiezen voor een wijkenergiesysteem. Bij die drie horen verder vraagstukken als: wie betaalt de investering en wordt er gekozen voor een systeem op lage of hoge temperaturen. En wat vinden omwonenden van de aanleg in het landschap van wind- of zonneparken?

Veel routes naar aardgasvrije wijken

Het zijn allemaal keuzes met repercussies voor en achter de voordeur en dat brengt de belangrijkste factoren in beeld: hoe kom je achter die voordeur en hoe ga je met elkaar de dialoog aan? Zorg er in ieder geval voor dat bewoners volop kunnen meedenken en meebeslissen en dat hun weerstand wordt weggenomen tegen meedenkende bedrijven (‘maar niet onafhankelijk’).
Bewoners zullen het samen met de bedrijven en de overheid moeten zien op te lossen en de dialoog in die driehoek is echt nodig om bezwaren weg te nemen. Zorg in dat proces ook voor voldoende bewustwording. Het effect (E) van een plan valt of staat, aldus Veen, met de kwaliteit (K) van de oplossing en de acceptatie (A) door de gebruikers: E = K x A.

Glazen huis

De dialoog werd ook bepleit in de keynote van Martijn Koop (NLingenieurs, DWA). Hij ziet vaak dat in de planvorming rond de Transitievisies Warmte (TVW) gevraagd wordt naar de kennis van de adviseurs van DWA. Ook als ‘iedereen’ al eens naar het plan heeft gekeken. “Zonde, zo wordt er veel werk opnieuw gedaan. Bovendien is die TVW meer dan een kunstje en vragen wij ons af: wat gebeurt er daarna?”

Vandaar de oproep van Koop om krachten en kennis te bundelen en samen de stukjes van de puzzel te gaan leggen. Hij leverde er ook een concreet idee bij: ga met elkaar in de wijken aan tafel zitten. Doe dat in een korte periode en zichtbaar in de wijk. Bijvoorbeeld in een soort glazen huis waar mensen makkelijk op afkomen en daar transparant en open het gesprek aangaan. Met meer duidelijkheid over de keuzes en kosten. Ga dan vooral voor collectieve oplossingen en bekijk hoeveel woningen je voor een keuze nodig hebt.

Veel routes naar aardgasvrije wijken

Kompas

In de keynote van Jeske Zonneveld (Squarewise) werd helder getoond hoe de weg naar een aardgasvrije wijk er kan uitzien. En opnieuw kwamen snel ‘de bewoners’ - inspraak! - bovendrijven. Met hen in de hoofdrol is het zaak niet meteen te mikken op verduurzaming en technische oplossingen. Ga eerst op zoek naar de verbeterkansen voor een leefbare wijk. Dat levert een breder verhaal op met ook meer haakjes voor verduurzaming. Denk aan, aldus Zonneveld, de circulaire economie, de woningbouwopgave, de biodiversiteit of een klimaatbestendige omgeving.

De wijkaanpak kan verder, volgens Zonneveld, heel goed plaatsvinden met behulp van het Wijkkompas. Dit programma biedt aan projectleiders inzicht en houvast over alle noodzakelijke stappen en kent twee sporen: sociaal-maatschappelijk en technisch-economisch. Ook hier ligt de nadruk op participatie, inspraak, transparant communiceren en lokale vraagstukken. Als je daarbij ook nog stageplekken voor lokale bewoners weet te creëren, sla je helemaal veel vliegen in één klap. De communicatie met bewoners is nog wel een lastig punt, maar door de coronacrisis lijkt het erop dat er online meer en ook andere dan de gebruikelijke wijkbewoners betrokken raken.

Maatschappelijk vastgoed

Ook op andere manieren werd er tegen de aardgasvrije wijken aangekeken. Zo besprak Sjoerd Groen (abcnova) de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. De eigenaren hiervan zitten vaak niet (goed) aan tafel als het over de wijkaanpak gaat. Bekijk daarom of je ook kunt aansluiten bij de ontwikkeling van de wijkplannen. Wat er op gebouwniveau moet gebeuren wordt steeds duidelijker, maar wees alert op de actuele en dynamische ontwikkelingen die steeds weer plaatsvinden.

Groen toonde een opzet voor een integraal masterplan, met onder meer een routekaart verduurzaming en een module met diverse variabelen. Uiteindelijk kan dat uitmonden in een compleet dashboard verduurzaming, waarna het eenvoudiger wordt om aan de juiste knoppen te draaien. Met een match tussen vastgoedstrategie, beleidsontwikkelingen en verduurzamingsopgaven wordt het makkelijker keuzes te maken. Zoals de keuze voor renovatie of nieuwbouw.
Een laatste advies van Groen: zorg dat je aan tafel komt te zitten waar de Transitievisie Warmte wordt besproken. Met bijvoorbeeld de aanleg van warmtenetten ontstaan er ongetwijfeld koppelkansen, die soms beter kunnen uitpakken dan individuele oplossingen.

Veel routes naar aardgasvrije wijken

Thuisbaas

De laatste keynote, van Juke Westendorp, leek op een pleidooi tegen warmtenetten, maar was dat niet. Ze opperde veel bezwaren tegen warmtenetten, maar wilde uiteindelijk vooral duidelijk maken dat het mogelijk is om vrijwel elk huis voor ongeveer 35.000 euro te verduurzamen. De oplossing van Westendorp en haar organisatie Thuisbaas (dochter van Urgenda) helpt bewoners van a tot z door het proces van verduurzaming op basis van all electric. Meestal met isolatie, zonnepanelen en warmtepompen, soms ook met PVT-panelen of infrarood panelen.

