Hoofdpijnvrije school nog ver weg

Hoofdpijnvrije school nog ver weg

Er is geld, de techniek heeft zich bewezen en niemand betwist de meerwaarde van gezonde schoolgebouwen. Toch zijn hoofdpijnvrije schoolgebouwen nog steeds een zeldzaamheid. Hoe komt dat? Het rondetafelgesprek op 13 juni bij Octo in Den Haag moest nieuwe insights opleveren.Dat viel niet mee. “De traditionele bouwkolom zal nooit verdwijnen.” 

Het geheim van gezonde schoolgebouwen: als het juiste integrale wensenpakket op prestaties wordt uitgevraagd, is het voor leveranciers een peulenschil om daarbij de juiste producten te vinden. Die zijn in overvloed. Daarbij mag data-analyse niet onbenut blijven. Door data te analyseren, worden processen verbeterd. Als de producten vervolgens continu en over een langere periode worden gemonitord, dan is het niet ingewikkelder om een schoolgebouw gezond te houden dan bijvoorbeeld een kantoor of ziekenhuis.

Hoofdpijnvrije school nog ver weg

Wat houdt ons tegen? Wat houdt schoolbesturen tegen? Waarom is 80% van de scholen ongezond? 3 stellingen.

Innovatie in de huidige bouwketen is te stroperig en moet volledig op de schop!

“Lastig”, vindt adviseur-projectleider Arnoud Matser van Merosch. “Het gaat ook vaak goed.” Ook anderen zijn het niet volmondig eens met deze stelling. Marco van Vliet, bedrijfsleider E/W van Radiair: “Prestaties hebben ook met het budget te maken.” Discussieleider Dirk Huibers, co-founder van Octo, ziet mogelijkheden: “Direct met leveranciers praten geeft een veel snellere productontwikkeling.” Projectadviseur Claudia Koppenhagen van Strikolith zegt wat velen denken: “De bouw is conservatief. De traditionele bouwkolom zal nooit verdwijnen.”

De praktijk op scholen is dan ook weerbarstig. Schoolbesturen focussen op lesgeven, niet op klimaatbeheersing. Ondertussen draaien en frommelen leraren en technisch beheerders zonder kennis van zaken aan knoppen van radiatoren en klimaatinstallaties. Met alle ontregelingen van dien. “Bij toepassing van nieuwe technieken hebben we hele diverse ervaringen. Bijvoorbeeld bij zorgappartementen met Betonkernactivering, waar de installatie in de appartementen geheel niet was ingeregeld. Maar ook hele goede ervaringen waarbij de onderwijsgroep juist heel erg tevreden was”, stelt VBI-adviseur Peter Musters. Sannie Verweij, eigenaar van Gebouw Inzicht: “Veel gebeurt ad hoc en zonder beleid. Ze monitoren geen klimaat en energie.” Klimaatgroep Holland heeft daar iets op gevonden, zegt algemeen directeur Harry Vaatstra. “Wij monitoren 24/7. We hebben contact met 5.000 scholen. Leerkrachten kunnen verwarming, ventilatie, koeling en domotica zelf instellen. Aan het eind van de dag wordt het allemaal gereset. We hebben allerlei schakels uit de keten gesneden.” Musters memoreert dat er een heleboel aspecten zijn die bepalen of er gezond binnenklimaat is. Niet alleen de meetbare zaken zoals Vaatstra noemt, maar ook niet-meetbare aspecten zoals de invloed van kleuren, ruimtelijkheid, materiaallook en -structuur. Dit samenspel en nog ontbrekende kennis maakt het lastiger om een echt gezond gebouw te ontwerpen. Managing director Herman Reith van Vescom: “Juist daarop hebben onze geluidabsorberende producten invloed. Te lange nagalmtijden kunnen wij aanpakken.”

Een prestatiecontract is het enige middel om de kwaliteit van een gebouw te garanderen!

In de duurzame bouw wordt soms gesuggereerd dat we verloren zijn zonder prestatiecontracten. Dat is natuurlijk onzin. Ook de 8 deelnemers aan deze Round Table zijn het grotendeels oneens met deze stelling. Er zijn namelijk prima alternatieven. Verweij: “Blijven monitoren is belangrijker dan een prestatiecontract.” Ook commissioning wordt genoemd als een optie die veel ellende kan voorkomen. Dit is de fase tussen ontwerp en gebruik van de (klimaat)installatie. Het doel is kwaliteitbeheersing en prestatieborging. Volgens Verweij komt commissioning steeds meer in.

Maar laten we wel wezen: langdurige contracten aangaan is eng. Want kan een partij de financiële lasten dragen als de installatie niet goed functioneert en compleet vervangen moet worden? Volgens directeur Frans Wolffenbuttel van Regeltechniek Nederland ligt het meestal niet aan de installaties zelf. “Die gaan vaak wel 30 jaar mee als ze goed worden onderhouden.” Nee, het punt is vooral dat ervaringen in de eerdere beheerfases niet worden teruggekoppeld naar nieuwe ontwerpen en uitvoeringen. Ofwel: ieder voor zich en God voor ons allen.  

Installaties gaan vaak wel 30 jaar mee als ze goed worden onderhouden.

Frans Wolffenbuttel, Regeltechniek Nederland

Ook een goede klachtenregistratie wordt genoemd als essentieel. Matser: “Als je het eerste jaar de klachten goed bijhoudt, heb je een startpunt voor 10 jaar.” Maar goed… er speelt nog wel wat meer. Verweij: “Scholen kunnen moeilijk inschatten hoeveel leerlingen ze volgend jaar hebben. Uitbesteden voor 20 jaar doen ze dan ook niet zo snel.” Musters noemt nog een ander punt: “Wij denken vaak dat kinderen en hun ouders voor een goed gebouw en binnenklimaat kiezen. In gesprekken met onderwijsgroepen blijkt echter dat zij daar vaak anders over denken. Dan zouden de ongezonde schoolgebouwen leeglopen, maar dat is helemaal niet zo. Ze kiezen natuurlijk voor een school omdat hun vriendjes erop zitten.” Verweij en Koppenhagen zijn het daar niet mee eens. Een gezond binnenklimaat is wel degelijk een reden om voor een school te kiezen, vinden zij.   

Onprofessioneel opdrachtgeverschap is de reden dat 80% van schoolgebouwen ongezond is!

Volgens Verweij ontbreekt het vaak aan “de juiste kennis, financiering en drive”. Overigens: wie is er verantwoordelijk voor die 80%? De bouw natuurlijk. Maar wie is de bouw? Daar komt iedereen mee weg. En dat gebeurt dus ook. De stoelendans om het afschuiven van verantwoordelijkheden is een strijd tot op het bot. Van Vliet: “Ergens vertrouwen we elkaar niet. Het gaat om het opbouwen van duurzame relaties.” Zeggen we ‘nee’ als de uitgangspunten niet goed zijn? Of leveren we toch een bijdrage? Dat laatste is de bouwpraktijk.” Reith: “We zitten niet aan tafel als de belangrijke beslissingen worden genomen. We zijn afhankelijk van de grillen van de aannemer.” Musters: ”Bovendien zit er een knip in de ontwerpfase, waarin we meedenken. Als er dan in de uitvoeringsvoorbereiding zaken wijzigen, heb je al een opdracht en dan trek je die niet gauw weer in”.

Kwaliteit is de enige manier om te overleven.

Herman Reith, Vescom

En de praktijk verdient niet de schoonheidsprijs. Stel, u gaat voor 3 jaar het technisch onderhoud van een school doen. Het eerste jaar leert u de school kennen. Het tweede jaar gaat u wat rondbellen en informeren. Het derde jaar veegt u wat ongemakkelijkheden onder het vloerkleed en het vierde jaar is een nieuwe partij aan de beurt. De vraag is of u zo gaat overleven. Vaatstra: “Kwaliteit is de enige manier om te overleven. Dat is denk ik wel doorgedrongen door de crisis. Dus als iets niet wordt geïnstalleerd zoals we het willen, gaat het er gewoon uit. Dan doet het maar even pijn.”

Het laatste woord is aan Huibers: “Het begint bij goed opdrachtgeverschap. Kijk ook buiten je kolom, anders blijf je doen wat je altijd deed.” En monitoren is echt niet zo ingewikkeld, stelt Huibers: “We hacken het gebouwbeheersysteem en kunnen monitoren.” Het grote probleem op scholen is niet de techniek, maar de politiek. Huibers onderbouwt dit met een saillant praktijkvoorbeeld: “Op sommige scholen kan geen raam open omdat de schuldvraag bij inbraken dan anders komt te liggen. Ze willen ‘lange halen, snel thuis’. Inderdaad, 1 keer in de 6 jaar een lik verf en klaar.”   

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Het Nieuwe Lyceum: Frisse Scholen B en BENG

Het Nieuwe Lyceum: Frisse Scholen B en BENG

4 sep om 11:00 uur
timer 1 min

Het Nieuwe Lyceum in Bilthoven, een scholengemeenschap voor HAVO en VWO in Bilthoven, is duurzaam gerenoveerd ...