Ter verdediging van de gebruikte toepassingen ontkrachtte Westendorp diverse mythes. Zo is extreem isoleren volgens haar meestal helemaal niet nodig. Als er maar geen enkelsteens muren en wel dubbelglas aanwezig zijn. Mede daarom pleitte Westendorp voor de komst van een Trias Energetica 2.0, met minder strenge isolatie-eisen. De tweede mythe luidt, aldus Westendorp, dat je een warmtepomp alleen kunt combineren met vloerverwarming. Maar dat kan bijvoorbeeld ook met convectoren die op een lage temperatuur werken. Dat warmtepompen veel lawaai maken, is langzamerhand ook volledig achterhaald (mythe 3) en het rendement van infraroodpanelen kan hoger uitkomen dan een COP van minder dan 1 (mythe 4). Westendorp: ‘Infraroodpanelen kunnen best duurzaam zijn. In de praktijk zien wij ook COP’s van ongeveer 2. Door bij het gebruik goed te doseren op tijd en plaats, verlies je zo geen comfort.”

Pitches

Naast de vijf keynotes was er tijdens dit deel van het Verbindingsfestival ook nog ruimte voor vier korte pitches:

Woon Duurzaam: ontzorgt het hele verduurzamingsproces van particulieren, VVE’s en woningcorporaties (Rense van Dijk).

Uptempo.nu: matchmaking tool met meer dan honderd innovatieve oplossingen voor huurwoningen (Marlies Sneller).

HR Solar: PVT-panelen leveren naast elektriciteit ook warmte (Jeroen Prinsen).

Allesoverwaterstof: doe meer met waterstof, van een compact kooktoestel tot en met een drone (Frank Mietes).

Aan deze beknopte weergave van dit uitgebreide middagprogramma zijn nog tal van interessante details toe te voegen. Bekijk daarom binnenkort de video-opname die beschikbaar komt op deze website.

Tekst: Ysbrand Visser
Foto: Almere (Shutterstock)

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c168 c225 c243 c276 c281
SDG’s, Waterstof en Smart Buildings op Side Events Building Holland 2021

SDG’s, Waterstof en Smart Buildings op ...

23 sep om 17:30 uur

Sustainable Development Goals, Waterstof & CO2-reductie en Smart Buildings. Wil je meer leren over deze onderwerpen ...

Lees verder »

c185 c223 c243
Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals voor je verduurzamingsopgave?'

Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals ...

De uitdagingen om de Energietransitie in te vullen liegen er niet om. In 2030 moeten we meer dan de helft minder ...
c21 c185 c225 c243
Advertorial: Op ontdekkingstocht met de SDG’s, ga je mee?

Advertorial: Op ontdekkingstocht met de SDG’s, ...

22 sep om 14:00 uur
timer 4 min

We zijn het aan de aarde en toekomstige generaties verplicht bij elk huisvestingsvraagstuk met het beste, meest ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Schrijf je in voor de opleiding Basiscertificaat Energietransitie Gebouwde Omgeving

Schrijf je in voor de opleiding Basiscertificaat ...

22 sep om 11:52 uur
timer 1 min

Wil jij met een voorsprong aan de slag met praktische oplossingen voor de energietransitie in de gebouwde omgeving? ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c277
Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living Building Challenge

Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living ...

20 sep om 09:01 uur
timer 1 min

Ben je benieuwd hoe je met een woning of gebouw een positieve invloed kunt hebben op de omgeving? Ontdek dan tijdens ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c243
Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t Veen in Hattem

Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t ...

17 sep om 15:01 uur
timer 2 min

Na de succesvolle DG Expeditie ’t Veen heeft de gemeente Hattem opnieuw een mijlpaal bereikt op weg naar ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243
Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing dichterbij

Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing ...

16 sep om 16:25 uur
timer 2 min

Met de keuze voor de Elga Ace van Remeha zorgt econic voor een impuls op de markt van het verhuren van warmtepompen. ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Het kan anders: verkavelen

Het kan anders: verkavelen

16 sep om 13:01 uur
timer 3 min

In zijn reeks van blogs laat Hans Hidden zien hoe je de ruimtelijke omgeving anders kunt inrichten met de focus ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van duurzame warmtepompen

Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van ...

15 sep om 15:02 uur
timer 3 min

Voor de nieuwe wijk Nobelhorst in Almere kozen Dura Vermeer, van Dam en DHPS voor de zeer duurzame en gebruiksvriendelijke ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15 sep om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243
Impuls voor isolatie door voucherregeling

Impuls voor isolatie door voucherregeling

14 sep om 13:01 uur
timer 4 min

Met twaalf voorstellen voor een beter toegankelijk en effectiever isolatieprogramma probeert een coalitie van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day 2021

Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day ...

14 sep om 10:30 uur
timer 2 min

Liefst 22 inzendingen dingen op 1 oktober mee naar de DigiDare Award 2021. Deze finale is onderdeel van de jaarlijkse ...

Lees verder »

Reacties

Mag je in een key-note de wet van behoud van energie tarten? Juke Westendorp doet dat in ieder geval wel. Zij stelt - zo lees ik in haar key-note: ‘Infraroodpanelen kunnen best duurzaam zijn. In de praktijk zien wij ook COP’s van ongeveer 2'. Kan eenvoudig niet. In welke dan praktijk ook. Ik pleit voor meer zorgvuldigheid. Zeker in een key-note, zeker op Duurzaam Gebouwd. En natuurlijk, ik vermoed wel wat wordt bedoeld. Ik vermoed dat wordt gedoeld op de stelling dat je met infrarood verwarming toe kunt met een lagere binnentemperatuur, waardoor transmissieverliezen lager uit zouden komen. Maar ook die 'pay-off' is nog niet met overtuigende argumenten of data aangetoond. Geloofwaardigheid van het debat komt snel in het geding!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up