Lees verder »

Modulair schoolgebouw in Amsterdam dankzij Brexit

Modulair schoolgebouw in Amsterdam dankzij Brexit

30 aug om 11:00 uur
timer 2 min

De Amsterdam International Community School, de expatschool in Amsterdam, opende gisteren de deuren van een nieuw ...

Lees verder »

Zonnepanelen slimme investering voor scholen

Zonnepanelen slimme investering voor scholen

9 aug om 09:00 uur
timer 1 min

Met een lage rente kunnen scholen investeren in zonnepanelen die direct lagere energiekosten opleveren.

Lees verder »

Whitepaper Duurzame Scholen II

Whitepaper Duurzame Scholen II

In de gratis whitepaper ‘Naar duurzame en gezonde scholen’ vind je een verdieping op de ...
Succesformule voor verduurzaming scholen: 'Kennisdelen, opschalen en bij elkaar blijven'

Succesformule voor verduurzaming scholen: 'Kennisdelen, ...

1 jul om 15:30 uur
timer 9 min

Een groot deel van de schoolgebouwen van Nederland kun je nog niet bestempelen als toekomstbestendig. Sterker ...

Lees verder »

Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos maken?

Hoe kun je bestaande scholen gezond en gasloos ...

21 feb om 14:00 uur
timer 26 min

Begin februari deelden verschillende sprekers hun kennis en ervaring over dit onderwerp tijdens de bijeenkomst ...

Lees verder »

Het kan nóg duurzamer: Kindpark Boekel legt de lat hoog

Het kan nóg duurzamer: Kindpark Boekel ...

10-12-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

In augustus van dit jaar is Van der Heijden bouw en ontwikkeling gestart met de bouw van een bijzonder project ...

Lees verder »

‘Verduurzamen van scholen wordt een feest’

‘Verduurzamen van scholen wordt een feest’

14-11-2018 om 08:00 uur

Het verduurzamen van scholen wordt een feest, misschien zelfs een revolutie. Deze klanken waren te horen op het ...

Lees verder »

Renovatie De Leister Igge is hoopgevend voor veel oude scholen

Renovatie De Leister Igge is hoopgevend voor ...

13-11-2018 om 15:30 uur
timer 6 min

Door anders te financieren en goed samen te werken kunnen oude scholen succesvol worden gerenoveerd. Dat heeft ...

Lees verder »

Energiezuinig schoolgebouw met zelflerende software

Energiezuinig schoolgebouw met zelflerende software

08-11-2018 om 15:30 uur
timer 1 min

Het is een primeur voor de provincie Fryslân: de energiehuishouding van het schoolgebouw van ROC Friese Poort ...

Lees verder »

Elke school fris, gezond en gecertificeerd?

Elke school fris, gezond en gecertificeerd?

05-11-2018 om 15:30 uur
timer 6 min

Naar aanleiding van vragen uit de onderwijssector en ook vanuit Duurzaam Gebouwd maakten adviseurs van DGMR en ...

Lees verder »

Onderwijsgebouw Pulse van TU Delft draait op gelijkstroom

Onderwijsgebouw Pulse van TU Delft draait op ...

13-09-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Het eerste energieneutrale onderwijsgebouw op de campus van de TU Delft, Pulse, is onlangs officieel geopend. Het ...

Lees verder »

Reacties

Hoofdpijnvrije scholen: politiek: moet respect hebben voor kinderen: wet dat bij slecht klimaat er geen les gegeven mag worden. Duidelijke criteria & #SDgs : Noone left behind. & public registration of quality & control Eigenlijk zijn Esco een goed oplossing.

De grootste rede dat scholen ongezond blijven is het gegeven dat we innovatie hebben ingezet om zo goedkoop mogelijk lucht te verwarmen. De verwarmde lucht die circuleert is het grootste probleem. Die zorgt namelijk voor bacteriologische groei en stof die rond gepompt wordt. De installatie maakt geluid en dat is de gehele dag als achtergrond geluid aanwezig. Bijna alle lichamelijke klachten zijn hier op terug te herleiden. De term verwarming is verwarrend. Verwarmde lucht verwarmt je namelijk niet. Mensen zijn 37 graden en de lucht 20 graden. Rond gepompte lucht onttrekt energie uit je lichaam.. Wanner we buiten zijn worden we door de zon verwarmt en dat is de lange golf infrarood. Dat verwarmt je en geeft energie......Als sneeuw voor de zon verdwijnen bijna alle klachten. Laat dat nu eenvoudig toepasbaar te zijn in gebouwen. Kant tekening. Ik vertegenwoordig een gezonde scholen concept (op meer dan 8 punten/toepassingen) en daarmee ben ik niet objectief maar weet wel heel goed waar ik het over heb.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up